Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 475/15 odmówił J.M. (skarżący) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Oceniając sytuację majątkową skarżącego uznał, że nie znajduje się on w aż tak trudnej sytuacji materialnej, by nie stać go było na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący wraz z małżonką dysponują kwotą ponad [...] tys. zł., z przedstawionych dokumentów nie wynika, aby ich koszty utrzymania były z jakieś przyczyny wyższe niż wydatki przeciętnie ponoszone. W ocenie Sądu, choć skarżący nie wymienia, jakie dokładnie kwoty przeznacza na koszty utrzymania dla siebie i rodziny, to znając ceny np. żywności, leków, artykułów higienicznych, mediów Sąd przyjął, przy braku dodatkowych kosztów, że kwota [...] tys. zł pozwala na wygospodarowanie środków na pokrycie koniecznych kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowoadministracyjnym i uiszczenie wpisów w pozostałych sprawach zawisłych przez WSA.
Sąd I instancji podkreślił, że należności publicznoprawne nie stanowią nadzwyczajnych wydatków, jakie podatnik zobowiązany jest uiścić do budżetu Państwa. Podkreślił, że kwota [...] tys. zł, którą podaje skarżący jako dochód z działalności gospodarczej jest kwotą netto zatem po odliczeniu kosztów koniecznych, aby działalność mogła być prowadzona.
Zażalenie na powyższe orzeczenie Sądu złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz dopuszczenie dowodów zgłoszonych w sprzeciwie. Zarzucając powyższemu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., p.p.s.a.). W związku z błędnymi ustaleniami Sądu I instancji dotyczącymi dobrej materialnej sytuacji skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, że kwota jaką dysponuje ([...] tys. zł z tytułu prowadzonej działalności wraz ze świadczeniem emerytalnym żony oraz wynagrodzeniem z tytułu umowy o pracę) nie wystarcza na pokrycie wszelkich wydatków. Podkreślił, że w obecnej sytuacji oprócz wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, spłaca zadłużenie w wysokości [...] mln zł. Osiągany dochód nie pozwala mu na spłatę zobowiązań wobec wierzycieli. Wskazał, że o złej sytuacji materialnej świadczy również fakt, że N. U. P. w Ch. wydał decyzje o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie z tego obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii, zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.
Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, eksponując w tym zakresie wysokość zadeklarowanych osiąganych w rodzinie dochodów. W żaden sposób nie świadczą one o tym, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona przez niego sytuacja majątkowa i osobista wyklucza, bowiem uznanie jej za trudną. Skarżący wraz z małżonką dysponują kwotą ponad [...] tys. zł. (w tym kwota [...] tys. zł. to dochód z działalności, stanowiący kwotę netto, kwota [...] zł. netto z tytułu umowy o pracę oraz kwota [...] zł. stanowiąca świadczenie emerytalne współmałżonki). Analiza wyciągów z rachunków bankowych, deklaracji podatkowych oraz wykazu posiadanego majątku skarżącego i jego współmałżonki prowadzi do wniosku, że osiągają oni wysokie dochody: w [...] r. - [...], w [...] - [...] zł. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zatem zgodzić się, ze stroną skarżącą, iż uiszczenie kwoty [...] zł, zarówno w tej jak i w pozostałych sprawach zawisłych przed WSA (łącznie [...] tys. zł) przy tak wysokich dochodach spowodować może uszczerbek w utrzymaniu dla skarżącego i jego rodziny.
Ze względu na powyżej wykazane okoliczności, nie można uznać twierdzeń skarżącego, iż jego złą sytuację majątkową potwierdza rozłożenie na raty zaległości podatkowych przez Naczelnika Urzędu Celnego w Ch. Jak również podnoszenie, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań skutkować powinna zwolnieniem od kosztów sądowych. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie NSA, "zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.
Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych" (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GZ 387/15). Należy w tym zakresie podzielić ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11; postanowienia NSA z dnia 18 lutego 2010 r., I FZ 447/09 oraz z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 971/09).
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.