Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 503/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub Sąd I instancji) odrzucił zażalenie w sprawie ze skargi A. W. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia 27 listopada 2017 r., nr OR12-2017-241, w przedmiocie płatności obszarowych.
WSA stwierdził, że skarżąca mimo prawidłowego wezwania zawierającego pouczenie o konsekwencjach prawnych jego niewykonania, nie uiściła wymaganego wpisu od zażalenia.
Wyjaśnił też, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, przed lub po doręczeniu wezwania do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do skarżącego po wydaniu prawomocnego postanowienia w zakresie prawa pomocy, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia dla toczącego się postępowania. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie - skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego merytorycznym lub formalnym zakończeniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zarzuciła, że WSA nie rozpoznał jej wniosku o prawo pomocy, a jej sytuacja materialna i ogólna uległa zmianie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 220 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata.
Zasadą jest zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku określają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd I instancji zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 17 maja 2022 r. wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III z 6 sierpnia 2021 r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, pod rygorem jego odrzucenia. Skarżąca nie została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i miała ona obowiązek ten wpis uiścić. Skarżąca w zakreślonym terminie wpisu nie opłaciła, wniosła natomiast ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że jakkolwiek strona ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania, a obowiązkiem sądu administracyjnego jest jego rozpoznanie – należy pamiętać, że jeżeli w obrocie prawnym pozostaje prawomocne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie, ma ono charakter wiążący dla strony i sądu, który je wydał (art. 170 p.p.s.a.). Oznacza to, że złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Wniosek ten nie uchyla bowiem skutków wynikających z prawomocnego orzeczenia sądu. Dopiero wydanie kolejnego prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy o innej treści skutkuje utratą mocy wcześniejszego postanowienia.
Argumenty zażalenia nie podważają dokonanej oceny, ponieważ skarżąca nie kwestionuje faktu nieopłacenia skargi. Podnosi w zażaleniu, iż nie ma środków do uiszczenia wpisu, a "sytuacja materialna i ogólna uległa w tym czasie zmianie". Wobec tego należy podkreślić, że w uzasadnieniu zażalenia nie wskazano na czym ma polegać ta zmiana sytuacja u skarżącej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.