Postanowienie NSA z 15 grudnia 2006 r., I OPP 142/06

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 grudnia 2006r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. A. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 169/06

Sprawa

w sprawie ze skargi J. A. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności p o s t a n a w i a oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Maria Rzążewska (spr.) Elżbieta Stebnicka

Uzasadnienie

W piśmie z dnia 20 kwietnia 2006r., uzupełnionym pismem z dnia 27 września 2006r. J. A. wniósł o stwierdzenie na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", że sprawa z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] jest prowadzone w sposób przewlekły. Skarżący domaga się zasądzenia na swoją rzecz od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy kwoty 10.000 zł oraz przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący zarzucił Sądowi nieprawidłowości przy wstępnym badaniu skargi, jeszcze przed rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przewlekłość wszczętego tym wnioskiem postępowania wpadkowego, jak również niezgodność z prawem orzeczeń wydawanych w tym postępowaniu, które doprowadziły do jego nadmiernego wydłużenia. W opinii wnoszącego skargę na przewlekłość badanie formalnej dopuszczalności skargi winno nastąpić w trybie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." jeszcze przed rozpoznaniem złożonego wraz z nią wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego potwierdzenie zawierają § 33 i § 35 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646).

Z akt sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, złożonego na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. przed doręczeniem skargi organowi administracji organ ten dnia 6 lutego 2006r. przesłał skargę wraz z odpowiedzią na skargę, a następnie na żądanie Sądu przedstawił materiał sprawy i zaskarżone postanowienie. Zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2006r. wyznaczono termin rozprawy w sprawie na dzień 19 lipca 2006r. Na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem odrzucił skargę i przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz pełnomocnika skarżącego kwotę 292,80 zł tytułem zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu. Dnia 6 października 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wpłynęła skarga kasacyjna J. A. na powołane postanowienie tego Sądu z dnia 19 lipca 2006r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Stosownie do brzmienia art. 1 ust. 1 ustawy skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu sądowym nastąpiła przewlekłość, może być uwzględniona w przypadku naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki na skutek działania lub bezczynności tego sądu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż jest to konieczne dla wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych. Analizując, czy w sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, należy uwzględnić ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z jej art. 14, który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Jeżeli ponowna skarga może być wniesiona po upływie 12 miesięcy, to należy przyjąć, że o przewlekłości można mówić, jeżeli czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy w sprawie sądowoadministracyjnej przekracza znacząco 12 miesięcy.

Stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1646), zwanego dalej "rozporządzeniem" sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa skarżącego nie mogła być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw wniesionych wcześniej (tj. nie można wyznaczać terminu rozprawy). § 31 ust. 2 rozporządzenia daje podstawę do rozpoznania sprawy poza kolejnością, w drodze zarządzenia prezesa sądu, jeżeli jest to uzasadnione. Skorzystanie z tego trybu wymaga jednak wystąpienia ze stosownym wnioskiem przez stronę oraz wskazania okoliczności uzasadniających potrzebę rozpoznania sprawy poza kolejnością.

W tym miejscu należy także nadmienić, że ustawa w jej art. 119 reguluje postępowanie uproszczone. Tryb ten pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy tj. bez wyznaczania rozprawy i może być stosowany w szczególności w sprawach, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter i znaczenie dla strony przemawiają za szybkim rozpoznaniem. Dla rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym konieczne jest jednak złożenie przez strony stosownego wniosku (pkt 2 powołanego art. 119).

Dla oceny, czy postępowanie sądowoadministracyjne było prowadzone przez Sąd w sposób przewlekły istotna jest data przekazania przez organ administracji sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, od którego to momentu Sąd może podjąć czynności w sprawie. W omawianej sprawie organ przesłał skargę wraz z odpowiedzią na skargę w lutym 2006r. i dopiero od tego momentu Sąd mógł zarejestrować skargę i podjąć czynności zmierzające do rozpoznania sprawy.

Skoro skarga oczekiwała na rozpoznanie od lutego 2006r., a rozprawa, na której wydane zostało orzeczenie kończące postępowanie w Sądzie I instancji odbyła się w lipcu 2006r. to uznać należy, że sprawa oczekiwała w Sądzie na rozpoznanie ok. 5 miesięcy. W takich okolicznościach, biorąc po uwagę uczynione wyżej wywody, brak podstaw do stwierdzenia, że postępowanie sądowe w tej sprawie było prowadzone w sposób przewlekły. Ocena ta jest uzasadniona także tym, że skarżący nie wnosił o rozpoznanie sprawy w przewidzianym w p.p.s.a. trybie uproszczonym ani poza kolejnością wpływu na podstawie przepisów rozporządzenia, a w okresie oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy Sąd podejmował liczne czynności i wydawał orzeczenia w postępowaniach wpadkowych wszczynanych wnioskami skarżącego.

Odnosząc się do zarzutu zawartego w rozpoznawanej skardze na przewlekłość, że sąd winien był odrzucić skargę bez wcześniejszego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazać należy, że jest on nieuzasadniony. Podstawę prowadzenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy (pod sygn. akt II SO/Bd 281/04) stanowił bowiem przepis art. 243 § 1 p.p.s.a. przewidujący, że prawo pomocy może być przyznane stronie także na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Dążąc do rozpoznania przed wszczęciem postępowania głównego wniosku obejmującego także powołanie profesjonalnego pełnomocnika Sąd stwarzał skarżącemu możliwość obrony jego interesów przez tego pełnomocnika (w wypadku jego ustanowienia) w postępowaniu głównym. Rozpoznanie tego wniosku przed wszczęciem postępowania głównego było więc rozwiązaniem korzystniejszym dla strony z punktu widzenia ochrony jej interesów w postępowaniu sądowym.

Nie można też zgodzić się z zarzutem, że badanie formalnej dopuszczalności skargi winno nastąpić w trybie art. 247 p.p.s.a. przewidującym, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi, skoro – jak wskazano wyżej – w okresie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy postępowanie sądowoadministracyjne ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy z dnia 1 kwietnia 2004r. nie zostało jeszcze wszczęte, tj. skarga, która miałaby być przedmiotem oceny formalnie jeszcze nie została wniesiona.

Skoro rozpoznawana skarga na przewlekłość została wniesiona w sprawie ze skargi na powołane postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Bydgoszczy, to zarzuty dotyczące przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, prowadzonego jako odrębne postępowanie przed wszczęciem postępowania głównego, nie mają znaczenia dla sposobu jej rozpoznania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należy je pominąć, podobnie jak wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu z rozpoznawanej skargi na przewlekłość, skoro przyznane mu postanowieniem z dnia 22 czerwca 2005r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje także postępowania wpadkowe, a więc i niniejsze postępowanie.

Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.