Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 366/15, odmówił "M.-T." Sp. z o.o. z siedzibą w N. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd w uzasadnieniu wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy "M. – T." sp. z o.o. w N. wskazała, że obecnie nie generuje żadnych dochodów, nie dokonuje sprzedaży – zakupu towarów, ze względu na brak środków finansowych oraz utratę koncesji na obrót paliwami ciekłymi, nie zatrudnia pracowników. Posiadany majątek ruchomy został zabezpieczony w związku z postępowaniami prokuratury Okręgowej w R. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego. Nie posiada środków na rachunku bankowym. W celu poprawy sytuacji spółki zostały podjęte działania restrukturyzacyjne poprzez zmniejszenie zatrudnienia.
W wyniku wezwania do uzupełnienia wniosku spółka złożyła kopię CIT-8 za lata 2013-2014, wyciągi bankowe za 3 ostatnie miesiące z saldem ujemnym - 2. 77 zł oraz wykazała brak należności na dzień [...] maja 2015 r. Ponownie podkreśliła, że nie generuje jakichkolwiek dochodów. Jednocześnie nie wykazując jakie są źródła finansowania jej bieżącej działalności, nie wykazała, że zwrócone postanowieniem Prokuratora Okręgowa w R. samochody ciężarowe nie nadają się do eksploatacji. Nałożony przez obowiązek Sąd I instancji wypełnia zatem jedynie w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu, nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazała ona bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Nie załączyła wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jej wniosku. Również na etapie sprzeciwu skarżąca nie wykazała źródeł finansowania bieżącej działalności.
W zażaleniu spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., Wydział VIII Zamiejscowy w R. do ponownego rozpoznania.
Postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść tak zapadłego rozstrzygnięcia oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia spółka stwierdziła, że wskazane we wniosku dane pozwalały na dostateczną ocenę sytuacji finansowej w jakiej spółka się znajduje i uznanie, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym − gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od przedstawionych przez wnioskodawcę dowodów. Treść art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Przepis art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Dopóki zatem strona nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na jednolitym stanowisku, że niezłożenie wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy ocenić jako niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem rozpoznającym wniosek o prawo pomocy, co stanowi podstawę do oddalenia wniosku.
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że nienadesłanie wszystkich dokumentów, o które spółka została wezwana spowodowało niewypełnienie obowiązku współdziałania z sądem, uniemożliwiając tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. Natomiast dokumenty, które zostały nadesłane przez skarżącą nie spełniają wszystkich wymagań zawartych w wezwaniu Sądu I instancji. WSA wezwał skarżącą o nadesłanie wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące, zeznania podatkowego CIT-8 za 2013 r., wskazanie źródeł finansowania spółki, wykazanie, że zwrócone postanowieniem Prokuratora Okręgowego w R. samochody ciężarowe nie nadają się do eksploatacji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji spółka przedłożyła kopie zeznania podatkowego CIT- 8, za lata 2013-2014 r. oraz wyciąg bankowy za ostatnie 3 miesiące z konta B. P. ze wskazaniem, że nie posiada innych bieżących rachunków.
Spółka wskazała także, że na dzień [...] maja 2015 r. nie posiadała należności, jak również powtórzyła, że nie generuje dochodów. Jednakże Spółka mimo twierdzeń, że nie generuje jakichkolwiek dochodów nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie wyjaśniła jak słusznie wskazuje Sąd I instancji jakie są źródła finansowania jej działalności, oraz czy zwrócone przez Prokuraturę samochody ciężarowe nie nadają się do eksploatacji co tym samym nie umożliwia czerpania z nich zysku. Tym samym nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku. W konsekwencji, w skutek braku żądanych informacji nie można było dokonać pełnej analizy stanu majątkowego spółki i oceny jej sytuacji finansowej. Dane nadesłane przez skarżącą nie są bowiem miarodajne przy ocenie jej sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącej, która nie dopełniła w sposób należyty ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia.
Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.