Postanowienie NSA z 24 stycznia 2024 r., I OPP 32/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi T. F. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I OSK 482/22 ze skargi kasacyjnej A. F., T. F. i Z. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2268/20 w sprawie ze skargi A. F., T. F. i Z. F. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 4 września 2020 r., nr 579/O/2020 w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Jolanta Rudnicka
Sędzia NSA Marian Wolanin

Uzasadnienie

Pismem z 14 października 2021 r. A.F., T.F. i Z.F. (dalej także: "skarżący") wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2268/20. Zarządzeniem z 29 października 2021 r., wykonanym 29 listopada 2021 r., Sąd Wojewódzki zarządził doręczenie odpisów skargi kasacyjnej pozostałym stronom postępowania. Zarządzeniem z 2 grudnia 2021 r. stwierdzono brak podstaw do zastosowania art. 178a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"). Zarządzeniem z 5 stycznia 2022 r. zwrócono skarżącym nadpłacony wpis sądowy oraz zarządzono aby akta sprawy przedstawić Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

Sprawę zarejestrowano w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 9 marca 2022 r. Pismem z 11 grudnia 2023 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego – 14 grudnia 2023 r.) skarżący T.F. złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo upływu ponad dwóch lat od wniesienia skargi kasacyjnej nie został wyznaczony termin rozprawy. W ocenie skarżącego, Sąd naraża go w ten sposób na brak możliwości podjęcia czynności skutkujących ustaleniem porządku prawnego związanego z nieruchomością, jak również pewnością co do sytuacji własnościowej i należnego odszkodowania. Skarżący wniósł niezwłoczne wyznaczenie terminu rozprawy, przyznanie kwoty 10.000 złotych z powodu narażania na szkodę w postaci w postaci braku możliwości ustalenia swoich praw i działania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sadu Administracyjnego wraz z aktami sprawy 9 marca 2022 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy, zgodnie z kolejnością wpływu. Od momentu rejestracji skargi kasacyjnej do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynął ponad rok i dziewięć miesięcy, czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy. Pamiętać jednak należy, że czas oczekiwania na rozpoznanie spawy nie jest zależny tylko od czynności Sądu, lecz przede wszystkim od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25a ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202 ze zm., dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. Rozpoznawana sprawa nie należy do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu, skarżący nie składał również wniosku w tym przedmiocie. Podkreślić także należy, że w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie, co wydłuża termin oczekiwania na jej rozpoznanie.

Z uwagi na powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku z 30 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2268/20 nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Sądu. Zgodnie z regulaminem przed powyższą sprawą na dostępne terminu rozpraw kierowane są bowiem sprawy o wcześniejszej dacie wpływu oraz sprawy należące do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu. Sądowi z urzędu jest wiadomym, że zgodnie z kolejnością wpływu okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego wynosi około 36 miesięcy. W takich okolicznościach nie można uznać, aby w sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.