Postanowienie NSA z 17 marca 2022 r., I OPP 1/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II SAB/Ke 62/21 ze skargi W. S. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach w przedmiocie przyznania usługi asystenta osoby niepełnosprawnej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Iwona Bogucka
sędzia NSA Monika Nowicka

Uzasadnienie

W dniu 3 listopada 2021 r. W. S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w sprawie o sygn. akt II SAB/Ke 62/21 ze skargi W. S. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach w przedmiocie przyznania usługi asystenta osoby niepełnosprawnej.

Z akt sprawy wynika, że skarga W. S. na ww. decyzję wpłynęła do WSA w Kielcach w dniu 6 maja 2021 r., a w dniu 7 maja 2021 r. została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Ke 62/21. Następnie zgodnie z zarządzeniem z dnia 7 maja 2021 r. wezwano organ administracji do nadesłania, w terminie 7 dni, kompletnych i uporządkowanych akt sprawy.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ pismem z 18 maja 2021 r. poinformował, że akta sprawy znajdują się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach w związku z odwołaniem złożonym przez skarżącego od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce z dnia [...] kwietnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przyznania usługi asystenta osoby niepełnosprawnej. Natomiast przy piśmie z dnia 19 maja 2021 r. organ nadesłał kserokopie akt sprawy wskazując, że oryginały pozostają w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach.

Zgodnie z zarządzeniem z 20 maja 2021 r. akta przedstawione zostały sędziemu sprawozdawcy. W dniu 28 czerwca 2021 r. dołączono do akt sprawy notatkę urzędową sporządzoną przez asystenta sędziego, z której wynika, że SKO w Kielcach po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją [...] czerwca 2021 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z [...] kwietnia 2021 r. Z kolei z notatki sporządzonej przez asystenta sędziego w dniu 2 sierpnia 2021 r. wynika, że skarżący nie wniósł skargi na ww. decyzję organu drugiej instancji z [...] czerwca 2021 r. Ponadto wskazano, że sędzia sprawozdawca w dniach 19 lipca - 13 sierpnia 2021 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym.

Pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. wezwano organ do nadesłania, w terminie 7 dni, kompletnych i uporządkowanych akt sprawy zakończonych wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2021 r. W odpowiedzi organ przy piśmie z 1 września 2021 r. nadesłał żądane akta administracyjne.

Zarządzeniem z dnia 15 września 2021 r. sędzia sprawozdawca skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W związku z powyższym, na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącej Wydziału II WSA w Kielcach z dnia 21 września 2021 r., w sprawie wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 27 października 2021 r.

Wyrokiem z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II SAB/Ke 62/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę wniesioną przez skarżącego.

W wykonaniu zarządzenia z dnia 27 października 2021 r., przy piśmie z dnia 29 października 2021 r., doręczono skarżącemu odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem o treści art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi skarżący w dniu 3 listopada 2021 r. wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej.

Zgodnie z zarządzeniem z dnia 3 listopada 2021 r. akta sprawy przedstawiono sędziemu sprawozdawcy celem sporządzenia uzasadnienia. W dniu 17 listopada 2021 r. po sporządzeniu uzasadnienia wyroku, akta sprawy zostały zwrócone przez sędziego sprawozdawcę, a w dniu 24 listopada 2021 r. uzasadnienie zostało podpisane przez cały skład orzekający.

Przy piśmie z dnia 24 listopada 2021 r. przesłano skarżącemu odpis wyroku wraz z uzasadnieniem.

Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt II SPP/Ke 146/21, referendarz sądowy WSA w Kielcach ustanowił dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Kielcach oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak takiego obowiązku ze strony skarżącego, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

W dniu 17 stycznia 2022 r. wpłynęło do akt sprawy zarządzenie Okręgowej Rady Adwokackiej w Kielcach o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu.

W tych okolicznościach skarżący w dniu 3 listopada 2021 r. złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach wnosząc o stwierdzenie przewlekłości, zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 20.000 zł oraz o zwolnienie z opłat i ustanowienie prawnika. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że 22 kwietnia 2020 r. złożył wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach, decyzja została wydana 16 kwietnia 2021 r., a wyrok Sądu 27 października 2021 r. Zdaniem skarżącego "rozsądne terminy kończą się z upływem 14- max. 30 dni, a nie latami".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej jako "ustawa").

Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Dokonując tej oceny, uwzględnia się zatem łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ww. ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu (6 maja 2021 r.) do dnia jej rozpoznania wyrokiem z dnia 27 października 2021 r. upłynęło pięć miesięcy. W tym okresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach podejmował czynności zmierzające do zakończenia postępowania m.in. poprzez wzywanie organu do nadesłania akt administracyjnych sprawy. Z uwagi jednak na złożenie przez skarżącego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji akta sprawy znajdowały się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Kielcach do czasu jego rozpoznania. Ponadto należy mieć na względzie, że sprawy wpływające do Sądu są rozpoznawane – co do zasady – według kolejności ich wpływu. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą, która została wniesiona do sądu wcześniej. Znaczna liczba spraw wpływających do sądów administracyjnych stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy i - co się z tym wiąże - przyczynę oczekiwania na jej rozpoznanie.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że czynności podejmowane w toku tego postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach były sprawnie i zmierzały do jak najszybszego rozpoznania sprawy. Podkreślić także należy, że sprawa może zostać skierowana do rozpoznania dopiero wtedy, gdy nadaje się do wyznaczenia tj. gdy skarga spełnia wszelkie wymogi formalne, a ponadto zgromadzone są wszystkie niezbędne dokumenty.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w tej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania sądowego i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.