Postanowienie NSA z 1 czerwca 2012 r., I ONP 2/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi E. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1933/06 w zakresie odrzucenia skargi E. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Warszawie z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania

Sprawa

w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podlegania pod ubezpieczenie społeczne rolników postanawia: odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Zofia Flasińska, Marek Stojanowski

Uzasadnienie

E. S. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r. o odrzuceniu jej skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Warszawie z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej podlegania pod ubezpieczenie społeczne rolników, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza podstawowe prawa człowieka i obywatela, w tym prawo do korzystania z zabezpieczenia społecznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia podlega odrzuceniu.

Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), dalej P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka.

W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Takie stanowisko zostało zaprezentowane w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I ONP 14/11 oraz z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I ONP 16/10. Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony także w literaturze prawniczej (B. Dauter, R. Hauser "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 21 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. S. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 27 listopada 2006 r. (k. 16 akt WSA). Skarżąca nie wniosła skargi kasacyjnej, wobec czego postanowienie to stało się prawomocne. W dniu 10 kwietnia 2012 r. skarżąca wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z dnia 21 listopada 2006 r. W skardze tej nie zostało wskazane, że występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a., a w szczególności nie zostały przytoczone okoliczności wskazujące na powody, które uniemożliwiły skorzystanie przez skarżącą z przysługującego jej środka prawnego w postaci skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 21 listopada 2006 r. Nie wystarczające jest bowiem samo twierdzenie skarżącej, że nie mogła zaskarżyć wskazanego orzeczenia, gdyż nie była obecna w kraju. Lakoniczne powołanie się w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia na przebywanie poza granicami kraju w żadnym wypadku nie może zostać uznane za wykazanie przyczyn nieskorzystania przez skarżącą z przysługujących jej środków prawnych, w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a.

Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2006 r. podlega odrzuceniu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.