Postanowienie NSA z 19 kwietnia 2023 r., I OPP 28/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W. W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 842/22 ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2022 r., nr SKO-4110/74/20 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w schronisku dla bezdomnych postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Jerzy Siegień przewodniczący
Sędzia NSA Marek Stojanowski sprawozdawca
Sędzia NSA Marian Wolanin

Uzasadnienie

Pismem z 12 października 2022 r. (wpływ do WSA: 14 października 2022 r.) W. W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 842/22. W środku zaskarżenia zażądał "uznania sprawy za prowadzoną z nieuzasadnioną przewlekłością" oraz przyznania na jego rzecz kwoty 20 000 zł. Wskazał, że złożył skargę na Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy (dalej również: "organ", "SKO", "Kolegium") z 13 czerwca 2022 r., nr SKO-4110/74/20, a następnie pismem z 16 sierpnia 2022 r. przedłożył "wniosek o wydanie postanowienia o zawieszeniu egzekucji". Podniósł przy tym, że od dnia złożenia skargi na decyzję organu do 12 października 2022 r. nie otrzymał żadnej informacji w sprawie, co spowodowało u niego "stany depresji, których wypadkową jest stres, który jest sytuacją stymulującą napady padaczki." W złożonej skardze na przewlekłość postępowania zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Z akt sprawy wynika, że W. W., pismem z 20 lipca 2022 r. (data wpływu do SKO: 27 lipca 2022 r.), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Kolegium z 13 czerwca 2022 r., nr SKO-4110/74/20, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z 14 kwietnia 2022 r., nr GO.5022.1.2.2022 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi w G. Skarga została przekazana przez organ do Sądu 28 sierpnia 2022 r. i zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bd 842/22 - zarządzeniem z 31 sierpnia 2022 r.

Następnie, zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 8 września 2022 r. zarejestrowano zawarty w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy pod sygn. akt II SPP/Bd 140/22, wskazując, by przedstawić sprawę ponownie po prawomocnym zakończeniu postępowania w tym przedmiocie.

12 października 2022 r., referendarz sądowy zarządził o przesłaniu wnioskującemu stosownego formularza PPF, celem jego wypełnienia i przedłożenia, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm. dalej: "ppsa").

2 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skargę na przewlekłość postępowania w sprawie.

Zarządzeniem z 21 listopada 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny wezwał WSA do nadesłania akt sprawy sygn. akt II SPP/Bd 140/22 oraz do wskazania czy został rozpoznany wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu "w celu złożenia poprawnej skargi" zawarty w skardze na przewlekłość.

Przy piśmie z 30 listopada 2022 r. (data wpływu do NSA: 5 grudnia 2022 r.) Sąd I instancji nadesłał alta sprawy SPP, z których wynikało, że zarządzeniem z 21 listopada 2022 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie II SPP/Bd 140/22, pozostawiono bez rozpoznania, wobec nieuzupełnienia jego braku formalnego.

Zarządzeniem z 6 grudnia 2022 r., wobec nierozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zwartego w skardze na przewlekłość – Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił WSA sprawę sygn. akt I OPP 28/22 (II SA/Bd 842/22), celem jego rozpoznania.

Pismem z 3 marca 2023 r., Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Sądu I instancji o nadesłanie akt sprawy sygn. akt I OPP 28/22 (II SA/Bd 842/22), wobec konieczności rozpoznania skargi na przewlekłość. Zarządzeniem z 7 marca 2023 r. Sąd I instancji poinformował Naczelny Sąd Administracyjny, że postanowieniem z 3 marca 2023 r., rozpoznano wniosek z 12 października 2023 r. (w sprawie sygn. akt II SPP/ Bd 180/22 zainicjowanej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy zawartym w skardze na przewlekłość) i pozostawiono go bez rozpoznania, jednak orzeczenie to nie jest prawomocne. Sąd kasacyjny, zarządzeniem z 7 marca 2023 r. ponownie wezwał do zwrotu akt sprawy sygn. akt I OPP 28/22. Akta zostały nadesłane przy piśmie z 21 marca 2023 r. (data wpływu do NSA: 27 marca 2023 r.) wraz z informacją o prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie sygn. akt II SPP/Bd 180/22.

Z analizy przekazanych akt spraw sygn.: II SA/Bd 842/22, II SPP/Bd 140/22, II SPP/Bd 180/22 i II SPP/Bd 52/23 wynika, że wnioskodawca, przy piśmie z 11 grudnia 2022 r. – "Wniosek o przywrócenie terminu do realizacji wezwania", złożył uzupełniony formularz wniosku PPF. Następnie, zarządzeniem z 4 stycznia 2023 r. wezwano do uzupełnienia ww. wniosku. Pismem z 6 stycznia 2023 r. skarżący wskazał, że z uwagi na swój stan zdrowia potrzebuje pomocy pełnomocnika z urzędu, gdyż nie może samodzielnie funkcjonować, a pełnomocnik wyjaśni jego trudną sytuację Sądowi. Na potwierdzenie powyższego nadesłał dokumentację medyczną.

Zarządzeniem z 18 stycznia 2023 r. wniosek o przywrócenie terminu w sprawie sygn. akt II SPP/Bd 140/22 skierowano na posiedzenie niejawne 16 lutego 2023 r. Również w ww. dacie Sąd odrzucił wniosek, wobec stwierdzenia braku ujemnych skutków dla strony, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony na każdym etapie postępowania. W uzasadnieniu postanowienia dodatkowo wskazano, że wnioskowi z 10 grudnia 2022 r. zostanie nadany odrębny bieg –zarejestrowano go pod sygn. akt II SPP 52/23.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy w sprawie sygn. akt II SA/Bd 824/22 nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75, ze zm., dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Koniecznym staje się więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że była ona nieuzasadniona.

W myśl art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, w kontekście oceny terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena taka nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Z przepisów ustawy nie wynika wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Brzmienie art. 14 ustawy wskazuje jednak, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie z upływem 12 miesięcy, od daty wydania przez sąd orzeczenia, o określonego w art. 12 ustawy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (vide np. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OPP 48/21, czy z 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OPP 12/22).

Mając na uwadze wyżej wymienione normy ustawy stwierdzić należy, że w ocenianej sprawie brak było podstaw do zarzucenia Sądowi I instancji przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności podejmowane były prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki.

Na wstępie zauważenia wymaga, że od daty wpływu sprawy do Sądu I instancji (25 sierpnia 2022 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość (14 października 2022 r.) upłynęły niecałe dwa miesiące. W tym czasie dokonywano czynności niezbędnych dla przygotowania sprawy do jej rozpoznania. Skarżący, podnosząc zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez WSA, winien mieć na uwadze czas, który był konieczny do rozpoznania składanych przez niego wniosków (trzy wnioski o przyznanie prawa pomocy – sygn. akt II SPP/Bd 140/22, sygn. akt II SPP/Bd 181/22 i sygn. akt II SPP/Bd 52/23, a także wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku w sprawie II SPP/Bd 140/22).

W tym miejscu podkreślić należy, że dopiero z chwilą, gdy zakończone zostaną wszystkie postępowania wpadkowe (tu: w zakresie przyznania prawa pomocy i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych), skarga może zostać merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny (wydaniem wyroku). Od tego zatem momentu należy oceniać terminowość rozpoznania skargi (vide np. postanowienia NSA: z 12 lutego 2010 r., sygn. akt I OPP 4/10, czy z 23 listopada 2012 r., sygn. akt II OPP 19/12). Jak wskazano już wyżej, w sprawie składano wnioski o przyznanie prawa pomocy (w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu) i wniosek o przywrócenie terminu – każde ze złożonym żądań obarczone było brakami formalnymi (brak urzędowego formularza PPF; braki formalne wniosku o przywrócenie terminu) – do których uzupełnienia konieczne było wydanie przez Sąd (referendarza) stosownych zarządzeń i doręczenie ich stronie. Jednocześnie mieć trzeba na uwadze, że rozpoznanie każdego z tych wniosków wymagało wydania odrębnego postanowienia (zarządzenia) przez Sąd (referendarza) oraz prowadzenia korespondencji ze stroną. Czynności takie same w sobie generują upływ czasu, na który składają się m.in.: rejestracja kolejnych wniosków, ich analiza i wzywanie do uzupełnienia kolejnych braków formalnych, a także czas niezbędny na doręczenie pism przez operatora pocztowego.

Niewątpliwie powyższe okoliczności miały wpływ na wydłużenie postępowania, mającego na celu merytoryczne rozpoznanie skargi, jednakże nie można uznać, że winę za taki stan rzeczy ponosi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Działania Sądu I instancji w zakresie terminowości rozpoznawania wnoszonych przez skarżącego wniosków należy uznać za prawidłowe i konieczne do jak najszybszego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Konkludując stwierdzić należy, że w toku postępowania nie wystąpiły w czynnościach Sądu I instancji nieprawidłowości, których charakter znacznie przedłużyłyby czas postępowania. Istotnymi czynnikami, które zaś spowodowały wydłużenie jej rozpoznania były składane przez skarżącego wnioski.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.