Uzasadnienie
Z.F. pismem z dnia 4 lipca 2017 r. wniósł skargę na przewlekłość postępowania sądowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 946/16, żądając stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, nakazania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przedstawienia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu akt sprawy ze skargą kasacyjną w ciągu tygodnia od ich zwrotu po rozpoznaniu skargi na przewlekłość oraz przyznania sumy pieniężnej w kwocie 3.000 zł.
W skardze na przewlekłość postępowania skarżący zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie nieprawidłowy sposób prowadzenia postępowania międzyinstancyjnego. Wskazał, że zamiast jednego zarządzenia zawierającego wezwanie do usunięcia wszystkich braków formalnych i fiskalnych skargi zostały wystosowane trzy wezwania cząstkowe obejmujące tylko jeden brak formalny albo fiskalny. Przy czym wezwania do usunięcia braków były wydawane w dużych odstępach czasu. Świadczy to o nieterminowym podejmowaniu czynności o charakterze technicznym. Skarżący zwrócił ponadto uwagę, że obecnie postępowanie międzyinstancyjne trwa dłużej niż samo postępowanie rozpoznawcze. Z tych względów w ocenie skarżącego skarga jest zasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2016 r., poz. 1259 ze zm. - dalej jako "ustawa"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona.
Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że Z.F. pismem z dnia 18 marca 2016 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Infrastruktury i Budownictwa skargę na decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 946/16, oddalił skargę Z.F. na wskazaną decyzję.
Od powyższego wyroku Z.F. reprezentowany przez pełnomocnika w dniu 20 grudnia 2016 r. złożył skargę kasacyjną. Wobec czego w sprawie zostały podjęte następujące czynności:
- zarządzeniem z dnia 20 grudnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału IV stwierdził, że skarga kasacyjna Z.F. została wniesiona w terminie i jednocześnie wezwał skarżącego kasacyjnie - Z.F. do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł,
- w dniu 3 lutego 2017 r. wykonano zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 20 grudnia 2016 r. i wezwano skarżącego kasacyjnie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej,
- skarżący kasacyjnie w dniu 10 lutego 2017 r. uiścił żądany wpis,
- zarządzeniem z dnia 28 marca 2017 r. Przewodniczący Wydziału IV stwierdził, że wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony w terminie i przekazał akta sędziemu sprawozdawcy celem oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej,
- zarządzeniem z dnia 19 kwietnia 2017 r. sędzia sprawozdawca wezwał pełnomocnika skarżącego kasacyjnie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez przedłożenie dokumentu, z którego będzie wynikało, że pełnomocnik spełnia przesłanki określone w art. 175 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a."), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej,
- pismem z dnia 3 czerwca 2017 r. wykonano zarządzenie sędziego sprawozdawcy z dnia 19 kwietnia 2017 r.,
- pismem z dnia 15 czerwca 2017 r. skarżący kasacyjnie uzupełnił brak formalny,
- zarządzeniem z dnia 19 czerwca 2017 r. Przewodniczący Wydziału IV wezwał pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie jednego odpisu skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej,
- pismem z dnia 26 czerwca 2017 r. wykonano zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 19 czerwca 2017 r.
- pismem z dnia 2 lipca 2017 r. skarżący kasacyjnie wykonał wezwanie Sądu z dnia 26 czerwca 2017 r.
W rozpoznawanej sprawie uznać należy, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone, ponieważ postępowanie mające na celu przekazanie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego toczy się od dnia 20 grudnia 2016 r. i dotychczas, to jest do dnia rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania skarga kasacyjna nie wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Czas oczekiwania na przekazanie skargi kasacyjnej uzasadnia przyjęcie, że w sprawie tej nastąpiło naruszenie prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, w rozumieniu art. 2 ustawy. Rację ma bowiem skarżący podnosząc, że kontrola skargi kasacyjnej powinna polegać na całościowym jej zbadaniu pod kątem występowania braków formalnych i fiskalnych i tym samym całościowego wezwania skarżącego kasacyjnie do ich uzupełnienia. Kontrola ograniczająca się do wytknięcia pojedynczego braku, narusza zasadę ekonomii procesowej, tj. słuszności czynności procesowych sądu z punktu widzenia realizacji zasady szybkości postępowania.
Podkreślić przy tym należy, że nie zawsze długi czas trwania postępowania może być utożsamiany z przewlekłością postępowania. Jedynie nadmierne odstępstwo od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie można bowiem uznać, że działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie były podejmowane prawidłowo, sprawnie i bez zbędnej zwłoki. Odstępy czasu między poszczególnymi czynnościami Sądu nie mieszczą się w granicach zwykłego procedowania nad sprawą, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę, że postępowanie sądowe przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie trwało 5 miesięcy. Natomiast postępowanie w sprawie przekazania skargi kasacyjnej trwa już 8 miesięcy.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę stwierdził, że w postępowaniu tym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu, jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 3 000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze czas trwania postępowania, rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość oraz jej znaczenie dla skarżącego. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do przekazania skargi kasacyjnej Z.F. w terminie 21 dni od daty zwrotu skargi wraz z aktami sprawy.
O zwrocie opłaty uiszczonej tytułem wpisu od skargi na przewlekłość postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.