Postanowienie NSA z 1 czerwca 2012 r., I OPP 19/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Stowarzyszenia "O" z siedzibą w K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie

Sprawa

w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "O." z siedzibą w K. na bezczynność Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej sygn. akt II SAB/Kr 131/11 postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA: Włodzimierz Ryms (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Zofia Flasińska, Marek Stojanowski

Uzasadnienie

Skarżące Stowarzyszenie "O." z siedzibą w K. wniosło skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie z jego skargi na bezczynność Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, żądając stwierdzenia przewlekłość postępowania i przyznania kwoty 5 000 zł tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej.

Z akt sprawy wynika, że skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dnia 28 września 2011 r. Zarządzeniem z dnia 30 września 2011 r. wezwano skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od skargi. Stowarzyszenie w dniu 11 października 2011 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza z dnia 17 października 2011 r. odmówiono skarżącemu Stowarzyszeniu zwolnienia od kosztów sądowych. Stowarzyszenie w dniu 2 grudnia 2011 r. wniosło sprzeciw od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżące Stowarzyszenie wniosło na to postanowienie zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 198/12. W dniu 16 kwietnia 2012 r. Stowarzyszenie uiściło wpis od skargi. Zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2012 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 22 maja 2012 r. W dniu 18 maja 2012 r. skarżące Stowarzyszenie wniosło skargę na przewlekłość postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku strony z dnia 2 marca 2012 r. w zakresie pytania zawartego w punkcie 30, stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, albowiem nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, a skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozpatrzenia skargi w określonym terminie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż sąd rozpatruje skargę w tym terminie, jeżeli nie występują okoliczności, które uniemożliwiają rozpatrzenie skargi. Dopiero bowiem gdy pismu z uwagi na zachowanie lub uzupełnienie wszystkich koniecznych wymogów formalnych może zostać nadany bieg i gdy zakończone zostaną ewentualne postępowania wpadkowe (np. w zakresie przyznania prawa pomocy), sprawa może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Zatem Sąd nie może przystąpić do rozpoznania sprawy dopóki nie zostanie rozstrzygnięta kwestia kosztów sądowych.

W tej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 1 i 2 ustawy. Przewodniczący Wydziału po wpłynięciu skargi do Sądu niezwłocznie podjął czynności mające na celu nadanie sprawie dalszego biegu, tj. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Jakkolwiek, należy zgodzić się ze skarżącym, że postępowanie w przedmiocie przyznanie prawa pomocy nie zostało niezwłocznie zakończone, to nie można przyjąć, że tylko z tego względu zostało naruszone prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Postępowanie w zakresie przyznanie prawa pomocy trwało około 5 miesięcy i zostało prawomocnie zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 198/12 o oddaleniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2012 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Po zwróceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący został niezwłocznie wezwany do wykonania zarządzenia w przedmiocie uiszczenia wpisu, a następnie po dokonaniu opłaty od skargi sprawa została skierowana na rozprawę i wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r. rozpoznana. Jakkolwiek od dnia wpływu skargi do sądu I instancji do dnia wydania wyroku w sprawie minęło wprawdzie 8 miesięcy, to biorąc pod uwagę konieczność rozpoznania w pierwszej kolejności wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można mówić o przewlekłości postępowania. Do czasu rozpoznania tego wniosku i uiszczenia wpisu od skargi nie było możliwe rozpoznanie sprawy. Od momentu uiszczenia wpisu przez skarżące Stowarzyszenie do rozpoznania skargi upłynęło 36 dni.

Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Dodać należy, że wskazany w ustawie o dostępie do informacji publicznej termin trzydziestu dni dla sądu administracyjnego do rozpoznania skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej jest terminem procesowym i ma charakter instrukcyjny (por. postanowienia NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPP 11/11; z dnia 2 lutego 2010, sygn. akt I OPP 4/10; z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt I OPP 18/07). Intencją ustawodawcy było skrócenie w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego. Przekroczenie terminu 30-dniowego, o którym mowa w art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie oznacza, że tym samym doszło do bezpośredniego naruszenia prawa strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, w rozumieniu art. 2 ust 1 ustawy (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I OPP 18/12).

Biorąc pod rozwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym uwzględniając charakter spraw o dostęp do informacji publicznej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw do przyjęcia, iż podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku tego postępowania czynności doprowadziły do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w rozumieniu powołanej ustawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia