Postanowienie NSA z 1 marca 2016 r., I OPP 1/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II SA/Po 1212/14 ze skargi K. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie NSA: Zofia Flasińska Marek Stojanowski

Uzasadnienie

K. B. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 1212/14, domagając się stwierdzenia przewlekłości, zasądzenia sumy pieniężnej w wysokości 3 000 zł oraz zwrotu wpisu od skargi na przewlekłość. Zarzuciła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zbędnie zobowiązał skarżącą do wszczęcia postępowania reklamacyjnego w przedmiocie wykazania daty nadania skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z [...] sierpnia 2014 r., skoro przedstawiła ona do akt sprawy oryginał potwierdzenia nadania przesyłki zawierającej skargę. Pomiędzy 9 lutego 2015 r., czyli datą wpłynięcia do sądu oryginału potwierdzenia nadania a 20 listopada 2015 r., kiedy wydano zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy sąd nie podejmował czynności w sprawie. Dziewięciomiesięczny okres bezczynności nie ma żadnego uzasadnienia. Podkreśliła, że odpowiadała na wezwania Sądu bez zwłoki, stan faktyczny w sprawie nie jest skomplikowany, a dokumentacja w aktach nie jest obszerna. Skarżąca wskazała, że postępowanie trwa zbyt długo, dlatego domaga się zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej.

Z akt sprawy wynika, że skarga K. B. z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarga powinna zostać odrzucona, z uwagi na to, że została wniesiona po upływie terminu, bowiem została złożona osobiście w organie w dniu 7 października 2014 r. Zarządzeniem z 11 grudnia 2014 r. wezwano skarżącą do oświadczenia, czy skargę złożyła bezpośrednio w organie, czy wniosła drogą pocztową, a w takim przypadku zobowiązano ją do nadesłania dowodu nadania przesyłki w placówce pocztowej, pod rygorem uznania, że skarga została złożona w dniu 7 października 2014 r. w Sekretariacie Prorektorów [...]. Przy piśmie z 30 grudnia 2014 r. skarżąca złożyła kserokopię potwierdzenia nadania przesyłki o numerze nadawczym [...] skierowanej do Prorektora [...], na odwrocie którego widnieje stempel z datą "12.09.2014". Zarządzeniem z 22 stycznia 2015 r. wezwano skarżącą do nadesłania oryginału lub uwierzytelnionej kopii (przez notariusza, pełnomocnika występującego w sprawie, lub pocztowo) powyższego dowodu nadania oraz dokumentu wskazującego na wynik postępowania reklamacyjnego dotyczącego wyżej wskazanej przesyłki. Wezwano ją również do zajęcia pisemnego stanowiska odnośnie twierdzeń organu o złożeniu skargi osobiście w dniu 7 października 2014 r. Przy piśmie, które wpłynęło do Sądu 9 lutego 2015 r. skarżąca złożyła oryginał potwierdzenia nadania przesyłki oraz powiadomiła o wszczęciu postępowania reklamacyjnego dotyczącego opisanej wyżej przesyłki. Wyjaśniła, że przesyłka została jej zwrócona, pomimo tego, że adresat został określony poprawnie. Wskazała, że nie potrafi określić dnia, w którym nastąpiło osobiste doręczenie przesyłki. Po analizie wydruku ze strony internetowej dotyczącej śledzenia przesyłek wskazała, że doręczenie to nastąpiło po 23 września 2014 r., kiedy odebrała przesyłkę z poczty niezasadnie jej zwróconą. Zarządzeniem z 23 lutego 2015 r. wezwano skarżąca do przedstawienia wyników postępowania reklamacyjnego nie później niż w terminie 40 dni od wniesienia reklamacji pod rygorem rozpatrzenia sprawy na podstawie materiału procesowego dotychczas zgromadzonego w aktach sprawy. Przy piśmie z 12 marca 2015 r. skarżąca przedstawiła pismo Poczty Polskiej S.A. uznające reklamację poprzez wskazanie, że zwrot przesyłki do nadawcy nie był uzasadniony. Zarządzeniem z 18 marca 2015 r. sprawę skierowano do wyznaczenia terminu rozprawy. W tym samym dniu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z 24 marca 2015 r. odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W piśmie z 20 kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarządzeniem z 25 maja 2015 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących jej sytuacji materialnej. W piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 12 czerwca 2015 r. skarżąca udzieliła dodatkowych wyjaśnień. Postanowieniem z 20 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym ponad kwotę 100 zł już uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Skarżąca złożyła na powyższe postanowienie zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt I OZ 1471/15. Zarządzeniem z 10 listopada 2015 r. sprawę skierowano do wyznaczenia terminu rozprawy. Zarządzeniem z 20 listopada 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na 22 grudnia 2015 r., po której rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał wyrok, w którym oddalił skargę. W dniu 18 grudnia 2015 r. skarżąca wniosła skargę na przewlekłość postępowania. W dniu 4 stycznia 2016 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku, uzasadnienie zostało sporządzone 19 stycznia 2016 r. i podpisane przez skład orzekający w dniu 25 stycznia 2016 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

Skarga na przewlekłość postępowania przed sądem administracyjnym może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"). Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (4 listopada 2014 r.) do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (18 grudnia 2015 r. – data wpływu do wojewódzkiego sądu administracyjnego) upłynął wprawdzie ponad rok, ale w tym okresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podejmował czynności prawidłowo i w rozsądnych terminach. W dniu 22 grudnia 2015 r. Sąd wydał wyrok, w którym oddalił skargę, zatem postępowanie zostało zakończone. Nie jest zasadny zarzut skarżącej dotyczący zbędności zobowiązania jej do przedstawienia wyniku postępowania reklamacyjnego dotyczącego przesyłki, w której nadano skargę. Sąd nie żądał przeprowadzenia reklamacji po to, by podważyć fakt nadania przesyłki w dniu 12 września 2015 r., ale żeby zweryfikować twierdzenia organu, o tym, że skarga została wniesiona osobiście dopiero w dniu 7 października 2014 r. Jak wynika ponadto z wydruku internetowego dotyczącego śledzenie przesyłek nadanych za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. przesyłka zawierająca skargę została zwrócona skarżącej i konieczne było ustalenie przyczyn dokonanego zwrotu. Gdyby okazało się, że zwrot nastąpił z powodu błędnego zaadresowania przesyłki, istniałaby podstawa do uznania, że skarga została wniesiona po terminie, co powodowałoby konieczność jej odrzucenia. Po wyjaśnieniu tej kwestii Sąd skierował sprawę do wyznaczenia terminu rozprawy, a w międzyczasie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, co do którego prawomocnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 listopada 2015 r. Dopiero po rozstrzygnięciu kwestii prawa pomocy i zwrocie akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu możliwe było wyznaczenie terminu rozprawy, co nastąpiło jeszcze w listopadzie 2015 r. Nie jest więc uprawnione twierdzenie skarżącej, że pomiędzy lutym a listopadem 2015 r. Sąd był w bezczynności. W tych okolicznościach nie można stwierdzić, aby prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.