Postanowienie NSA z 12 lutego 2010 r., I OPP 4/10

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 12 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi P. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 77/09

Sprawa

w sprawie ze skargi P. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Kraków – Podgórze w Krakowie w sprawie nierozpatrzenia wniosków o udzielenie informacji publicznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Sędzia NSA Włodzimierz Ryms przewodniczący
Sędzia NSA Jan Kacprzak przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący

Uzasadnienie

Uzasadnienie:

W dniu 27 lipca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga P. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Kraków – Podgórze w Krakowie w sprawie nierozpatrzenia wniosków skarżącego z dnia 25 maja 2009 r. i z dnia 25 czerwca 2009 r. o udzielenie informacji publicznej.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 12 sierpnia 2009 r. P. B. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od złożonego przez siebie wniosku w kwocie 100 zł w kasie Sądu lub na rachunek Sądu, w terminie siedmiu dni od otrzymania niniejszego wezwania. W zakreślonym terminie skarżący nadesłał za pomocą poczty elektronicznej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 września 2009 r. P. B. został wezwany do osobistego podpisania złożonego przez siebie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz do uzupełnienia tego wniosku poprzez nadesłanie określonych dokumentów. Zarządzenie to skarżący otrzymał w dniu 18 września 2009 r., jednakże dokumentów żądanych przez Sąd nie nadesłał i nie dopełnił również obowiązku osobistego podpisania wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 października 2009 r. wniosek P. B., z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych, został pozostawiony bez rozpoznania. Odpis tego zarządzenie skarżący otrzymał w dniu 19 listopada 2009 r.

W dniu 25 listopada 2009 r. P. B. wysłał za pomocą poczty elektronicznej sprzeciw od ww. zarządzenia, natomiast w dniu 9 grudnia 2009 r. uiścił na konto Sądu wpis od skargi.

W dniu 21 grudnia 2009 r. wyznaczony w sprawie sędzia sprawozdawca – I. D. złożyła wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie z uwagi na kontakty zawodowe z żoną skarżącego. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o wyłączeniu ww. sędziego od orzekania w przedmiotowej sprawie.

Następnie zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2010 r. sprawa ze skargi P. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Kraków – Podgórze w Krakowie została skierowana na rozprawę w dniu 22 lutego 2010 r.

W dniu 11 stycznia 2010 r. P. B. złożył osobiście do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Wniósł o nakazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie rozpoznania jego wniosku w terminie 2 dni oraz o zasądzenie na jego rzecz kwoty 10 000 zł. W uzasadnieniu stwierdził, iż sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej, a w tego typu sprawach stosownie do treści art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej, skarga powinna być rozpoznana przez sąd w terminie 30 dni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga P. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. nr 179, poz. 1843 ze zm.; zwanej dalej "ustawą"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania.

W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do zarzutu skargi P. B. dotyczącego szczególnego terminu przewidzianego w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198 ze zm.) na rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny. W art. 21 ww. ustawy przewidziano, iż "do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się (z zastrzeżeniem przypadku, o którym mowa w art. 22 – tj. odmowy dostępu do informacji publicznej ze względu na wyłączenie jej jawności) przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że:

1. przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi,
2. skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę".

Dokonując wykładni wskazanego przepisu należy stwierdzić, iż ustawodawca zdecydował, że co do zasady do postępowania toczącego się ze skargi wniesionej na decyzję wydaną w postępowaniu w sprawie udostępnienia informacji publicznej lub w postępowaniu w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej zastosowanie mają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym jednak zastrzeżeniem, iż w sprawach tych określił szczególne, krótsze terminy na przekazanie akt i odpowiedzi na skargę oraz termin na rozpatrzenie tej skargi. Terminy te, a więc m. in. termin 30 dni na rozpatrzenie skargi, mają jednak jedynie charakter instrukcyjny. Obowiązek rozpatrzenia skargi w 30 dniowym terminie stanowi wyłącznie środek dyscyplinujący ten sąd i wskazuje intencję ustawodawcy, aby maksymalnie skrócić czas oczekiwania na ewentualną weryfikację rozstrzygnięcia podmiotu zobowiązanego. Bezskuteczny upływ tego terminu nie rodzi bowiem skutków prawnych co do sposobu załatwienia sprawy (np. przyznania racji skarżącemu i uwzględnienia skargi - por. Komentarz do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, M. Kłaczyński, S. Szuster, LEX/el. 2003; albo niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi). Ponadto należy zauważyć, iż skoro art. 21 omawianej ustawy stanowi, że do skarg w przedmiocie dostępu do informacji publicznej zastosowanie mają przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to oceny terminowości rozpoznawania tych spraw należy dokonywać z uwzględnieniem całości regulacji p.p.s.a. Należy zatem mieć na uwadze m. in. przepisy dotyczące wymogów formalnych pisma i wzywania do uzupełnienia braków formalnych, czy też procedurę orzekania w zakresie prawa pomocy. Dopiero bowiem gdy pismu z uwagi na zachowanie lub uzupełnienie wszystkich koniecznych wymogów formalnych może zostać nadany bieg i gdy zakończone zostaną ewentualne postępowania wpadkowe (np. w zakresie przyznania prawa pomocy), skarga może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Od tego zatem momentu należy oceniać terminowość rozpoznania skargi, uwzględniając, jak to już wyżej wskazano, instrukcyjny, a jednocześnie dyscyplinujący charakter 30-dniowego terminu wskazanego w art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, iż skoro skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nadesłał do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobligowany był w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie wpadkowe w tym zakresie. Wskazany wniosek nadesłany został pocztą elektroniczną, a więc nie zawierał własnoręcznego podpisu strony, a taki wymóg wynika wprost z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie słusznie zatem wezwał skarżącego do osobistego podpisania pisma, a wobec nieuzupełnienia tego braku pismo to pozostawił bez rozpoznania zarządzeniem z dnia 30 października 2009 r. zgodnie z art. 257 p.p.s.a. Następnie skarżący w dniu 25 listopada 2009 r. wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a dwa tygodnie później tj. 9 grudnia 2009 r. uiścił należny wpis od skargi. Okoliczność, że strona uiściła wpis sądowy przed prawomocnym załatwieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje bezprzedmiotowym załatwienia w przepisanym trybie sprzeciwu wniesionego od zarządzenia dotyczącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w razie wyznaczenia terminu rozpoznania sprawy, jeżeli strona nie cofnęła sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając, iż skardze P. B. można już nadać bieg wobec uiszczenia wpisu, zarządzeniem z dnia 22 stycznia 2010 r. wyznaczył w tej sprawie termin rozprawy na dzień 22 lutego 2010 r. Wcześniej jednak postanowieniem z dnia 14 stycznia 2010 r., na wniosek sędzi I. D. z dnia 21 grudnia 2009 r., wyłączono tego sędziego od orzekania w niniejszej sprawie.

Wobec przedstawionych okoliczności nie można stwierdzić, aby zwłoka w wyznaczeniu terminu rozpoznania skargi P. B. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Kraków – Podgórze w Krakowie w sprawie nierozpatrzenia wniosków skarżącego z dnia 25 maja 2009 r. i z dnia 25 czerwca 2009 r. o udzielenie informacji publicznej była zawiniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Na długość dotychczasowego postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie miały bowiem wpływ okoliczności obiektywne i niezawinione przez ten Sąd, takie jak: postępowanie wpadkowego w zakresie prawa pomocy, złożenie wniosku w tym przedmiocie zawierającego braki formalne wymagające usunięcia przez skarżącego, nieusunięcia tych braków mimo wezwania oraz konieczność wyłączenia sędziego sprawozdawcy od orzekania w sprawie. Po uiszczeniu przez skarżącego wpisu sądowego od skargi oraz po rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego sprawozdawcy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skierował sprawę na rozprawę, wyznaczając jej termin na 22 lutego 2010 r. W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom strony, nie można uznać, aby działania Sądu doprowadziły do przewlekłości postępowania, bowiem jak już wskazano wydłużenie postępowania w przedmiotowej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie nie było wynikiem działań, czy też bezczynności tego Sądu, którym naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. nr 179, poz. 1843 ze zm.), orzekł jak w sentencji.