Postanowienie NSA z 12 października 2015 r., I OPP 130/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. S. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I OSK 2181/14 ze skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1844/13 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.)

Uzasadnienie

W dniu 15 września 2015 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) M.S. (dalej, także jako: "skarżący") wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2181/14 ze skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1844/13 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 12 sierpnia 2013 r. (data prezentaty organu) skarżący złożył skargę - za pośrednictwem organu - do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także, jako: "WSA w Warszawie") na ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 lipca 2013 r.

Skarga została przekazana przez organ wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do WSA w Warszawie w dniu 20 września 2013 r. (data prezentaty sądu).

W dniu 23 września 2013 r. sprawa została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt II SA/Wa 1844/13. Wskazano strony, symbol, wyznaczono sędziego sprawozdawcę, zarządzono pouczenie skarżącego oraz doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę.

Zarządzeniem z dnia 15 października 2013 r. skierowano sprawę do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 7 lutego 2014 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 18 marca 2014 r.

Wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r. WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji, a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się organ i w dniu 13 czerwca 2014 r. (data prezentaty sądu) złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarga kasacyjna wraz z aktami sprawy wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 18 sierpnia 2014 r. i w tym dniu została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 2181/14.

W dniu 26 sierpnia 2014 r. akta sprawy zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z uwagi na wniosek tamtejszego Sądu o ich wypożyczenie. Zwrócone zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 28 sierpnia 2014 r.

W tych okolicznościach - w dniu 21 września 2015 r. (data prezentaty sądu) - skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2181/14.

Strona wniosła o stwierdzenie, że doszło do przewlekłości w ww. postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, o wydanie zaleceń podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności, zmierzających do możliwie jak najszybszego zakończenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego sumy pieniężnej w wysokości 7.500,00 (siedem tysięcy pięćset złotych) na podstawie art. 6 ust. 3 w związku z art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., zwanej dalej: "ustawą").

W obszernym uzasadnieniu skargi na przewlekłość strona przedstawiła przebieg postępowania i podniosła, że od dnia przekazania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy, nie podjęto w sprawie żadnych czynności, zaś sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy. Doszło zatem, w ocenie strony, do nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Skarżący podkreślił, że 12-miesięczna zwłoka w dokonaniu prostej jednak czynności o charakterze przygotowanym polegającej na wyznaczeniu terminu rozprawy i zarządzeniu doręczenia odpisu zawiadomienia o niej stronom, nie czyni zwłoki Sądu w żadnym stopniu uzasadnioną.

Zarządzeniem z dnia 9 października 2015 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 15 grudnia 2015 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do przepisu § 49 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007) sprawy wpływające ze środkami odwoławczymi od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych należy rozpoznawać według kolejności ich wpływu do Sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 49 ust. 2 powołanej uchwały).

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14).

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Sprawa wraz ze skargą kasacyjną została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 18 sierpnia 2014 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Termin rozprawy wyznaczony został na dzień 15 grudnia 2015 r. Wyjaśnić należy skarżącemu, że to znaczna liczba spraw wpływających ze środkami odwoławczymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi przyczynę oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy i co się z tym wiąże przyczynę oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Jak już wskazano, a co należy podkreślić, sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Jednocześnie w kategorii spraw, którą objęta jest skarga kasacyjna w tej sprawie, przepisy szczególne nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Z akt nie wynika, także aby skarżący złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Z tych względów okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy, w sprawie o sygn. I OSK 2496/13, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.