Uzasadnienie
W piśmie z dnia 13 maja 2021 r., do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga A. L. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej J. R. S. i T. M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1529/18 w sprawie ze skargi J. R. S. i T. M. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2018 r., znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi podano, że w związku z wnioskiem z 16 grudnia 2019r. złożonym przez uczestników postępowania – mieszkańców zamieszkałych pod adresem [...] w Z. – Naczelny Sąd Administracyjny w piśmie z dnia 23 stycznia 2020 r. poinformował ich, że termin rozpoznania niniejszej sprawy może być wyznaczony w IV kwartale 2020 r. Wskazano, że z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu w marcu 2021 r., uczestnicy dowiedzieli się, że termin może być wyznaczony na koniec 2022 r. Wobec tego, jako mieszkańcy wnoszą skargę na przewlekłość postępowania. Podkreślili, że są w podeszłym wieku, a sprawa toczy się od 2005 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 – dalej "ustawa"), ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze.
Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 w/w ustawy, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Wobec tego, analizując, czy w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, należy uwzględnić ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnienia przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.
W niniejszej sprawie, jak z jej akt wynika, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1529/18, oddalił skargę J. R. S. i T. M. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Od w/w wyroku skargę kasacyjną wniosły skarżące. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z dnia 12 lipca 2019 r. odpisy skargi kasacyjnej przesłano stronom postępowania oraz uczestnikom – w tym A. L., wnoszącemu przedmiotową skargę na przewlekłość postępowania.
Przy piśmie z dnia 29 lipca 2019 r. A. L. w imieniu swoim i uczestników postępowania – zamieszkałych w Z. przy ul. [...]– wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2019 r. A. L. został wezwany do przedłożenia pełnomocnictwa do działania imieniu pozostałych uczestników postępowania - w terminie 7 dni – pod rygorem uznania, że odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona przez te osoby. Żądanego przez Sąd pełnomocnictwa nie złożono.
W wykonaniu zarządzenia z dnia 12 sierpnia 2019 r., wezwano pełnomocnika skarżących kasacyjnie do wskazania ich numerów PESEL. Wezwanie wykonano przy piśmie z dnia 2 września 2019 r. Następnie, pismem z dnia 25 września 2019 r. wezwano uczestnika A. L. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk odpisu odpowiedzi na skargę wniesionego w formie dokumentu elektronicznego. Opłatę tę uiszczono w dniu 26 września 2019 r.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z dnia 27 września 2019 r., odpis odpowiedzi A. L. na skargę kasacyjną doręczono pełnomocnikowi skarżących.
Akta niniejszej sprawy zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 23 października 2019 r. i zarejestrowane w tymże Sądzie w dniu 29 października 2019 r. pod sygnaturą akt I OSK 2910/19.
Pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. uczestnicy postępowania – mieszkańcy zamieszkali przy ulicy [...] w Z. – złożyli wniosek, w którym wnieśli o przyśpieszenie rozpoznania skargi kasacyjnej. W odpowiedzi, pismem z dnia 23 stycznia 2020 r, Naczelny Sąd Administracyjny poinformował, że termin rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej może być wyznaczony w IV kwartale 2020 r.
W tych warunkach, A. L. w piśmie z dnia 13 maja 2021 r., złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
W niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co zarzuca skarżący we wniesionej skardze. Należy stwierdzić, że czynności podejmowane przez Naczelny Sąd Administracyjny były prawidłowe i terminowe. Nie można więc mówić o przewlekłości postępowania.
Raz jeszcze zaznaczyć należy, że sprawy wpływające do Sądu są rozpoznawane – co do zasady – według kolejności ich wpływu. Jednak trzeba także pamiętać o sprawach, które są rozpoznawane poza kolejnością wpływu, z uwagi na to, że przepisy szczególne nakazują ich rozpoznanie przez Sąd w krótszych terminach, co ma wpływ na wydłużenie się czasu oczekiwania na rozpoznanie pozostałych spraw. Należy podkreślić i wyjaśnić skarżącemu, że od dnia wpływu skargi kasacyjnej, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą, która została wniesiona do sądu wcześniej. Znaczna liczba spraw wpływających do sądów administracyjnych stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy i co się z tym wiąże przyczynę oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Należy także podkreślić, że od marca 2020 r. zarówno Sądy, jak i wszystkie organy państwowe działają w reżimie sanitarnym w związku z epidemią COVID 19, co także ma wpływ na czas oczekiwania. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżący, złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w tych szczególnych, epidemicznych warunkach.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, postanowił jak w sentencji