Uzasadnienie
W dniu 18 lutego 2009 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) B. S. - K. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach (sygn. akt IV SA/Gl 378/08) w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu skargi B. S. - K. wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania oraz uznanie, że Sąd pierwszej instancji zamknął jej drogę do skutecznej obrony zawieszając postępowanie sądowe do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytanie prawne przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie IV SA/Gl 76/06. Skarżąca zarzuciła Sądowi, że zawieszenie postępowania było bezprzedmiotowe i zmierzało jedynie do celowego przedłużenia postępowania sądowego. Wskazała również, że Sąd we własnym zakresie nie dokonał interpretacji przepisów ustawy regulującej kwestie zaliczki alimentacyjnej w oparciu o zasadę niesprzeczności systemu prawnego z Konstytucją oraz o zasadę nadrzędności Konstytucji, przez co naruszył przysługujące jej gwarancje procesowe. Ponadto skarżąca zażądała zasądzenia na jej rzecz odszkodowania w wysokości 10.000 zł jak również zasądzenia 50.000 zł zadośćuczynienia dla jej córek za bezprawne działanie władzy publicznej.
Z akt sprawy wynika, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] marca 2008 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach przez organ dnia 16 maja 2008 r. (data prezentaty sądu). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 września 2008 r. został wyznaczony termin rozprawy na dzień 10 października 2008 r. Na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 76/06 odnośnie zgodności z Konstytucją RP art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w zakresie, w jakim uzależnia możliwość zwiększenia zaliczki alimentacyjnej od dochodu rodziny, a nie od dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie.
Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt P 25/07 umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 7 listopada 2008 r. podjął zawieszone postępowanie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 grudnia 2008 r. został wyznaczony termin rozprawy na dzień 13 stycznia 2009 r. W dniu 22 grudnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach poinformowało, iż w dniu [...] grudnia 2008 r. wydało decyzję w trybie autokontroli, w której orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] marca 2008 r. i poprzedzającej ją decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sosnowcu z dnia [...] lutego 2008 r. oraz o umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Po przeprowadzeniu rozprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 13 stycznia 2009 r. umorzył postępowanie sądowe. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że do dnia rozpoczęcia rozprawy organ uwzględnił skargę, a postępowanie sądowoadministracyjne wobec braku przedmiotu zaskarżenia stało się bezprzedmiotowe.
B. S. - K. pięć dni po zapadłym orzeczeniu złożyła skargę na przewlekłość postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga B. S. - K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania.
Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Jednakże według art. 14 ustawy ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to zatem, że ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które z przyczyn nieuzasadnionych trwa dłużej niż 12 miesięcy.
W tej sprawie nie można zarzucić Sądowi przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Termin rozprawy został wyznaczony już po pięciu miesiącach od daty wpływu skargi do sądu. Na rozprawie skład orzekający doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od odpowiedzi Trybunału Konstytucyjnego na pytanie prawne co do zgodności z Konstytucją RP art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) i w związku z tym zawiesił postępowanie sądowe.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że na skutek zawieszenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji doszło do naruszenia jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd zawiesił postępowanie wskazując jako podstawę prawną art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") i nie podejmował czynności w sprawie do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia. Podnieść należy, że stosownie do treści ww. przepisu podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności.
Zatem samo zawieszenie postępowania nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzi nieuzasadniona przewlekłość postępowania. Stanowisko skarżącej nie jest zasadne tym bardziej, że została ona pouczona o przysługującym jej prawie zaskarżenia postanowienia o zawieszeniu postępowania, z którego jednak nie skorzystała.
Zauważyć należy również, że czas w którym postępowanie sądowe pozostawało w zawieszeniu obejmował tylko jeden miesiąc. Niezwłocznie po podjęciu postępowania sądowego wyznaczony został termin rozprawy. Z uwagi na informację, o uwzględnieniu skargi przez organ, która dotarła do Sądu jeszcze przed terminem rozprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zatem postępowanie sądowoadministracyjne w pierwszej instancji zostało zakończone. Od czasu przekazania skargi przez organ Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do czasu zakończenia postępowania pierwszoinstancyjnego upłynęło niecałe osiem miesięcy, co biorąc pod uwagę liczbę skarg składanych do sądów administracyjnych nie jest okresem zbyt długim.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie sądowe toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 378/08 nie trwało dłużej niż było to konieczne, terminowo i prawidłowo podejmowano poszczególne czynności sądowe, tym samym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.