Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2016 r. wniosku M. sp. z o.o., z siedzibą w R. o przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej spółki o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego wyrokiem z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. I SA/Rz 1067/12, w przedmiocie podatku akcyzowego za [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] 2008 r., oddalił wniosek.
Skarżąca spółka zwróciła się do Sądu I instancji o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym i wysokości dochodów podała, że jej kapitał zakładowy wynosi – [...] zł, a wartość jej środków trwałych [...] zł. Ubiegły rok obrotowy (rok 2014) spółka zamknęła stratą w wysokości [...] zł. Z treści oświadczenia wynika również, że stan rachunku bankowego spółki, według bilansu za 2014 r., wynosi – [...] zł. Z danych zamieszczonych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że jedynym udziałowcem skarżącej spółki jest W. D., który sprawuje w niej funkcję prezesa zarządu.
Wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, do którego uiszczenia skarżąca została wezwana, wynosi [...] zł.
W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżąca podkreśliła swą złą kondycję finansową, w związku z którą nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z przedmiotową sprawą. Dodała także, że prezes spółki przygotował wniosek o ogłoszenie jej upadłości, wstrzymał się jednak z jego złożeniem, ze względu na pojawienie się potencjalnego nabywcy spółki, wyrażającego gotowość do zakupu wszystkich jej udziałów.
Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wskazał, że jedynym udziałowcem, a zarazem prezesem zarządu jest W. D., a w związku z tym w sensie ekonomicznym, cała spółka jest własnością tej właśnie osoby. Jednocześnie jego sytuacja materialna nie jest sądowi znana. Ponadto spółka dysponuje środkami trwałymi o wartości przewyższającej wysokość wpisu w sprawie, przedstawia określoną wartość ekonomiczną, o czym świadczy chociażby to, że pojawił się potencjalny nabywca jej udziałów. Tym samym zdaniem tego Sądu brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy, które oznaczałby przerzucenie kosztów funkcjonowania spółki na podatników, poprzez pokrycie ich ze środków publicznych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie M. sp. z o.o. w R. wskazała, że z przedłożonej przez nią dokumentacji wynika, iż jej sytuacja materialna jest bardzo zła. Poprzedni rok obrotowy spółka zamknęła ze stratą w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych, a jedyne środki jakimi dysponuje na rachunku bankowym wynoszą niewiele pond dwa tysiące złotych. Jest to zatem kwota niższa niż wysokość wpisu od złożonej przez spółkę skargi kasacyjnej. Spółka posiada majątek trwały, jednakże biorąc pod uwagę stan jej zadłużenia nie jest to duża wartość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił spełnianie przesłanek przyznania prawa pomocy przez Skarżącą spółkę. Skarżąca zaś nie przedstawiła na żadnym etapie postępowania argumentacji, która podważałaby tą ocenę.
Z akt sprawy wynika, że Spółka pozostaje w obrocie prawnym, choć zdaniem jej właściciela powinien on złożyć wniosek o upadłość. Oznacza to, że sytuacja Spółki nie jest tak zła jak sam twierdzi. Wskazuje na to również chęć kupienia wszystkich jej udziałów przez osobę, o której wspomina. Niejasne pozostaje przy tym twierdzenie, że decyzję o złożeniu wniosku o upadłość prezes zarządu pozostawia przyszłemu nabywcy.
Przy ocenie sytuacji finansowej Skarżącej spółki nie można pominąć także możliwości uzyskania przez spółkę z o.o. dopłat od wspólników (w niniejszej sprawie p. W. D.). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz do art. 177 Kodeksu spółek handlowych). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę.
Argumenty podnoszone przez Skarżącą w zażaleniu są ogólnikowe, nie wskazują konkretnych okoliczności ani nie odwołują się do przedstawionych przy wniosku dokumentów. Z tego względu nie można uznać by Spółka podważyła ocenę jej sytuacji materialnej dokonaną przez Sąd.
Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.