Postanowienie NSA z 17 września 2020 r., I OPP 32/20

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi T. S.-O. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sprawie o sygn. akt I SA/Wa 116/19

Sprawa

ze skargi T. S.-O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Małgorzata Pocztarek

Uzasadnienie

W dniu 26 kwietnia 2020 r. (data prezentaty) T. S.-O. reprezentowana przez pełnomocnika E. W. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem WSA w Warszawie – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 116/19 ze skargi T. S.-O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia.

Z akt sprawy wynika, że skarga E. W. i T. S.-O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w dniu 21 stycznia 2019 r. (data prezentaty Sądu). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I z dnia 22 stycznia 2019 r. sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą I SA/Wa 116/19, nadano jej symbol oraz wyznaczono sędziego sprawozdawcę. W dniu 6 lutego 2019r. wezwano pełnomocnika skarżącej T. S.-O. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego egzemplarza, złożenie oryginału bądź poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi. Ponadto poinformowano, że należny wpis od skargi wynosi 100 zł. Po uzupełnieniu braków formalnych skargi, sprawę skierowano na posiedzenie niejawne na dzień 26 marca 2019 r.

Postanowieniem z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 116/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. W. uznając, że nie posiadała ona czynnej legitymacji do zaskarżenia postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2018 r. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono stronom postępowania przy piśmie z dnia 4 kwietnia 2019 r. W związku z upływem terminu do zaskarżenia powyższego postanowienia w dniu 29 maja 2019 r. stwierdzono jego prawomocność od dnia 17 maja 2019 r.

Następnie zarządzeniem z dnia 29 lipca 2019 r. Przewodnicząca Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uznała pismo E. W., działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik T. S.-O., z dnia 23 maja 2019 r. sprecyzowane pismem z dnia 19 czerwca 2019 r. za skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 26 marca 2019 r. Pismem z dnia 21 sierpnia 2019r. wezwano E. W. do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez jej podpisanie bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W dniu 23 sierpnia 2019 r. sprawę przedstawiono sędziemu sprawozdawcy celem wydania dalszych zarządzeń. W dniu 29 sierpnia 2019 r. dołączono do sprawy odpis pisma E. W. z dnia 23 sierpnia 2019 r. Następnie w dniu 2 września 2019 r. akta wraz ze skargą kasacyjną przedstawiono sędziemu sprawozdawcy celem zbadania jej dopuszczalności. Postanowieniem z dnia 11 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 116/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną E. W. i T. S.-O. wskazując, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu, a ponadto sporządzona została osobiście przez skarżące. Odpis niniejszego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono stronom postępowania przy piśmie z dnia 26 września 2019 r.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła E. W. jako skarżąca oraz jako pełnomocnik T. S.-O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 października 2019 r. odrzucił to zażalenie. Odpis postanowienia doręczono stronom przy piśmie z dnia 22 listopada 2019 r.

W dniu 17 stycznia 2020 r. do Wydziału I wpłynęło pismo Wydziału Informacji Sądowej przy którym przekazano, zgodnie z właściwością pismo E. W. wraz z załącznikami, stanowiące wniosek o rozpoznanie skargi z 29 maja 2019 r. Pismem z dnia 23 stycznia 2020 r. przedstawił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skargę E. W. i T. S.-O. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt I OPP 13/20 odrzucił skargę na przewlekłość wskazując, że skarżące nie uiściły w terminie wpisu od tej skargi.

W dniu 26 kwietnia 2020 r. E. W. działając w imieniu T. S.-O. ponownie wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. W skardze wskazała, że postanowieniem z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 116/19 odrzucono skargę E. W., tymczasem T. S.-O. oczekuje na rozpoznanie swojej skargi przeszło rok. Skargę powyższą przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 17 maja 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").

Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Co prawda od dnia wpływu skargi do Sądu I instancji do dnia rozpoznawania skargi na przewlekłość postępowania upłynął okres znacznie dłuższy aniżeli wskazane wcześniej 12 miesięcy, należy jednak mieć na uwadze wszystkie podejmowane w tym czasie przez Sąd czynności procesowe. Nie sposób bowiem ocenić braku rozpoznania sprawy bez oceny całego toczącego się w sprawie postępowania. Sąd zobowiązany był do zapoznania się z licznymi pismami procesowymi składanymi przez skarżące, w tym pismami bardzo obszernymi. Czyniąc to miał na względzie dobro skarżących albowiem istotne jest aby w toku postępowania rozpoznane zostały - składane przez strony - wszelkie wnioski i środki odwoławcze. W tym miejscu wskazać należy, że skarżące, wniosły m.in. sporządzoną osobiście skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przed przystąpieniem do rozpoznania skargi T. S.-O. zobowiązany był zatem do zbadania dopuszczalności złożonej skargi kasacyjnej a następnie po jej odrzuceniu do zbadania dopuszczalności wniesionego przez skarżące zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. W dalszej kolejności w związku ze złożoną skargą na przewlekłość postępowania Sąd zobowiązany był do przekazania całości akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zauważyć w tym kontekście trzeba, że oczywiście skarżący ma prawo formułować na piśmie swoje stanowisko w toku prowadzonego postępowania, jednakże wskutek żądań stron, a także wnoszonych środków odwoławczych od wydawanych w toku postępowania postanowień Sądu I instancji, czas potrzebny do zakończenia postępowania musi się przedłużyć.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia