Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 20 grudnia 2022 r.; sygn. akt I SA/Ke 195/22 odrzucił sprzeciw J. W. (dalej "skarżący") od decyzji Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego i przekazanie do ponownego rozpoznania. Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uiścił wymaganego wpisu na skutek wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 maja 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od sprzeciwu. Przedmiotowe zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu, zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 października 2022 r. W związku z powyższym do uiszczenia wpisu upływał z dniem 27 października 2022 r. Mimo upływu zakreślonego terminu wpis od sprzeciwu nie został uiszczony, co potwierdza włączona do akt sprawy Informacja z Rejestru Opłat Sądowych WSA w Kielcach o niezidentyfikowaniu należności odpowiadającej wpisowi sądowemu w niniejszej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, przedstawiając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej: "p.p.s.a." wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie, co wynika tak z motywów postanowienia Sądu I instancji jak i z analizy akt sprawy, skarżący zarządzeniem z dnia 2 maja 2022 r. wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego od powyższego sprzeciwu - w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem jego odrzucenia. Wnoszący sprzeciw złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy i nie uiścił tej opłaty. Wniosek ten został ostatecznie rozstrzygnięty postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 września 2022 r., sygn. akt I SPP/Ke 60/22. Z akt sądowych wynika, że zarządzeniem z dnia 5 października 2022 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 maja 2022 r., tj. do uiszczenia wpisu sądowego od sprzeciwu w wysokości 100 zł. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu wniósł kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy i nie uiścił tej opłaty.
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt I SPP/Ke 118/22 utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2022 r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu, nie stanowi zarządzenia, o którym mowa w art. 220 § 1 p.p.s.a., które byłoby zaskarżalne na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a., lecz jest wezwaniem do wykonania prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie. Wezwanie to stanowi jedynie informację o obowiązku uiszczenia wpisu w ustalonej wysokości oraz o skutkach prawnych jego niewykonania w zakreślonym terminie i nie podlega już zaskarżeniu. Tym samym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych prawomocnie zasądzonych, nie wstrzymuje wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od sprzeciwu. Jeżeli zatem strona, po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, to uznać należy, że w takim przypadku, bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany.
Prawomocność zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego oznacza bowiem obowiązek strony do uiszczenia wymaganego wpisu. Podkreślić ponadto należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do wykonania zarządzenia o uiszczeniu wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie miało wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od sprzeciwu.
Słusznie zatem uznał Sąd I instancji, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od sprzeciwu.
Należy zatem w konsekwencji uznać, że złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia, a tym samym nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie.
Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ostatnie wymienione zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 października 2022 r. wzywające do wykonania wcześniejszego zarządzenia do uiszczenia wpisu sądowego od sprzeciwu ma charakter wyłącznie porządkowy i stanowi jedynie informację o obowiązku uiszczenia wpisu w ustalonej wysokości. Zarządzeniem tym Przewodniczący Wydziału nie ustala ponownie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nie jest to zatem zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych w rozumieniu art. 227 § 1 p.p.s.a. i nie przysługuje na nie zażalenie (por. postanowienia NSA: z 28 maja 2013 r., II OZ 397/13; z 19 lutego 2019 r., II OZ 90/19; z 29 czerwca 2017 r., II GZ 490/17; dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że skarżący odebrał przedmiotowe wezwanie w dniu 20 października 2022 r. A zatem termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem 27 października 2022 r. Mimo upływu zakreślonego terminu wpis od sprzeciwu nie został uiszczony, co potwierdza włączona do akt sprawy Informacja z Rejestru Opłat Sądowych WSA w Kielcach o niezidentyfikowaniu należności odpowiadającej wpisowi sądowemu w niniejszej sprawie.
W tych okolicznościach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił sprzeciw z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu sądowego.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu