Postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., I OPP 37/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. D. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I OSK 1037/19 ze skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 3 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Op 425/17 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Jolanta Rudnicka Aleksandra Łaskarzewska

Uzasadnienie

Pismem z dnia 15 listopada 2018 r. A. D. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 425/17.

Z akt sprawy wynika, że skarga A. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2017 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 22 sierpnia 2017 r. i zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Op 425/17.

Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał pełnomocnika organu do nadesłania, w terminie 7 dni, odpisu odpowiedzi na skargę oraz oryginalnych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kompletnych akt administracyjnych. Wezwanie Sądu zostało wykonane w dniu 30 sierpnia 2017 r.

Zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w związku z pismem skarżącego z dnia 24 sierpnia 2017 r., wezwał A. D. do podpisania tego pisma lub nadesłania własnoręcznie podpisanego egzemplarza pisma z dnia 24 sierpnia. Wezwanie to zostało wykonane przez skarżącego w dniu 4 września 2017 r.

Przy piśmie z dnia 6 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu doręczył skarżącemu odpis odpowiedzi na skargę oraz poinformował skarżącego, że z uwagi na zgłoszony wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy orzekających w Sądzie nie jest możliwe rozpoznanie sprawy na rozprawie i wskazanie konkretnego terminu rozpoznania sprawy.

W dniach 19, 20 oraz 25 września 2017 r. sędziowie oraz referendarze sądowi WSA w Opolu złożyli na podstawie art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oświadczenia o braku podstaw do wyłączenia od orzekania w sprawie II SA/Op 425/17.

Przy piśmie z dnia 26 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przesłał do Naczelnego Sądu Administracyjnego akta sprawy w związku ze złożoną przez skarżącego skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt I OPP 56/17.

Następnie w dniu 16 października 2017 r. w związku z pismem skarżącego, zakreślono sprawę I OPP 56/17 jako omyłkowo zarejestrowaną, a wpisano sprawę jako wniosek o wyznaczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów WSA w Opolu.

Postanowieniem z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt I OW 290/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do rozpoznania wniosku A. D. o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt IV SO/Wr 42/17 oddalił wniosek o wyłączenie sędziów oraz referendarzy od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Op 425/17.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie.

Postanowieniem z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt I OZ 295/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i odrzucił wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Przy piśmie z dnia 24 kwietnia 2018 r. akta sądowe II SA/Op 425/17, w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy, zostały zwrócone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Zarządzeniem z dnia 10 maja 2018 r. wobec złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przesłał skarżącemu formularz wniosku PPF celem jego uzupełnienia i odesłania w terminie 7 dni. Jednocześnie Sąd wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów niezbędnych do rozpoznania jego sytuacji materialnej.

Zarządzeniem z dnia 14 czerwca 2018 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2018 r. Przewodniczący Wydziału WSA w Opolu wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu do skargi.

Na powyższe zarządzenie skarżący złożył zażalenie. Ponadto złożył wniosek o wyłączenie sędziów.

Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek o wyłączenie sędziów wskazanych we wniosku.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie. Jednoczenie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Pismem z dnia 28 sierpnia 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienie wniesionego zażalenia.

Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w całości oraz ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu.

Pismem z dnia 14 września 2018 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika.

Postanowieniami z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt I OZ 1021/18 Naczelny Sąd Administracyjny umorzył postępowanie zażaleniowe na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału WSA w Opolu o wezwaniu do wpisu, a w sprawie I OZ 1022/18 oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 8 sierpnia 2018 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów.

Zarządzeniem z dnia 15 listopada 2018 r. wyznaczono w sprawie termin rozprawy na dzień 20 grudnia 2018 r.

Pismem z dnia 19 listopada 2018 r. (data prezentaty sądu) skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu, która postanowieniem NSA z dnia 14 grudnia 2018 r. sygn. akt I OPP 134/18 została oddalona.

W dniu 20 grudnia 2018 r. po zamknięciu rozprawy, Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć na dzień 3 stycznia 2019 r.

Wyrokiem z dnia 3 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Op 425/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę.

Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która został przekazana do tego Sądu w dniu 15 kwietnia 2019 r.

Zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2019 r. skarga kasacyjna została zarejestrowana w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 1037/19. Sprawę skierowano do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

W tych okolicznościach skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu - pismem z dnia 9 maja 2019 r. (data prezentaty sądu) złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości sprawy o sygn. akt II SA/Op 425/17 zawisłej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym;
2. stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce w rażącym naruszeniem prawa oraz orzeczenia o wymierzeniu grzywny w wysokości 20 000 (dwadzieścia) tysięcy złotych;
3. zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została zapłacona w całości ani w części.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość skarżący podniósł, że od dnia złożenia skargi w tej sprawie upłynął nadmierny czas potrzebny do należytego i kompleksowego rozpoznania sprawy. Mimo składanych przez skarżącego ponagleń w formie pisemnej i telefonicznej "postępowanie utknęło w martwym punkcie". Zdaniem skarżącego jest to celowe i świadome wydłużanie przez Sąd postępowania. Ciąg czynności podejmowanych przez Sąd nie pozostawia wątpliwości co do tego, że Sąd prowadził postępowanie opieszale, rozpoznawał wnioski skarżącego w niepełnym zakresie. Skarżący podkreślił, że skarga wniesiona została w 2017 r. i do tej pory nie zapadło prawomocne rozstrzygnięcie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r. poz. 75, dalej, jako: "ustawa). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Stosownie do przepisu § 42 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007 ze zm.) Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w powołanym przepisie Regulaminu bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Dotyczy to również spraw podlegających szybszemu rozpoznaniu. To znaczy, że nawet jeżeli wpływa do Sądu sprawa podlegająca - ze względu na jej przedmiot - szybszemu wyznaczeniu na posiedzenie, to i tak nie może ona zostać wyznaczona przed innymi sprawami podlegającymi rozpoznaniu poza kolejnością, które wpłynęły do sądu wcześniej. W każdej sprawie, niezależnie od jej przedmiotu, to liczba spraw wpływających do Sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy.

Istnieją również podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością (§ 42 ust. 5 Regulaminu).

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Sprawa wraz ze skargą kasacyjną została przedstawiona Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 15 kwietnia 2019 r. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania przed NSA nie upłynął jeszcze miesiąc. Wyjaśnić także należy, iż pomimo, że skarżący w skardze zarzuca opieszałość w prowadzonym postępowaniu zarówno przed Sądem I instancji, jak i Sądem odwoławczym, to jednak formułuje skargę jednoznacznie jako skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W tym zakresie, skarga jest oczywiście nieuzasadniona skoro postępowanie przed tym Sądem trwa niecały miesiąc.

Podkreślenia wymaga jeszcze raz, że sprawy muszą być wyznaczane na terminy rozpraw zgodnie z kolejnością wpływu. Ta kwestia nie może zostać pominięta przez Sąd. Z akt nie wynika, aby którakolwiek ze stron, w szczególności strona zarzucająca Sądowi odwoławczemu przewlekłość, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie powołanego § 42 ust. 5 Regulaminu. W ocenie NSA, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy, w sprawie o sygn. I OSK 1037/19, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznawane są przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258 - 261 P.p.s.a.