Postanowienie NSA z 18 kwietnia 2005 r., I OPP 111/05

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Marka D. na przewlekłość postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu 4/II SA/Wr 2321/02

Sprawa

w sprawie skargi Marka D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 sierpnia 2002 r., (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia uwzględnić skargę na przewlekłość postępowania; (...).

Teza

Nierozpoznanie sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, sprawy dotyczącej zasiłku celowego przez okres około trzech lat skutkuje, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. - o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /Dz.U. nr 179 poz. 1843/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

W dniu 31 marca 2005 r. Marek D. złożył skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, polegające na niewydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi z dnia 7 października 2002 r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 sierpnia 2002 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W skardze wnosi o przyznanie mu z tego tytułu odpowiedniej sumy pieniężnej.

Z akt sprawy wynika, że Marek D. w dniu 7 października 2002 r. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 26 sierpnia 2002 r., (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W dniu 12 listopada 2002 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2002 r. sąd zwolnił Marka D. od uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący pismem z dnia 10 lutego 2003 r. skarżący wniósł o wyłączenie wszystkich sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek powyższy w zakresie wyłączenia sędziów został rozpatrzony przed sąd postanowieniem z dnia 24 listopada 2003 r., zaś w przedmiocie zwolnienia od wpisu sądowego postanowieniem z dnia 20 lutego 2004 r.

W dniu 15 kwietnia 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. złożyło odpowiedź na skargę. Od chwili wniesienia odpowiedzi na skargę nie zostały dokonane żadne czynności w związku z postępowaniem. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2005 r. sąd wyznaczył termin rozprawy na dzień 6 maja 2005 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. - o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. nr 179 poz. 1843 - zwaną dalej ustawą/. Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu /przewlekłość postępowania/ oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do przepisu par. 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych /Dz.U. nr 169 poz. 1646/ sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana /nie można wyznaczyć terminu rozprawy/ przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do sądów jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, jeśli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością /par. 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia/ oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy regulujące postępowanie uproszczone mają zastosowanie także w sprawach, w których skargi zostały wniesione przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zgoda pozostałych stron co do rozpoznania sprawy w tym trybie.

W rozpoznawanej sprawie skarżący nie występował z wnioskiem o rozpoznawanie sprawy poza kolejnością z uwagi na wystąpienie ważnych przyczyn, a ponadto nie wyraził inicjatywy do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Mając powyższe okoliczności na względzie, należy mieć na uwadze, iż sam przedmiot rozpatrywanej sprawy predestynował ją do rozpoznania w możliwie szybkim czasie. Nierozpoznanie sprawy dotyczącej zasiłku celowego przez okres około trzech lat skutkuje, że w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /Dz.U. nr 179 poz. 1843/.

Sąd uwzględnił również żądanie skarżącego co do przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej od Skarbu Państwa, określając tę sumę na kwotę 100 zł. Sąd miał na uwadze dotychczasowy okres oczekiwania w tej sprawie na wyznaczenie terminu rozprawy, przedmiot sprawy, brak inicjatywy skarżącego w zakresie wystąpienia z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu lub w trybie uproszczonym, a także liczbę spraw tego samego rodzaju toczących się na skutek skarg wniesionych przez skarżącego.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. - o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /Dz.U. nr 179 poz. 1843/ postanowił jak w sentencji.