Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 725/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. D. i C. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Pismem z dnia 12 listopada 2019 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 725/17.
Na podstawie art. 285e § 1 pkt 1, 2, 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie § 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.) poprzez błędne uznanie, iż nie istniała negatywna przesłanka do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego na własność przez Skarb Państwa, gdy tymczasem w dacie wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność przez Skarb Państwa właścicielami gospodarstwa były również nieletnie dzieci w rozumieniu tego przepisu.
Wskazane naruszenia doprowadziły, zdaniem skarżących, do niezgodności wyroku z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2, 3 Konstytucji RP. Wydanie wyroku skutkowało naruszeniem podstawowych praw i wolności obywatela, to jest prawa do ochrony własności oraz prawa dziedziczenia, które zostały zagwarantowane w Konstytucji RP.
Stosownie do art. 285e § 1 pkt 4 P.p.s.a. skarżący wskazali na powstanie szkody w ich majątku (w orientacyjnej wysokości przedstawionej w uzasadnieniu, tj. co najmniej 300.000,00 zł) i przesłanki uprawdopodabniające, że jej powstanie jest bezpośrednio związane z wykonaniem decyzji kwestionowanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego dotyczy wyrok z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 725/17, objęty skargą.
Stosownie do art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a. skarżący wskazali, że strona nie skorzystała z przysługującego jej środka zaskarżenia, tj. skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na upływ ustawowego terminu do jej wniesienia. Brak również możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania (art. 277 §.p.s.a.). Tym samym stronie pozostała jedynie możliwość zakwestionowania wskazanego wyroku poprzez wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 725/17 oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu.
Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony.
W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.
Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. (art. 285h § 2 P.p.s.a.).
Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony w literaturze prawniczej (np. B. Dauter, R. Hauser, "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych.
Z akt sprawy o sygn. I SA/Wa 725/17 wynika, że skarżący w całym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie reprezentowaniu byli przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 18 września 2017 r. o wyznaczeniu terminu rozprawy, pełnomocnika skarżących został zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 18 października 2017 r., na której nie stawił się. Złożył jednak wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 października 2017 r., którym oddalono skargę. W dniu 10 listopada 2017 r. doręczono pełnomocnikowi skarżących odpis wyroku z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 725/17 wraz z uzasadnieniem. Pomimo tego, iż skarżący nie zgadzali się - jak się okazuje - z wydanym wyrokiem to nie skorzystali z przysługującego im środka zaskarżenia tj. nie wnieśli skargi kasacyjnej. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 725/17 jest prawomocny od dnia 12 grudnia 2017 r.
Dopiero pismem z dnia 12 listopada 2019 r., a więc blisko dwa lata po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 18 października 2017 r., skarżący wnieśli skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 725/17.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawili argumentacji, że w tej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Skoro skarżący nie zgadzali się z wydanym orzeczeniem, to mieli możliwość wniesienia skargi kasacyjnej celem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku w ramach podniesionych zarzutów. Stanowisko skarżących przedstawione w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku (że upłynął ustawowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej), w żadnej mierze nie wyczerpuje przesłanki wykazania wyjątkowego przypadku uzasadniającego jej wniesienie. Pogląd skarżących jest jedynie subiektywnym przekonaniem stron (i ich profesjonalnego pełnomocnika) o zasadności podejmowanych przez nich - w tej sprawie - działań ale nie znajduje podstaw prawnych.
Podkreślić należy, iż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie może zastępować skargi kasacyjnej, a ewentualny brak skuteczności jej wniesienia czy też w ogóle brak jej wniesienia nie może być konwalidowany poprzez instytucję, która uregulowana została z Dziale VIIa ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną. Nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych, takich jak np. skarga kasacyjna, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz 2011 r., red. R. Hauser, M. Wierzbowski, str. 917). Skarżący nie wskazał żadnych przyczyn usprawiedliwiających niewykorzystanie środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Jeszcze raz podkreślić należy, że skarżący przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 725/17 przez cały tok postępowania reprezentowani byli przez profesjonalnego pełnomocnika.
Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie podlega odrzuceniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 2 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.