Postanowienie NSA z 1 sierpnia 2017 r., I OPP 26/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi T. K. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I OSK 2811/16 ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "W." w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 342/16 ze skargi T. K. na bezczynność Stowarzyszenia "W." w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 18 marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA: Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.)

Uzasadnienie

Pismem z dnia 19 czerwca 2017 r. T. K. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2811/16 w przedmiocie skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "W." w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 342/16. Wniósł o zalecenie podjęcia czynności w sprawie (wyznaczenia terminu rozprawy) i przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 6000 zł.

Skarga T. K. na bezczynność Stowarzyszenia "W." w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 18 marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej z odpowiedzą na skargę i aktami sprawy wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 czerwca 2014 r. Zarządzeniem z 12 sierpnia 2014 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem z 13 października 2014 r. wyznaczono termin rozprawy na 2 grudnia 2014 r., po której przeprowadzeniu zapadł wyrok uwzględniający skargę. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone z urzędu, a następnie podpisane przez skład orzekający w dniu 17 grudnia 2014 r. Stowarzyszenie "W." w W. w dniu 15 stycznia 2015 r. wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Skarga kasacyjna została przekazana z aktami sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 17 lutego 2015 r. i w tym samym dniu została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 458/15. W piśmie z 12 listopada 2015 r. T. K. wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. W piśmie z 8 grudnia 2015 r. poinformowano skarżącego, że termin rozprawy może zostać wyznaczony w I kwartale 2016 r. Zarządzeniem z 18 stycznia 2016 r. termin rozprawy wyznaczono na 22 marca 2016 r. Pismem z dnia 11 stycznia 2016 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie I OSK 458/15. Postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt I OPP 7/16 skarga ta została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona. Wyrokiem z dnia 22 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Akta sprawy zostały zwrócone do Sądu I instancji w dniu 14 czerwca 2016 r., a skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wa 342/16. Po uzupełnieniu akt sprawy, sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne i wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Stowarzyszenie "W." z siedzibą w W. do rozpatrzenia wniosku skarżącego T.K. z dnia 18 marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), wymierzył Stowarzyszeniu grzywnę w wysokości 500 złotych (pkt 3) oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (pkt 4). Od tego wyroku Stowarzyszenie wniosło w dniu 14 listopada 2016 r. skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna wraz z aktami sprawy została przekazana do Sądu odwoławczego w dniu 8 grudnia 2016 r. i w tym samym dniu zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 2811/16. W piśmie z 27 stycznia 2017 r. T. K. wniósł o przyspieszenie rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. W piśmie z dnia 20 lutego 2017 r. poinformowano skarżącego, że termin rozprawy może zostać wyznaczony w IV kwartale 2017 r.

W tych okolicznościach skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący opisał stan faktyczny sprawy, podnosząc, iż skarga została złożona przez niego w 2014 r. i pomimo wydanych kilku już wyroków sprawa nie została ostatecznie zakończona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2016 r., poz. 1259, dalej: ustawa). Konieczne jest, więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do przepisu § 42 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007 ze zm.) Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w powołanym przepisie Regulaminu bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw podlegających szybszemu rozpoznaniu. To znaczy, że nawet jeżeli wpływa do Sądu sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - szybszemu wyznaczeniu na posiedzenie, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją również podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 42 ust. 5 Regulaminu).

Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14).

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Sprawa wraz ze skargą kasacyjną została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 8 grudnia 2016 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Wniosek skarżącego o przyspieszenie rozpoznania skargi kasacyjnej został uwzględniony i poinformowano skarżącego, że sprawa rozpoznana zostanie w IV kwartale 2017 r.

Powyższe oznacza, że dotychczasowy okres oczekiwania na zakończenie sprawy (6 miesięcy) nie pozwala stwierdzić, aby prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż do skargi kasacyjnej nie ma zastosowania termin, o którym mowa w art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1749). Zgodnie z powołanym art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, skargę w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozpatrzenia w określonym terminie skargi. Przepis ten nie reguluje natomiast kwestii terminów do rozpoznania skargi kasacyjnej, która jest odrębnym środkiem zaskarżenia. Gdyby ustawodawca chciał ustalić obowiązek rozpatrzenia w określonym terminie również skargi kasacyjnej, to wyraźnie taką powinność wskazałby w ustawie. Dodać należy również, że wskazany termin (30 dni dla sądu administracyjnego) do rozpoznania skargi dotyczącej dostępu do informacji publicznej, jest terminem procesowym. Ma on charakter instrukcyjny. Naruszenie tego terminu samo przez się nie uzasadnia stwierdzenia przewlekłości postępowania. Intencją ustawodawcy było skrócenie w tych sprawach, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nadto dostrzec należy, iż skarga w tej sprawie wniesiona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w 2014 r., jednakże sprawa już po raz drugi znajduje się ze skargą kasacyjną w Naczelnym Sądem Administracyjnym. Oznacza to, że zarówno Sąd I instancji, jak i Sąd odwoławczy nie pozostawały bezczynne i wydawały w sprawie orzeczenia kończące postępowanie. Tym nie mniej sprawa nie jest prawomocnie zakończona gdyż od wydanych wyroków Sądu I instancji złożone zostały przez Stowarzyszenie skargi kasacyjne, do czego ma ono prawo jako strona postępowania.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.