Postanowienie NSA z 7 grudnia 2016 r., I OPP 102/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi U. Z. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 50/15 w sprawie ze skargi U. Z. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (sprawozdawca)

Uzasadnienie

Pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. U. Z. (dalej, jako: "skarżąca") wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 50/15 w sprawie ze skargi U. Z. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Ww. skarga została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w dniu 23 marca 2015 r. (data prezentaty sądu).

Zarządzeniem z dnia 24 marca 2015 r. skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Łd 50/15, wyznaczono sędziego sprawozdawcę, wezwano organ do uzupełnienia akt sprawy, zarządzono doręczenie skarżącej stosownych pouczeń i wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nadto zarządzaniem Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi.

Po uzupełnieniu przez skarżąca braków formalnych skargi, uiszczeniu wpisu oraz uzupełnieniu przez organ akt administracyjnych, zarządzeniem z dnia 10 kwietnia 2015 r. sprawę skierowano do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 13 maja 2015 r.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej wystąpił z wnioskiem o zmianę terminu rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. wniosek został uwzględniony i kolejny termin rozprawy wyznaczono na dzień 9 czerwca 2015 r.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2015 r. WSA w Łodzi uwzględnił skargę.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. M. i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarga kasacyjna wraz z aktami sprawy została przekazana do Naczelnego Sądu Adsministracyjnego w dniu 20 sierpnia 2015 r. i w tym też dniu zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 2610/15. Sprawę skierowano do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu.

W tych okolicznościach skarżąca - w dniu 5 grudnia 2016 r. (data prezentaty sądu) - wywiodła skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wniosła o:

1. stwierdzenie, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, prowadzonym przez NSA pod sygn. akt I OSK 2610/15 nastąpiło naruszenie prawa skarżącej do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, ponieważ postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to jest konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a sytuacja ta spowodowana jest wielomiesięczną, całkowitą bezczynnością Sądu w niniejszej sprawie,
2. wydanie NSA zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności, obligujących organ sądowy do zaniechania nieuzasadnionej prawnie i faktycznie bezczynności,
3. przyznanie skarżącej od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 20 000 złotych,
4. zwrot na rzecz skarżącej opłaty od niniejszej skargi w kwocie 100 zł.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarga kasacyjna wpłynęła do NSA w dniu 20 sierpnia 2015 r. Zwłoka NSA w rozpoznaniu tej skargi kasacyjnej jest znaczna i wynosi 15 miesięcy. Z kolei żądanie skarżącej sumy pieniężnej w powolnej wysokości znajduje swoje oparcie w krzywdzie, jakiej doznała w skutek wieloletniej bezczynności. Dodatkowo poczucie krzywdy potęguje fakt, że konstytucyjny organ wymiaru sprawiedliwości, w tak lekceważący sposób traktuje swoje obowiązki. Skarżąca utraciła zaufanie, że Sąd działa na podstawie prawa. Dalej skarżąca podała przykłady spraw, które wpłynęły do NSA znacznie później aniżeli jej sprawa, a zostały już rozpoznane.

Zarządzeniem z dnia 7 grudnia 2016 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 21 lutego 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do przepisu § 42 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007 ze zm.) Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w powołanym przepisie Regulaminu bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw podlegających szybszemu rozpoznaniu. To znaczy, że nawet jeżeli wpływa do Sądu sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - szybszemu wyznaczeniu na posiedzenie, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją również podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 42 ust. 5 Regulaminu).

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Sprawa wraz ze skargą kasacyjną została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 20 sierpnia 2015 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Zgodnie z zarządzaniem z dnia 7 grudnia 2016 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 21 lutego 2017 r.

Jak już wskazano, a co należy podkreślić, sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Z akt nie wynika, aby którakolwiek ze stron złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie powołanego § 42 ust. 5 Regulaminu. Z kolei przywołane w skardze na przewlekłość postępowania sprawy, które zostały już rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny, a które wpłynęły do Sądu wcześniej aniżeli niniejsza sprawa, nie świadczą o nieprawidłowości wyznaczania spraw z ogóle, a tym bardziej nie przesądzają o takiej wadliwości w tej sprawie. Rozpoznając złożoną w sprawie o sygn. I OSK 2610/15 skargę na przewlekłość postępowania, Sąd oceniał stan faktyczny w tej właśnie sprawie i nie dopatrzył się takich okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę uwzględnienia skargi. W ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy, w sprawie o sygn. I OSK 2610/15, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu, tym bardziej, że termin rozprawy w tej sprawie został już wyznaczony na dzień 21 lutego 2017 r.

Dodatkowo wyjaśnić należy, iż do skargi kasacyjnej nie ma zastosowania termin, o którym mowa w art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1749). Zgodnie z powołanym art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, skargę w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozpatrzenia w określonym terminie skargi. Przepis ten nie reguluje natomiast kwestii terminów do rozpoznania skargi kasacyjnej, która jest odrębnym środkiem zaskarżenia. Gdyby ustawodawca chciał ustalić obowiązek rozpatrzenia w określonym terminie również skargi kasacyjnej, to wyraźnie taką powinność wskazałby w ustawie. Dodać należy również, że wskazany termin (30 dni dla sądu administracyjnego) do rozpoznania skargi dotyczącej dostępu do informacji publicznej, jest terminem procesowym. Ma on charakter instrukcyjny. Naruszenie tego terminu samo przez się nie uzasadnia stwierdzenia przewlekłości postępowania. Intencją ustawodawcy było skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.