Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1658/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi M. E. Spółka z o.o. i Wspólnicy Spółki komandytowej w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym po wznowieniu postępowania.
Uzasadniając zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie WSA podał, że Dyrektor Izby Celnej we W., wnioskiem z dnia 5 stycznia 2010 r., wniósł o zawieszenie postępowania sądowego ze względu na to, iż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 października 2009 r., I FSK 240/08, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: "czy przepisy Działu III Rozdziału 9 "Nadpłata" ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), w szczególności zaś art. 72 § 1 pkt 1 tej ustawy w zakresie jakim nie warunkują stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu od tego kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".
Mając na uwadze fakt, że toczony między stronami spór dotyczy tej właśnie kwestii, Sąd I Instancji doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), umożliwiająca fakultatywne zawieszenie postępowania.
Zażalenie na postanowienie WSA we W. z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1658/09, wniosła M. E. Spółka z o.o. i Wspólnicy Spółka komandytowa, żądając jego uchylenia i zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania w przedmiocie oceny zgodności z Konstytucją RP przepisów Działu III, Rozdziału 9 Ordynacji podatkowej, w zakresie w jakim nie warunkują one stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku akcyzowym od tego, kto poniósł ekonomiczny ciężar tego podatku, a w zw. z tym iż zasadne jest zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy w rzeczywistości wydane przez Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnięcie nie będzie wywierało wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Przez pojęcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub pojawiającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną jest zatem takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla sformułowania wypowiedzi, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 694/06).
Celowość zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym już toczącym się postępowaniu. Również ekonomia procesowa, a także względy sprawiedliwości, mogą przemawiać za potrzebą zawieszenia postępowania. Zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest bowiem odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym. Celowość podjęcia na podstawie przepisu art. 125 § 1 p.p.s.a. decyzji o zawieszeniu postępowania pozostawiona została ocenie Sądu. Jak się przy tym podkreśla, uznanie to nie może być dowolne.
Stąd też obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji i wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 25 marca 2005 r., sygn. akt I FZ 134/05, niepubl.).
Odnosząc powyższe uwagi do wyżej przedstawionego stanu faktycznego, należy stwierdzić, że podniesione w zażaleniu zarzuty nie są zasadne, bowiem Sąd I instancji zasadnie zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie.
Jako postępowanie prejudycjalne Sąd I instancji wskazał postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym zainicjowane pytaniem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego o konstytucyjność art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zakresie jakim nie warunkuje on stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego i jej zwrotu od tego kto poniósł ciężar ekonomiczny tego podatku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym składzie, skoro zaskarżona decyzja organu podatkowego dotyczyła odmowy uchylenia decyzji o odmowie stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego, której podstawą prawną był art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, to ocena konstytucyjności tegoż przepisu w kontekście tak sformułowanego pytania prawnego, niewątpliwie może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie kontroli legalności tej decyzji. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie zaistniała określona w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego przez Sąd I instancji do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Jednocześnie należy wskazać, iż nie można się zgodzić z argumentacją strony skarżącej, zmierzającej do wykazania konieczności stosowania prawa unijnego przez sąd administracyjny (zgodnie z zasadą efektywności) i ewentualny zwrot podatku na tej podstawie. Godzi się przypomnieć, iż postępowanie sądowoadministracyjne polega na kontroli aktu lub czynności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie stosuje zatem prawa materialnego, tylko kontroluje legalność działalności administracji publicznej. Tak więc przedmiotem kontroli legalności jest przestrzeganie prawa przez organy wykonujące administrację publiczną, czyli ochrona prawa przedmiotowego, a efektem tej kontroli – w przypadku stwierdzenia naruszeń – jest zastosowanie przez sąd administracyjny prawem przewidzianych środków.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w postanowieniu.