Postanowienie NSA z 10 czerwca 2022 r., I OPP 10/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi E.O. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1383/21 ze skargi E.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [....] w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

sędzia NSA Jerzy Siegień przewodniczący
sędzia NSA Marek Stojanowski sprawozdawca
sędzia NSA Marian Wolanin

Uzasadnienie

W dniu 12 marca 2022 r. E.O. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1383/21 ze skargi E.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.

Z akt sprawy wynika, że skarga E.O. na ww. decyzję wpłynęła do WSA w Warszawie w dniu 11 lutego 2021 r. i w dniu 24 czerwca 2021 r. została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1383/21.

Następnie w wykonaniu zarządzenia z 24 czerwca 2021 r. wezwano organ do właściwego przekazania skargi wniesionej za pośrednictwem e-PUAP.

W związku z brakiem odpowiedzi na ww. wezwanie, ponownie wezwano organ pismem z 6 września 2021 r., jak w zarządzeniu z 24 czerwca 2021 r.

Na podstawie zarządzenia z dnia 10 listopada 2021 r. w sprawie zmieniono sędziego sprawozdawcę.

Zgodnie z zarządzeniem z 12 listopada 2021 r. sprawę przedstawiono sędziemu sprawozdawcy celem podjęcia dalszych czynności.

Zarządzeniem z 11 marca 2022 r. sędzia sprawozdawca skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z zarządzeniem z 11 marca 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 kwietnia 2022 r.

W tych okolicznościach skarżąca w dniu 12 marca 2022 r., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wnosząc o: stwierdzenie przewlekłości w sprawie, przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2.000 zł, zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Pełnomocnik skarżącej argumentował, że skarga wpłynęła do Sądu 11 lutego 2021 r., a została zarejestrowana dopiero 24 czerwca 2021 r. Ponadto Sąd nie monitował braku wykonywania wezwań przez organ, nie wyznaczył rozprawy albo posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy, a także nie zarządził doręczenie odpowiedzi organu na skargę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej jako "ustawa").

Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Dokonując tej oceny, uwzględnia się zatem łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ww. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Od dnia wypływu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do Sąd (11 lutego 2021 r.) do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (12 marca 2022 r.) upłynęło 13 miesięcy. W tym okresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podejmował czynności zmierzające do zakończenia postępowania, w tym poprzez wzywanie organu do właściwego przekazania skargi. Do momentu zaś uzupełnienia tych braków nie było możliwe jej merytoryczne rozpoznanie. Natomiast po uzupełnieniu dokumentacji przez organ w sprawie został wyznaczony termin posiedzenia niejawnego na dzień 26 kwietnia 2022 r. i w tym dniu sprawa została rozpoznana wyrokiem. Ponadto należy mieć na względzie, że znaczna liczba spraw wpływających do sądów administracyjnych stanowi przyczynę oczekiwania na wykonanie wydanych zarządzeń, a w konsekwencji wyznaczenie terminu rozpoznania sprawy i - co się z tym wiąże - przyczynę oczekiwania na jej rozpoznanie. Należy także wskazać, że od marca 2020 r. zarówno Sądy, jak i wszystkie organy państwowe działają w reżimie sanitarnym w związku z epidemią COVID-19, co także miało wpływ na czas oczekiwania i było okolicznością niezależną od Sądu.

Mając na uwadze powyższe nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności sądowe zmierzały do jak najszybszego rozpoznania sprawy. Natomiast na termin wykonania poszczególnych zarządzeń wydanych w tej sprawie wpływ ma znaczna ilość spraw wpływających do WSA w Warszawie, co powoduje konieczność oczekiwania na ich wykonanie. Podkreślić także należy, że sprawa może zostać skierowana na termin rozprawy dopiero wtedy, gdy nadaje się do wyznaczenia tj. gdy skarga spełnia wszelkie wymogi formalne, a ponadto zgromadzone są wszystkie niezbędne dokumenty i zostały rozstrzygnięte wszystkie sprawy wpadkowe, a wszystkie wnioski strony załatwione.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.