Uzasadnienie
W dniu 1 marca 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) A. P. złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, w sprawie z jego skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów (sygn. akt III SA/Kr 155/10). Skarżący wniósł o: stwierdzenie przewlekłości postępowania, zalecenie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie niezwłoczne wyznaczenie terminu rozprawy, przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 7.000 złotych tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej i zwrot uiszczonej opłaty stałej od skargi w wysokości 100 złotych. Skarżący wskazał, że skarga na przewlekłość postępowania jest uzasadniona, bowiem pomimo upływu 13 miesięcy od dnia złożenia skargi z dnia 25 stycznia 2010 r. nie został wyznaczony nawet termin pierwszej rozprawy. Skarżący upatruje przewlekłość przedmiotowego postępowania w długim rozpoznawaniu incydentalnych wniosków złożonych w sprawie tj. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (4 miesiące) oraz wniosku o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie trzech sędziów WSA w Krakowie (12 miesięcy). Skarżący podniósł również, iż pomimo dwukrotnie złożonego wniosku o wydanie zarządzenia o rozpoznaniu sprawy poza kolejnością, sprawa nie została rozpoznana.
Z akt sądowych sprawy wynika, że w dniu 25 lutego 2010 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga A. P. z dnia 25 stycznia 2010 r. na wskazaną wyżej decyzję Rektora Uniwersytetu [...]. W powyższej skardze został zawarty wniosek o wyłączenie trzech sędziów WSA w Krakowie od orzekania w tej sprawie oraz wniosek o wydanie zarządzenia o rozpoznaniu przedmiotowej sprawy poza kolejnością. Pismami z dnia 2 i 19 marca 2010 r. wezwano pełnomocnika organu do nadesłania całości akt administracyjnych sprawy. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 7 kwietnia 2010 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi. Wpis sądowy został uiszczony w dniu 15 kwietnia 2010 r. W dniu 16 sierpnia 2010 r. skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz ponowił wniosek o wydanie zarządzenia o rozpoznaniu przedmiotowej sprawy poza kolejnością. Zarządzeniem z dnia 29 września 2010 r., wezwano pełnomocnika organu do nadesłania dowodu potwierdzającego datę doręczenia skarżącemu postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. odmawiającego uzupełnienia decyzji. W dniu 15 października 2010 r. pełnomocnik organu uzupełnił akta administracyjne przez nadesłanie żądanego dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 2 grudnia 2010 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W dniu 27 stycznia 2011 r. sędziowie WSA w Krakowie M. K., D. D. i W. J. złożyli oświadczenia, że zachodzą przesłanki przewidziane w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uzasadniające wyłączenie ich od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r. wyłączył sędziów D. D., W. J. i M. K. od orzekania w sprawie.
W dniu 1 marca 2011 r. skarżący A. P. wniósł skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga A. P. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie podlega uwzględnieniu.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności Sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej: ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Należy zwrócić uwagę, że skarga A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów nie została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, mimo iż od dnia wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego upłynęło już 13 miesięcy.
Celem wprowadzenia wyżej powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. było zapewnienie stronie skutecznego środka ochrony prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Nie chodziło o samą szybkość postępowania jako taką, ale o jej aspekt humanitarny, wyrażający się w tym, aby nikt nie trwał zbyt długo w niepewności, odnośnie dotyczącego go rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że przedłużające się przeszło rok postępowanie sądowe w sprawie skreślenia A. P. z listy doktorantów obniżyło u skarżącego poczucie efektywności działania wymiaru sprawiedliwości i osłabiło jego zaufanie do skuteczności obowiązującego prawa. Nierozpoznanie skargi A. P. przez okres ponad jednego roku powoduje dla skarżącego niepewną sytuację prawną, bowiem przyszłość jego ewentualnej kariery naukowej pozostaje w zawieszeniu.
W tym kontekście należy uznać, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało w przedmiotowej sprawie naruszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie rozpoznał od razu znajdującego się w skardze wniosku o wyłączenie sędziów. Wniosek ten został uwzględniony dopiero po upływie roku od jego wniesienia. Zwrócić należy uwagę, że już od dnia 15 kwietnia 2010 r. skarga została należycie opłacona i można było nadać bieg złożonym przez skarżącego wnioskom formalnym. Dopiero po czterech miesiącach tj. w sierpniu 2010 r., gdy skarżący wystąpił z dodatkowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd zajął się sprawą. Jednakże rozpoznanie tego wniosku uzależniono od nadesłania przez organ zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego postanowienia odmawiającego uzupełnienia zaskarżonej decyzji o skreśleniu z listy doktorantów (od daty odbioru tego postanowienia rozpoczynał się bowiem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego). Takie działanie Sądu również zasługuje na dezaprobatę, gdyż termin do złożenia skargi powinien zostać zbadany przy pierwszej czynności Sądu (tj. już w marcu 2010 r.), jeszcze przed wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Również od dnia 16 sierpnia 2010 r. (tj. od daty złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji) do dnia 2 grudnia 2010 r. (tj. wydania postanowienia w tym zakresie) upłynęły trzy i pół miesiąca nieuzasadnionej zwłoki.
Dodatkowo należy również wskazać, że na przedłużające się postępowanie miało wpływ trzykrotne wezwanie pełnomocnika organu do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy.
Nie może umknąć uwadze, że skarżący powołując się na § 31 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646), zwrócił się do Sądu o rozpoznanie jego sprawy poza kolejnością, przedstawiając w tym zakresie stosowną argumentację. Sprawa natomiast nie tylko nie została wyznaczona na termin rozprawy poza kolejnością, ale wręcz przedłużano rozpoznanie spraw wpadkowych (wstrzymania wykonania decyzji, wyłączenia sędziów).
Oceniając zachowanie skarżącego, w żadnym wypadku nie można uznać, aby swoimi pismami procesowymi zmierzał do celowego przedłużania postępowania. Jak pokazują bowiem zapadłe w sprawie postanowienia, zgłaszane przez skarżącego wnioski o wyłączenie trzech sędziów WSA w Krakowie i o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, były zasadne, gdyż zostały przez sąd uwzględnione.
Analiza podjętych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie czynności wskazuje, że postępowanie w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2009 r. trwa dłużej niż jest to konieczne dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności i wydania stosownego merytorycznego rozstrzygnięcia. Postępowanie to zostało nadmiernie rozciągnięte w czasie i w nieuzasadniony sposób przedłuża się, a przecież dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sprawy dotyczące przyszłości doktorantów nie pozostawały niezałatwione przez długi okres czasu, jak w tej sprawie, tylko były rozpoznawane w rozsądnym terminie, tak aby skarżący miał pewność co do sytuacji, w której się znalazł i aby nie pozostawał w niepewności co do wyboru i realizacji swojej drogi naukowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę stwierdził, że w opisanym wyżej postępowaniu sądowym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 4.000 złotych (art. 12 ust. 4 ustawy), mając na uwadze czas oczekiwania skarżącego na rozpoznanie spraw wpadkowych, rodzaj sprawy w której nastąpiła przewlekłość i jej znaczenie dla skarżącego.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy i przychylając się do wniosku skarżącego w tym zakresie, zalecił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wyznaczenie w ciągu czternastu dni, od daty zwrotu akt, terminu posiedzenia sądowego celem rozpoznania sprawy.
O zwrocie opłaty uiszczonej tytułem wpisu od skargi na przewlekłość Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.