Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Zofia Flasińska Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Stowarzyszenia "[...]" na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1517/11 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" na decyzję Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"
Uzasadnienie
Skarżące Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą w K. wniosło skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1517/11 z jego skargi na decyzję Dyrektora Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania i przyznania kwoty 5 000 zł tytułem odpowiedniej sumy pieniężnej.
Z akt sprawy wynika, że skarga wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dnia 28 września 2011 r. Zarządzeniem z dnia 30 września 2011 r. wezwano W. L. jako reprezentującego Stowarzyszenie "[...]" do uiszczenia wpisu od skargi oraz do złożenia dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji stowarzyszenia. Stowarzyszenie w dniu 11 października 2011 r. uzupełniło braki formalne skargi przez złożenie regulaminu stowarzyszenia zwykłego, a ponadto wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza z dnia 17 października 2011 r. oddalono wniosek skarżącego Stowarzyszenia o zwolnienie od kosztów sądowych. Stowarzyszenie w dniu 2 grudnia 2011 r. wniosło sprzeciw od tego postanowienia. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżące Stowarzyszenie wniosło na to postanowienie zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r. , sygn. akt I OZ 134/12. W dniu 4 kwietnia 2012 r. Stowarzyszenie zostało wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie uiszczenia wpisu. Stowarzyszenie uiściło wpis od skargi w dniu 16 kwietnia 2012 r. Zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2012 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 19 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu. W dniu w którym zapadł wyrok, skarżące Stowarzyszenie wniosło skargę na przewlekłość postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W przedstawionym stanie faktycznym skarga Stowarzyszenia "[...]" na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte skargą Stowarzyszenia "[...]", która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w dniu 28 września 2011 r. prowadzone było w sprawie dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – aktualny tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z tym, że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, a skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozpatrzenia skargi w określonym terminie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż sąd rozpatruje skargę w tym terminie, jeżeli nie występują okoliczności, które uniemożliwiają rozpatrzenie skargi. Dopiero bowiem, gdy pismu z uwagi na zachowanie lub uzupełnienie wszystkich konieczności wymogów formalnych może zostać nadany bieg i gdy zakończone zostaną ewentualne postępowania wpadkowe (np. w zakresie przyznania prawa pomocy), sprawa może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Zatem w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie mógł przystąpić do rozpoznania sprawy dopóki nie została rozstrzygnięta kwestia kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 1 i 2 ustawy. Przewodniczący Wydziału po wpłynięciu skargi do Sądu niezwłocznie podjął czynności mające na celu nadanie sprawie dalszego biegu tj. wezwał skarżące Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi. Po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd podejmował czynności procesowe zmierzające do jego rozpoznania (postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 października 2011 r., postanowienie WSA w Krakowie z dnia 20 grudnia 2011 r. oraz postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r.). Jakkolwiek, postępowanie w przedmiocie przyznanie prawa pomocy nie zostało bezzwłocznie zakończone (z uwagi na konieczność rozpoznania sprzeciwu i zażalenia), to nie można przyjąć, że tylko z tego względu zostało naruszone prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Postępowanie w zakresie przyznania prawa pomocy trwało około 5 miesięcy i zostało prawomocnie zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 134/12 o oddaleniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 grudnia 2012 r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Po zwróceniu przez Naczelny Sąd Administracyjny akt do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżące Stowarzyszenie zostało niezwłocznie wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie uiszczenia wpisu, a następnie po dokonaniu opłaty od skargi sprawa została skierowana na rozprawę i wyrokiem z dnia 19 czerwca 2012 r. rozpoznana. Jakkolwiek od dnia wpływu skargi do sądu I instancji do dnia wydania wyroku w sprawie minęło wprawdzie 9 miesięcy, to biorąc pod uwagę konieczność rozpoznania w pierwszej kolejności wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można mówić o przewlekłości postępowania. Do czasu rozpoznania tego wniosku i uiszczenia wpisu od skargi nie było możliwe rozpoznanie sprawy. 18 kwietnia 2012 r., czyli dwa dni po uiszczeniu wpisu przez skarżące Stowarzyszenie, Sąd wyznaczył termin rozprawy na dzień 19 czerwca 2012 r., na której zostało wydane merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie. Od momentu uiszczenia wpisu przez skarżące Stowarzyszenie do rozpoznania skargi upłynęło przeszło 5 tygodni, co z uwagi na wszystkie okoliczności sprawy, w tym podejmowane czynności przez Sąd I instancji oraz uwzględniając już wcześniej wyznaczone sprawy na terminy sesji przed WSA w Krakowie, nie można mówić o przewlekłości postępowania.
Nadmienić również należy, że wskazany termin trzydziestu dni dla sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na decyzję o odmowie dostępu do informacji publicznej jest terminem procesowym i ma charakter instrukcyjny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt I OPP 18/07 – Lex nr 1015900; 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OPP 55/09 – Lex nr 586281; 2 lutego 2010, sygn. akt I OPP 4/10 – Lex nr 591201). Bezskuteczny upływ tego terminu nie rodzi materialnych skutków prawnych. Intencją ustawodawcy było skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego. Przekroczenie terminu 30-dniowego, o którym mowa w art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie oznacza, że tym samym doszło do bezpośredniego naruszenia prawa strony do rozpoznania jej skargi bez nieuzasadnionej zwłoki, w rozumieniu art. 2 ust 1 ustawy.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom skarżącego Stowarzyszenia, nie można uznać, aby działania Sądu doprowadziły do przewlekłości postępowania, bowiem jak już wskazano wydłużenie postępowania w przedmiotowej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie było wynikiem działań, czy też bezczynności tego Sądu, które naruszałyby prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.