Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku z dnia 23 listopada 2004 r. oddalającego skargę A.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia 4 lipca 2003 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Odnosząc się do argumentów wniosku o przywrócenie uchybionego terminu Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się braku winy jako przesłanki zasadności wniosku. Wskazując na przepis art. 107 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153 poz..1270 ze zm./, zwanej dalej ustawą procesową, Sąd podał, że nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie co do zasady nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. To zatem strona decyduje czy skorzysta z prawa do udziału w rozprawie.
Skarżący o tym, że w dniu 23 listopada 2004 r. ma obowiązek zgłosić się w Sądzie Okręgowym w Tarnobrzegu i w tym samym dniu odbywa się posiedzenie sądu administracyjnego dowiedział się z odpowiednim wyprzedzeniem i mógł przewidzieć, że nie będzie w stanie niemal równocześnie uczestniczyć w obu posiedzeniach, mógł więc ustanowić pełnomocnika lub zwrócić się z wnioskiem o odroczenie terminu rozprawy. Zaniechanie powyższego jest zaprzeczeniem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Sąd uznał za chybiony także zarzut naruszenia art. 6 ustawy procesowej, gdyż przywołany przepis ma charakter zasady ogólnej, natomiast z przepisów szczególnych, w tym z art. 140 ustawy procesowej wynika obowiązek Sądu pouczania co do możliwości i sposobu zaskarżenia wyroku w stosunku do stron obecnych przy jego ogłoszeniu, ale działających bez adwokata lub radcy prawnego.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący domagał się jego zmiany i przywrócenia terminu do złożenia wniosku " o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem ". Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 2 ustawy procesowej poprzez przyjęcie, że uchybił terminowi z własnej winy. Rozwijając ten zarzut podał, że obowiązkiem Sądu było odroczenie terminu rozprawy, gdyż nieobecność skarżącego na rozprawie została wywołana znaną sądowi przeszkodą, stąd też działał w przekonaniu, ze stosownie do art. 109 ustawy procesowej rozprawa zastanie odroczona. Skoro Sąd wydał wyrok z naruszeniem art.109 tej ustawy to powinien poinformować skarżącego z urzędu o jego treści oraz pouczyć o sposobie odwołania.
Naruszenie przez Sąd przepisów postępowania i nie naprawienie tego błędu poprzez przesłanie skarżącemu wyroku z pouczeniem sprawia, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego, a to skutkować powinno przywróceniem terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dalsze wywody zażalenie zmierzają do wykazania, iż Sąd nie wziął pod rozwagę z urzędu okoliczności świadczących o wadliwości skarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Kontroli kasacyjnej prowadzonej w postępowaniu zażaleniowym poddane zostało postanowienie Sądu I instancji o odmowie przywrócenie uchybionego terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu sądowym / w tym wypadku złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku /. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym jest dopuszczalne wówczas, gdy strona nie dokonała tej czynności bez swojej winy / art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Nadto okoliczności wskazujące na brak winy strona powinna uprawdopodobnić w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu. Z ustaniem okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminu ustawodawca wiąże ten skutek, iż od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu liczy się siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu / 87 § 1 i 2 ustawy procesowej /. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika zatem, że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym musi zaistnieć obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca stronie dokonanie tej czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem strony i było od niej całkowicie niezależne.
W rozpoznawanej sprawie za bezsporne należy uznać, iż strona uchybiła siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ogłoszonego w dniu 23 listopada 2004 r., którym oddalono jej skargę. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności skarżący nie naprowadził jakichkolwiek okoliczności wskazujących na to, że po dniu 23 listopada 2004 r. zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie ustawowego terminu. Nie można bowiem uznać, iż ową przeszkodą było wyrokowanie przez Sąd w tym dniu mimo nieobecności skarżącego spowodowanej znaną Sądowi przyczyną, a do tego sprowadzała się argumentacja rozpoznawanego zażalenia. Również w zażaleniu nie wskazano żadnego powodu, który wskazywałby na brak winy strony w dochowaniu terminu.
Stwierdzić przy tym należy, że w zażaleniu skarżący skoncentrował się na wykazaniu naruszeń prawa przez Sąd I instancji, jakich jego zdaniem, dopuścił się skład orzekający na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r., gdy tymczasem przedmiotem zażalenia jest postanowienie wydane w oparciu o art. 86 § 1 ustawy procesowej, dotyczące odmowy przywrócenia terminu z uwagi na nie uprawdopodobnienie okoliczności braku winy w jego dotrzymaniu. Tych okoliczności nie tylko nie uprawdopodobniono w zażaleniu, ale nawet ich nie wskazano. Myli się przy tym skarżący twierdząc, iż obowiązkiem Sądu było poinformowanie go o treści orzeczenia i pouczenie o terminie i sposobie odwołania. Taki obowiązek ciąży na Sądzie, gdy wyrokuje na posiedzeniu niejawnym, albo gdy strona na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, przy czym w obu sytuacjach obowiązek Sadu odnosi się do stron działających bez adwokata lub radcy prawnego i polega na doręczeniu odpisu sentencji wyroku z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia / art.140 § 2 i 3 ustawy procesowej/.
Natomiast zawsze w sprawach, w których oddalono skargę, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Ponieważ w tej sprawie, jak już wskazano, Sądu nie obciążał ustawowy obowiązek doręczenia sentencji wyroku termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku biegł od dnia jego ogłoszenia i nie został dochowany, mimo iż nie istniała przeszkoda umożliwiająca jego dotrzymanie.
Z naprowadzonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 ustawy procesowej w zw. z art. 197 § 2 tej ustawy i jej art. 197 § 1 oddalił zażalenie.