Postanowienie NSA z 20 lutego 2020 r., I ONP 2/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. T. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 329/18

Sprawa

w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego postanawia: odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka Małgorzata Miron

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 329/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego.

Pismem z dnia 3 września 2019 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 329/18 w części dotyczącej oddalenia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku okresowego.

Na podstawie art. 285d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a., art. 8 § 1 K.p.a., art. 9 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez naruszenie obowiązujących przepisów postępowania, które "spowodowało niezgodność wydanego orzeczenia z prawem polegające na niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mających na względzie interes skarżącego, naruszenie zaufania do władzy publicznej, która nie kierowała się zasadami bezstronności oraz równego traktowania skarżącego, nie dokonała należytego oraz wyczerpującego poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, w konsekwencji czego doszło do wyrządzenia skarżącemu szkody majątkowej poprzez pozbawienie go zasiłku okresowego w kwocie 317 zł [...] za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r."

Mając powyższe na względzie wniesiono o stwierdzenie w części niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 329/18 w zakresie dotyczącym oddalenia wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku okresowego w kwocie 317 zł miesięcznie za okres od 1 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację uzasadniającą postawiony zarzut. Nadto wskazano, że skarżącemu nie przysługują od zaskarżonego wyroku środki zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej bądź skargi o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku podlega odrzuceniu.

Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony.

W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. (art. 285h § 2 P.p.s.a.).

Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony w literaturze prawniczej (np. B. Dauter, R. Hauser, "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych.

Z akt sprawy o sygn. I SA/Wa 329/18 wynika, że wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r. Sąd I instancji oddalił skargę. Skarżący wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2018 r. wystąpił o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 5 października 2018 r. Pouczono przy tym skarżącego o przysługującym mu środku zaskarżenia tj. skardze kasacyjnej. W dniu 2 listopada 2018 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy m. in. w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata) celem sporządzenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 14 grudnia 2018 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adw. G. R., który o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w tej sprawie dowiedział się w dniu 21 grudnia 2018 r. Skarżący reprezentowany odtąd przez profesjonalnego pełnomocnika nie wniósł jednak skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 329/18, w ustawowym terminie. Zaskarżony wyrok prawomocny jest zatem od dnia 22 stycznia 2019 r.

Dopiero pismem z dnia 3 września 2019 r., skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 329/18.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji, że w tej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Skoro skarżący nie zgadzał się z wydanym orzeczeniem, to miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej celem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku w ramach podniesionych zarzutów. Wnioskowane przez skarżącego prawo pomocy w zakresie pełnomocnika z urzędu zostało mu przyznane, a pełnomocnik wyznaczony został przez Okręgową Radę Adwokacką w W. Argumentacja skarżącego przedstawiona w uzasadnieniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, w żadnej mierze nie wyczerpuje przesłanki wykazania wyjątkowego przypadku, o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. Wniesienie w tej sprawie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, jest jedynie subiektywnym przekonaniem strony (i jej profesjonalnego pełnomocnika) o zasadności podejmowanych przez niego - w tej sprawie - działań ale nie znajduje podstaw prawnych.

Podkreślić należy, iż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie może zastępować skargi kasacyjnej, a ewentualny brak skuteczności jej wniesienia czy też w ogóle brak jej wniesienia nie może być konwalidowany poprzez instytucję, która uregulowana została z Dziale VIIa ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną. Nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych, takich jak np. skarga kasacyjna, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz 2011 r., red. R. Hauser, M. Wierzbowski, str. 917). Skarżący nie wskazał żadnych przyczyn usprawiedliwiających niewykorzystanie środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej.

Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie podlega odrzuceniu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 2 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.