Postanowienie NSA z 7 lutego 2005 r., I GZ 9/05

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 lutego 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 365/04

Sprawa

w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru p o s t a n a w i a: -oddalić zażalenie – UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 października 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 365/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze sprzeciwu J. W. wniesionego od zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jan Wilczyński wniósł zażalenie na to postanowienie, zarzucając Sądowi błędną ocenę stanu faktycznego sprawy. Podkreślił, iż nie miał możliwości przedstawienia wyciągów bankowych za okres wskazany w piśmie Sądu z dnia 7 lipca 2004 r., gdyż wówczas nie był już posiadaczem konta, które uległo likwidacji w wyniku wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Wywodził także, że kwota 2.300,00 zł średniego wpływu na konto żony, przyjęta przez Sąd za podstawę oceny kondycji finansowej strony, nie jest właściwa, ponieważ stanowi ona przychód z prowadzenia zakładu kosmetycznego, a nie dochód, będący bazą utrzymania dla rodziny. Sumą pozostającą do dyspozycji czteroosobowej rodziny jest jedynie 800 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania uczestnika procesu z budżetu państwa i z tego względu winno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już stanowisko to podkreślał w wydawanych przez siebie orzeczeniach. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał zagrożenia powstania uszczerbku dla utrzymania koniecznego rodziny, w wyniku uiszczenia wpisu sądowego. Po pierwsze, należy uznać za zbyt zdawkowe stwierdzenie, iż niepowodzenia w prowadzonej działalności gospodarczej doprowadziły w praktyce do utraty całego dorobku życia rodziny. Skarżący nie określił dokładnie, jaki majątek utracił. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podał informację, iż nie posiada żadnego majątku ani ruchomego, ani nieruchomego. Jednak prowadząc działalność gospodarczą, skarżący musiał dysponować środkami, umożliwiającymi mu działanie, a zatem korzystne w jego sytuacji byłoby wyjaśnienie, co stało się z tymi przedmiotami po zaprzestaniu prowadzenia działalności. Po drugie, za niezasadną należy uznać argumentację strony opartą na rozróżnieniu dochodu i przychodu. Wprawdzie rzeczywistym zasobem pieniężnym w dyspozycji skarżącego i jego rodziny jest kwota pozostała po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, lecz skarżący nie sprecyzował, w jakiej wysokości koszty te są ponoszone, nie przedstawił także na tę okoliczność żadnej dokumentacji. O możliwościach finansowych strony świadczy wysokość obrotu środkami finansowymi, a nie jego ostateczne rozliczenie. Zdarza się bowiem, że wliczane koszty nie pokrywają się z pojęciem niezbędnych wydatków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo ustalił Sąd I instancji, że nie wszystkie wydatki ponoszone przez skarżącego na utrzymanie rodziny można uznać za niezbędne. Z przedstawionych przez niego wyciągów bankowych nie wynika, by w minionych miesiącach, już po utracie źródła zarobków i po wszczęciu postępowania sądowego, uwzględnił potrzebę ograniczenia wydatków. Przystępując do postępowania prowadzonego przed sądem powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i poczynić w związku z tym konieczne oszczędności. Tymczasem wśród udokumentowanych wydatków strony znajdują się m.in. opłaty za telewizję cyfrową. Nie można zatem uznać, iż uiszczenie wpisu sądowego skutkowałoby naruszeniem równowagi finansowej, wymaganej dla zapewnienia rodzinie warunków normalnej egzystencji. Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za bezzasadne i zgodnie z art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. m.s.

Skład

Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz

Uzasadnienie

Postanowienie

Dnia 7 lutego 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:

Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 365/04 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia wartości celnej towaru p o s t a n a w i a:

-oddalić zażalenie –

Postanowieniem z dnia 18 października 2004 r. sygn. akt III SA/Wr 365/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w sprawie ze sprzeciwu J.W. wniesionego od zarządzenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia 13 kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe - odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Jan Wilczyński wniósł zażalenie na to postanowienie, zarzucając Sądowi błędną ocenę stanu faktycznego sprawy. Podkreślił, iż nie miał możliwości przedstawienia wyciągów bankowych za okres wskazany w piśmie Sądu z dnia 7 lipca 2004 r., gdyż wówczas nie był już posiadaczem konta, które uległo likwidacji w wyniku wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Wywodził także, że kwota 2.300,00 zł średniego wpływu na konto żony, przyjęta przez Sąd za podstawę oceny kondycji finansowej strony, nie jest właściwa, ponieważ stanowi ona przychód z prowadzenia zakładu kosmetycznego, a nie dochód, będący bazą utrzymania dla rodziny. Sumą pozostającą do dyspozycji czteroosobowej rodziny jest jedynie 800 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /zwanej dalej p.p.s.a./ (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania uczestnika procesu z budżetu państwa i z tego względu winno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już stanowisko to podkreślał w wydawanych przez siebie orzeczeniach.

Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony, obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał zagrożenia powstania uszczerbku dla utrzymania koniecznego rodziny, w wyniku uiszczenia wpisu sądowego. Po pierwsze, należy uznać za zbyt zdawkowe stwierdzenie, iż niepowodzenia w prowadzonej działalności gospodarczej doprowadziły w praktyce do utraty całego dorobku życia rodziny. Skarżący nie określił dokładnie, jaki majątek utracił. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podał informację, iż nie posiada żadnego majątku ani ruchomego, ani nieruchomego. Jednak prowadząc działalność gospodarczą, skarżący musiał dysponować środkami, umożliwiającymi mu działanie, a zatem korzystne w jego sytuacji byłoby wyjaśnienie, co stało się z tymi przedmiotami po zaprzestaniu prowadzenia działalności.

Po drugie, za niezasadną należy uznać argumentację strony opartą na rozróżnieniu dochodu i przychodu. Wprawdzie rzeczywistym zasobem pieniężnym w dyspozycji skarżącego i jego rodziny jest kwota pozostała po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, lecz skarżący nie sprecyzował, w jakiej wysokości koszty te są ponoszone, nie przedstawił także na tę okoliczność żadnej dokumentacji. O możliwościach finansowych strony świadczy wysokość obrotu środkami finansowymi, a nie jego ostateczne rozliczenie. Zdarza się bowiem, że wliczane koszty nie pokrywają się z pojęciem niezbędnych wydatków.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo ustalił Sąd I instancji, że nie wszystkie wydatki ponoszone przez skarżącego na utrzymanie rodziny można uznać za niezbędne. Z przedstawionych przez niego wyciągów bankowych nie wynika, by w minionych miesiącach, już po utracie źródła zarobków i po wszczęciu postępowania sądowego, uwzględnił potrzebę ograniczenia wydatków. Przystępując do postępowania prowadzonego przed sądem powinien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym kosztów i poczynić w związku z tym konieczne oszczędności. Tymczasem wśród udokumentowanych wydatków strony znajdują się m.in. opłaty za telewizję cyfrową. Nie można zatem uznać, iż uiszczenie wpisu sądowego skutkowałoby naruszeniem równowagi finansowej, wymaganej dla zapewnienia rodzinie warunków normalnej egzystencji.

Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za bezzasadne i zgodnie z art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

m.s.