Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 131/18, w pkt 1. umorzył postępowanie w sprawie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpatrzenia odwołania J. W. od decyzji Wojewody Lubuskiego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], w pkt 2. stwierdził, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania wskazanego w pkt 1, w pkt 3. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w pkt 4. przyznał od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego J. W. kwotę 500 zł złotych tytułem sumy pieniężnej, w pkt 5. zasądził od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100 zł złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Od powyższego wyroku skarżący złożył skargę kasacyjną. Odpis skargi kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi organu w dniu 2 stycznia 2019 r.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2019 r. akta wraz ze skargą kasacyjną zostały przekazane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Akta zostały przekazane w dniu 14 lutego 2019 r. (data prezentaty) i w tym też dniu sprawa została zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 406/19.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 11 maja 2021 r. – na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych – poinformowano strony, że Przewodniczący skierował sprawę na posiedzenie niejawne celem rozpoznania skargi kasacyjnej. Wskazano, że każda ze stron ma prawo w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma w tym przedmiocie, do pisemnego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów skargi kasacyjnej. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi ze stron postępowania, w tym ze strony skarżącego kasacyjnie.
W tych warunkach, pismem z dnia 6 czerwca 2021 r. J. W. złożył skargę na przewlekłość Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 406/19. Wniósł o zobowiązanie NSA do niezwłocznego rozpoznania tej sprawy, o przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 20.000 zł za przewlekłe prowadzenie w/w postępowania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zarzucono przewlekłość postępowania wynoszącą ponad 2 lata i 6 miesięcy. Wskazano, że Sąd w tym czasie nie przeprowadził rozprawy i nie wyznaczył terminu pierwszej rozprawy. Ponadto, poczyniono uwagi dotyczące dostępu do sądu oraz funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75), ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze.
Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 w/w ustawy, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).
Wobec tego, analizując, czy w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, należy uwzględnić ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnienia przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy.
Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.
W niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co zarzuca skarżący we wniesionej skardze.
Należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została przekazana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 14 lutego 2019 r. (data prezentaty). Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu.
Raz jeszcze zaznaczyć należy, że sprawy wpływające do Sądu są rozpoznawane – co do zasady – według kolejności ich wpływu. Jednak trzeba także pamiętać o sprawach, które są rozpoznawane poza kolejnością wpływu, z uwagi na to, że przepisy szczególne nakazują ich rozpoznanie przez Sąd w krótszych terminach, co ma wpływ na wydłużenie się czasu oczekiwania na rozpoznanie pozostałych spraw. Należy w tym miejscu podkreślić i wyjaśnić skarżącemu, że od dnia wpływu skargi kasacyjnej, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana przed sprawą, która została wniesiona do sądu wcześniej. Znaczna liczba spraw wpływających do sądów administracyjnych stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy i - co się z tym wiąże - przyczynę oczekiwania na rozpoznanie sprawy.
Należy także podkreślić, że od marca 2020 r. zarówno Sądy, jak i wszystkie organy państwowe działają w reżimie sanitarnym w związku z epidemią COVID 19, co także miało wpływ na czas oczekiwania. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby skarżący, złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w tych szczególnych, epidemicznych warunkach. Wynika z nich natomiast, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2021 r., którym to Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, postanowił jak w sentencji.