Uzasadnienie
Skarga A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w dniu 3 lipca 2015 r.
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 822/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił tę skargę.
W dniu 14 grudnia 2015 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku oraz złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej.
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 27 stycznia 2016 r. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2016 r. Przewodniczący Wydziału skierował akta sprawy do nadania klauzuli prawomocności. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stwierdził prawomocność wydanego w tej sprawie wyroku od dnia 27 lutego 2016 r.
W dniu 18 kwietnia 2016 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 822/15, żądając stwierdzenia przewlekłości w tej sprawie oraz zasądzenia na jego rzecz od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 15 grudnia 2015 r. do Sądu I instancji wpłynął jego wniosek o ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r. W tej dacie orzeczenie nie było jeszcze prawomocne. Wniosek ten nie został do tej pory rozpoznany.
W piśmie z dnia 20 kwietnia 2016 r. skarżący uzupełnił uzasadnienie skargi na przewlekłość postępowania, wskazując, że nadanie klauzuli prawomocności wyrokowi Sądu I instancji przed rozpoznaniem jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej stanowi naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki.
Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ustanowił dla skarżącego adwokata.
W piśmie procesowym z dnia 9 maja 2016 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi na przewlekłość postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga A. G. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 822/15 zasługuje na uwzględnienie.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w tej sprawie od dnia wpływu skargi do Sądu (3 lipca 2015 r.) do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania (18 kwietnia 2016 r.) trwa ponad 9 miesięcy. Wprawdzie czas trwania tego postępowania nie przekroczył wskazanego wyżej terminu 12 miesięcy, lecz przy ocenie czy nastąpiło naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Naczelny Sąd Administracyjny - zgodnie z art. 2 powołanej ustawy - jest obowiązany brać pod uwagę nie tylko sam czas trwania postępowania, ale również prawidłowość czynności dokonanych przez sąd, wagę ewentualnych naruszeń procedury przez sąd oraz ich wpływ na realizację przez stronę prawa do sądu w rozsądnym terminie.
W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wprawdzie wydał wyrok w tej sprawie w ciągu 5 miesięcy (wyrok z dnia 9 grudnia 2015 r.), sporządził i doręczył skarżącemu odpis wyroku z uzasadnieniem w dniu 27 stycznia 2016 r., lecz przeoczył wniosek skarżącego z dnia 15 grudnia 2015 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej. Świadczy o tym fakt, iż w dniu 1 kwietnia 2016 r. stwierdzono prawomocność wyroku z dniem 27 lutego 2016 r. Sąd uznał więc postępowanie za zakończone i nie podejmował żadnych czynności w celu rozpoznania wniosku skarżącego o prawo pomocy. Dopiero na skutek interwencji skarżącego i wniesionej przez niego skargi na przewlekłość postępowania z dnia 18 kwietnia 2016 r. wniosek o ustanowienie adwokata został rozpoznany i uwzględniony postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. Powyższe świadczy o tym, że na skutek bezczynności Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez okres 4 miesięcy w zakresie rozpoznania wniosku strony o ustanowienie adwokata naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Nierozpoznanie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiło stronie wniesienie skargi kasacyjnej w terminie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę A. G., stwierdził, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 822/15 nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu - jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - kwotę 2 000 złotych (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania Sąd miał na uwadze przede wszystkim to, że Sąd I instancji do dnia wydania wyroku prowadził postępowanie prawidłowo i terminowo (postępowanie do tego czasu trwało ponad 5 miesięcy), a także rodzaj sprawy, w której nastąpiła przewlekłość i jej znaczenie dla skarżącego (sprawa dotyczy decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. orzekł jak w sentencji postanowienia.