Postanowienie NSA z 4 lipca 2019 r., I OPP 19/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 4 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi G.L. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach

Sprawa

w sprawie o sygn. akt IV SAB/Gl 123/13 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 928/17 ze skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 123/13 w sprawie ze skargi G.L. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędziowie NSA Olga Żurawska-Matusiak Małgorzata Miron

Uzasadnienie

W dniu 18 marca 2019 r. (data prezentaty) G.L. (skarżący) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SAB/Gl 123/13 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 928/17 ze skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt IV SAB/Gl 123/13 w sprawie ze skargi G.L. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie informacji publicznej.

Z akt sprawy wynika, że ww. skarga na bezczynność organu wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 20 listopada 2013 r. Zarządzeniem z dnia 21 listopada 2013 r. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Gl 123/13, nadano symbol, wskazano strony i przedmiot postępowania, wyznaczono sędziego sprawozdawcę. Nadto wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi.

W dniu 9 grudnia 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 stycznia 2014 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Skarżący wniósł sprzeciw i postanowieniem z dnia 4 marca 2014 r. WSA w Gliwicach odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

Skarżący w dniu 1 kwietnia 2014 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.

WSA w Gliwicach zarządzeniem z dnia 1 kwietnia 2014 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego zażalenia przez jego podpisanie.

Po uzupełnieniu przez skarżącego braków formalnych zażalenia, sprawa - zgodnie z zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2014 r. - została skierowana do sędziego sprawozdawcy celem oceny terminowości zażalenia.

Zarządzeniem z dnia 6 maja 2014 r. WSA w Gliwicach zwrócił się do urzędu pocztowego celem wyjaśnienia wątpliwości odnośnie do doręczenia przesyłki sądowej.

Po udzieleniu przez urząd pocztowy odpowiedzi, WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 10 czerwca 2014 r. odrzucił zażalenie.

Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 10 czerwca 2014 r.

Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2014 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od zażalenia.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący w dniu 12 sierpnia 2014 r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.

WSA w Gliwicach zarządzeniem z dnia 4 września 2014 r. wezwał skarżącego - w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) do uzupełnienia wniosku przez nadesłania dodatkowych, wskazanych dokumentów.

Skarżący w piśmie procesowym ustosunkował się do wezwania, a Sąd zarządzeniem z dnia 9 października 2014 r. ponownie skierował do skarżącego wezwanie na podstawie art. 255 ww. ustawy.

Postanowieniem z dnia 7 listopada 2014 r. WSA w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2015 r. zostało oddalone.

Po zwrocie akt do Sądu I instancji, zarządzeniem z dnia 16 stycznia 2015 r. wezwano skarżącego ponownie do uiszczenia wpisu od zażalenia.

Skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. WSA w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy, a postanowieniem z dnia 27 maja 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie.

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2015 r. WSA w Gliwicach odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 10 czerwca 2014 r.

Zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. Sąd I instancji wezwał skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi na bezczynność organu. Skarżący wpis uiścił.

Z uwagi na okoliczność, że sprawa niniejsza łączy się ze sprawą o sygn. akt IV SA/Gl 1279/13, a w powołanej sprawie zarządzono rozpoznanie obu spraw na tej samej rozprawie, sprawa niniejsza oczekiwała na zakończenie czynności wstępnych w sprawie o sygn. IV SA/Gl 1279/13.

W dniu 25 kwietnia 2016 r. skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek.

Po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy.

Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 września 2016 r. oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 20 czerwca 2016 r.

Zarządzeniem z dnia 21 października 2016 r. wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 25 listopada 2016 r.

Wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r. WSA w Gliwicach zobowiązał Prezydenta Miasta [...] do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 22 września 2013 r., w terminie 14 dni (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (pkt 3).

Od powyższego wyroku organ wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która przekazana została do tego Sądu odwoławczego w dniu 24 kwietnia 2017 r.

Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. sprawa została zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 928/17. Sprawę skierowano do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu.

Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2019 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 19 marca 2019 r.

W dniu 18 marca 2019 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem I instancji oraz przed NSA. Wniósł o stwierdzenie przewlekłości, zasądzenie na jego rzecz kwoty 4 000 złotych oraz o nadanie sprawie biegu i szybkie zakończenie postępowania.

Wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 928/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").

Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Co prawda od dnia wpływu skargi do Sądu I instancji do dnia wydania przez WSA w Gliwicach wyroku upłynął znaczny czas, jednakże Sąd zobowiązany był rozpoznawać w pierwszej kolejności wnioski skarżącego, który kilkukrotnie występował o przyznanie prawa pomocy, składał sprzeciwy i zażalenia. Oczywiście skarżący ma do tego prawo jednakże wskutek żądań skarżącego czas potrzebny do zakończenia postępowania musiał się przedłużyć.

Nie można także zarzucić przewlekłości postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w rozumieniu ustawy.

Stosownie do przepisu § 42 ust. 2 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007 ze zm.) Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w powołanym przepisie Regulaminu bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw podlegających szybszemu rozpoznaniu. To znaczy, że nawet jeżeli wpływa do Sądu sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - szybszemu wyznaczeniu na posiedzenie, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 42 ust. 5 Regulaminu).

Sprawa wraz ze skargą kasacyjną została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w 24 kwietnia 2017 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Podkreślić należy, iż sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Z akt nie wynika, aby którakolwiek ze stron, w szczególności strona zarzucająca Sądowi odwoławczemu przewlekłość, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie powołanego § 42 ust. 5 Regulaminu. W ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu, tym bardziej, że sprawa została już prawomocnie zakończona i to na korzyść skarżącego.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.