Postanowienie NSA z 13 września 2017 r., I OPP 36/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 13 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi B.C. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 99/16 ze skargi B.C. i H.P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie NSA Małgorzata Miron Jolanta Rudnicka (spr.)

Uzasadnienie

W dniu 14 lipca 2017 (data prezentaty sądu) B.C. (dalej także, jako: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy (dalej, jako: "WSA w Bydgoszczy") – skargę na przewlekłość postępowania przed WSA w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 99/16 ze skargi B.C. i H.P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

Z akt sprawy wynika, że ww. skarga wraz z aktami sprawy została złożona przez organ w WSA w Bydgoszczy w dniu 4 lutego 2016 r. (data prezentaty sądu). Zarządzeniem z dnia 5 lutego 2016 r. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bd 99/16, nadano symbol, wskazano strony i przedmiot postępowania, wyznaczono sędziego sprawozdawcę. Zarządzono przedstawienie akt referendarzowi sądowemu celem rozpoznania wniosku B.C., zawartego w skardze, o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Zarządzeniem z dnia 16 lutego 2016 r. referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej.

Po udzieleniu odpowiedzi przez skarżącego - referendarz sądowy WSA w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r. zwolnił B.C. od kosztów sądowych (pkt 1) i oddalił wniosek w pozostałym zakresie (pkt 2).

Na powyższe postanowienie (w zakresie w jakim oddalono jego wniosek) skarżący wniósł sprzeciw pismem z dnia 18 kwietnia 2016 r. (data prezentaty sądu).

Postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r. WSA w Bydgoszczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pkt 1 i zmienił zaskarżone postanowienie w pkt 2 i ustanowił adwokata.

W piśmie z dnia 2 sierpnia 2016 r. (data prezentaty sądu) Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu.

Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2016 r. (data prezentaty sądu) skarżący wniósł o wyznaczenie dla niego innego pełnomocnika przez Okręgową Radę Adwokacką w Toruniu, właściwą ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2016 r. Sąd poinformował, że nie ma kompetencji do wskazywania konkretnego pełnomocnika gdyż wyznaczenia dokonuje właściwa Okręgowa Rada Adwokacka.

Zarządzeniem z dnia 8 września 2016 r. WSA w Bydgoszczy wezwał skarżącego do nadesłania pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu H.P. (drugiego skarżącego) przed sądami administracyjnymi.

Po uzupełnieniu powyższych braków przez skarżącego przy piśmie z dnia 17 października 2016 r. (data prezentaty sądu), WSA w Bydgoszczy skierował sprawę - zarządzeniem z dnia 18 października 2016 r. - do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

W piśmie z dnia 10 listopada 2016 r. (data prezentaty sądu), Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy poinformowała o zmianie pełnomocnika z urzędu dla B.C. (ówczesny adwokat wniósł o zmianę pełnomocnika z urzędu).

Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2016 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Bydgoszczy wezwał B.C. jako pełnomocnika H.P. do uiszczenia wpisu od skargi. Wpis uiszczono w terminie.

Zarządzeniem z dnia 10 stycznia 2017 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 22 lutego 2017 r.

Pismem z dnia 20 lutego 2017 r. skarżący osobiście wniósł o odroczenie rozprawy (z uwagi na brak pełnomocnika z urzędu wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w Toruniu) i wyłączenie sędziego sprawozdawcy od orzekania w tej sprawie.

W związku z powyższym wnioskiem, sprawę zdjęto z wokandy posiedzenia jawnego wyznaczonego na dzień 22 lutego 2017 r.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r. WSA w Bydgoszczy oddalił wniosek o wyłączenie sędziego.

Zarządzeniem z dnia 16 maja 2017 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 20 czerwca 2017 r.

W piśmie z dnia 18 maja 2017 r. (data prezentaty sądu), adwokat z urzędu wyznaczony dla B.C. poinformował, że zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Bydgoszczy o zmianę pełnomocnika dla skarżącego.

W piśmie z dnia 16 czerwca 2017 r. (data prezentaty sądu), Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy poinformowała o zmianie pełnomocnika z urzędu dla B.C.

W piśmie z dnia 19 czerwca 2017 r. (data prezentaty sądu) skarżący ponownie wniósł o odroczenie rozprawy i rozpoznanie jego wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Toruniu.

WSA w Bydgoszczy odroczył rozprawę wyznaczoną na dzień 20 czerwca 2017 r. z uwagi na brak zawiadomienia nowego pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla skarżącego, o którym mowa w piśmie z dnia 16 czerwca 2017 r.

Zarządzeniem z dnia 21 czerwca 2017 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 19 lipca 2017 r.

W tych okolicznościach B.C. - w dniu 14 lipca 2017 r. (data prezentaty sądu) - złożył skargę na przewlekłość postępowania przed WSA w Bydgoszczy w tej sprawie. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 99/16, zobowiązanie WSA w Bydgoszczy do niezwłocznego rozpoznania wniosku skarżącego wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Toruniu, przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 10 000 złotych oraz o zwolnienie z opłaty od skargi na przewlekłość. Ponadto skarżący wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Bydgoszczy oddalającego jego wniosek o wyłączenie sędziego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość, skarżący przedstawił chronologicznie przebieg postępowania sądowego, zwracając uwagę na nieuzasadnione, jego zdaniem, przewlekanie postępowania. W opinii skarżącego poszczególne czynności podejmowane były przez Sąd opieszale, a jego wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Toruniu nie został rozpoznany. Skarżący wskazał, że w tej sprawie wyznaczano już trzy terminy rozpraw, do których jednak nie mógł przystąpić z uwagi na brak prawidłowo ustanowionego pełnomocnika z urzędu.

Wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r. WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r. (pkt 1), odrzucił skargę H.P. (pkt 2), przyznał od Skarbu Państwa (WSA w Bydgoszczy) na rzecz adwokata B.M. kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt 40/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 3), odmówił przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną adwokatowi A.K. (pkt 4).

Odpisy wyroku wraz z uzasadnieniem zostały przesłane stronom postępowania przy pismach z dnia 21 lipca 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż skarżący w tej sprawie zwolniony został z kosztów sądowych na etapie postępowania przed WSA w Bydgoszczy i zwolnienie to rozciąga się również na postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Stąd skarga na przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie złożona przez B.C. nie podlega opłacie.

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje jednak na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2016 r., poz. 1259, dalej, jako: "ustawa").

Konieczne jest, więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu (4 luty 2016 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania (14 lipca 2017 r.) upłynął wprawdzie rok, jednakże wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r. WSA w Bydgoszczy zakończył postępowanie sądowe w pierwszej instancji. Wyrok jest nieprawomocny. Nie może ujść uwadze, że w niniejszej sprawie Sąd trzykrotnie wyznaczał terminy rozpraw (na dzień 22 luty 2017 r. 20 czerwca 2017 r. i 19 lipca 2017 r.), jednakże na skutek wniosków skarżącego - do których oczywiście skarżący ma prawo jako strona postępowania - WSA w Bydgoszczy nie mógł sprawy zakończyć i wydać rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w pierwszej instancji. Dopiero na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. Sąd wydał wyrok. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że poszczególne czynności Sądu I instancji podejmowane były sprawnie, bez zbędnej zwłoki.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego nierozpoznania przez WSA w Bydgoszczy wniosku skarżącego o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką w Toruniu, podnieść należy, iż wyjaśnienia udzielone przez Sąd I instancji w tej kwestii są trafne. Przyznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny adwokata z urzędu powoduje jedynie taki skutek, że jego całkowite wynagrodzenie wraz ze zwrotem jego kosztów jest pokrywane z budżetu tego Sądu i obejmuje całość działań tego adwokata. Przyznanie przez Sąd prawa pomocy nie obejmuje zatem samego wskazania adwokata bowiem wyznaczenia konkretnego pełnomocnika dokonuje Okręgowa Rada Adwokacka. Stąd WSA w Bydgoszczy nie jest właściwy do zmiany osoby pełnomocnika z urzędu, a zarzuty w tym zakresie adresowane do Sądu są bezpodstawne.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga na przewlekłość tego postępowania sądowego jest niezasadna.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.