Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1223/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił D. S. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania objętej jego skargą decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.
Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, że we wniosku tym skarżący podniósł, że wykonanie decyzji doprowadziłoby do nieodwracalnej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty przez niego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, stanowiącej podstawowe źródło utrzymania jego rodziny. Podniósł, że jego stan majątkowy wyklucza uiszczenie całej kwoty dochodzonego zobowiązania podatkowego. Sąd zauważył, że egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady, do nieodwracalnych skutków. W razie bowiem uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone.
Ponadto skarżący może skorzystać z instytucji odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, umorzenia jej w całości lub części, wskazując właśnie na ważny interes podatnika lub interes publiczny, przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie. Sąd zwrócił też uwagę na istnienie ograniczeń w prowadzeniu egzekucji administracyjnej. Zdaniem Sądu, skarżący w skardze ograniczył się jedynie do ogólnych informacji na temat ryzyka utraty działalności gospodarczej w wyniku egzekucji, ale nie poparł tego konkretnymi dowodami, natomiast dokumenty złożone w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy również nie potwierdzają tej tezy. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na wysokie przychody skarżącego z lat 2012-2013.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że nie posiada on wolnych środków finansowych w kwocie określonej w zaskarżonej decyzji i nie ma też żadnego majątku, co wynika z dokumentów załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podniósł, że ponosi koszty utrzymania dzieci w wieku szkolnym i ma obowiązek alimentacyjny wobec żony, z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej. Zdaniem skarżącego, w przypadku konieczności zapłaty całej kwoty stanowiącej przedmiot sporu może się okazać, że nie będzie już w stanie prowadzić działalności gospodarczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania we wniosku takich okoliczności, aby przekonać sąd do zastosowania ochrony tymczasowej. Inaczej mówiąc, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego stwierdzając, że nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Nie jest zasadny sformułowany w zażaleniu zarzut, że Sąd I instancji rozpoznając wniosek skarżącego nie wziął pod uwagę okoliczności, które obrazowały jego sytuację majątkową i mogły mieć wpływ na ocenę, czy istotnie wykonanie zaskarżonej decyzji będzie miało znaczenie dla utraty przez niego płynności finansowej, czy też potencjalnej utraty klientów i pozycji na lokalnym rynku. Podkreślić należy, iż z informacji zawartych we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz w zażaleniu wynika, że skarżący wciąż prowadzi działalność gospodarczą. Skarżący nie przedstawił przy tym jakichkolwiek dokumentów świadczących o utracie płynności finansowej.
Na marginesie NSA zauważa, że powołane przez skarżącego w zażaleniu argumenty związane z kosztami utrzymania dzieci w wieku szkolnym i obowiązkiem alimentacyjnym wobec żony, z którą pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej były już przedmiotem oceny Sądu I instancji i NSA w tej sprawie, gdzie skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy.
W ocenie NSA, argumenty podniesione przez skarżącego są zbyt ogólnikowe, nie znajdują oparcia w dokumentach obrazujących sytuację finansową, związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą, na przykład nie przedstawił dokumentów wskazujących na stan posiadanych środków na rachunkach bankowych. Skarżący uniemożliwił więc ocenę skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym nie było podstaw do stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Na marginesie wskazać należy, co też trafnie stwierdził Sąd I instancji, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżący może otrzymać zwrot uiszczonych należności.
Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.