Uzasadnienie
W dniu 22 czerwca 2011 r. Z. S. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie przekazanej przez Sąd Rejonowy dla W. – [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...]. Skarżący wskazał, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego uchyla się od udzielenia odpowiedzi na skargę i w związku z powyższym domaga się rozpoznania jego wniosku z dnia 24 sierpnia 2010 r. o wymierzenie temu organowi grzywny. Ponadto skarżący wniósł o zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie do rozpoznania jego pozwu/skargi z dnia [...] marca 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Rektora Politechniki L. z dnia [...] grudnia 2005 r. w sprawie wypowiedzenia stosunku pracy. Z. S. wniósł również o zarządzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości określonej w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r.
Z nadesłanych do sprawy dokumentów (III KO 30/10) i akt III SO/Lu 4/10 wynika, że Sąd Rejonowy dla W. – [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. sygn. akt [...] uznał się za niewłaściwy rzeczowo i miejscowo w sprawie przeciwko Politechnice L. i Skarbowi Państwa - Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego o unieważnienie decyzji i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2010 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpisał sprawę do dziennika korespondencji ogólnej III KO 30/10 i przesłał, zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), do Rektora Politechniki L. całość akt sprawy Z. S. dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek pracy. Podobnie przesłano kserokopię pozwu Z. S. z dnia [...] maja 2010 r. oraz kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego W. – [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego stosownie do art. 54 p.p.s.a. Powyższe pisma skierowano do organów dnia 14 lipca 2010 r. W dniu 29 lipca 2010 r. skarżący złożył do sprawy III KO 30/10 pismo procesowe. W piśmie z dnia 9 listopada 2010 r. skarżący ponowił swój wniosek z dnia 24 sierpnia 2010 r., wskazując, że Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie dopełnił spoczywającego na nim obowiązku przekazania odpowiedzi na skargę. Pismo niniejsze zostało doręczone organowi, który udzielił odpowiedzi w piśmie datowanym na dzień 2 grudnia 2010 r. Kolejne pisma procesowe skarżący złożył w dniu 29 grudnia 2010 r. i 30 grudnia 2010 r.
Nadmienić należy, że pismem z dnia 24 sierpnia 2010 r. Z. S. złożył lakoniczny wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie Sądowi akt sprawy ze skargą i odpowiedzią na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zakwalifikował powyższe pismo jako wniosek o wymierzenie grzywny Rektorowi Politechniki L.w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. i zarejestrował sprawę pod sygnaturą akt III SO/Lu 4/10. Postanowieniem z dnia 30 września 2010 r. WSA w Lublinie wymierzył Rektorowi Politechniki L. grzywnę w wysokości pięćset złotych z tytułu nieprzekazania do Sądu skargi w terminie. Na skutek wniesienia przez organ środka odwoławczego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. sygn. akt I OZ 895/10 oddalił zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
W przedstawionym stanie faktycznym skarga Z. S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie podlega uwzględnieniu w części dotyczącej nienadania biegu wnioskowi z dnia 24 sierpnia 2010 r. o wymierzenie grzywny Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego w związku z nieprzekazaniem skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności Sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej: ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Początkowo konieczne jest zwrócenie uwagi, że po analizie dokumentów znajdujących się przy dzienniku korespondencji ogólnej III KO 30/10, należy stwierdzić, że do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie wpłynęła skarga Z. S. na Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 1 grudnia 2005 r. w trybie wymaganym przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Pozew Z. S. z dnia 16 marca 2009 r. został przekazany do sądu wojewódzkiego na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. przez sąd powszechny. Tego rodzaju przekazanie sprawy nie wyłącza stosowania przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiących o wnoszeniu skargi za pośrednictwem organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zarejestrował więc tej skargi/pozwu lecz przekazał do organów, którego działania dotyczy, celem nadania jej dalszego biegu, zgodnie z wymogami art. 54 p.p.s.a. Skoro zatem skarga nie wpłynęła do Sądu I instancji za pośrednictwem organu, to nie można uznać, że "postępowanie jest w toku" w myśl przepisów powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Jednocześnie wspomnieć należy, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje środków prawnych, które sąd administracyjny może z urzędu zastosować, aby przymusić organ do wykonania spoczywającego na nim obowiązku, określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. tj. przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Jedynie skarżący, stosownie do art. 55 § 1 ww. ustawy, może zainicjować postępowanie o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie akt do sądu, składając stosowny wniosek. Wniosek o wymierzenie grzywny organowi został złożony przez skarżącego w dniu 24 sierpnia 2010 r.
I dopiero w tym momencie można mówić, iż doszło przez Sąd do naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania jego wniosku o wymierzenie grzywny organowi (Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego) w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., bez nieuzasadnionej zwłoki. Niewątpliwie złożony przez skarżącego w dniu 24 sierpnia 2010 r. wniosek o wymierzenie grzywny organom, był bardzo lakoniczny i nie wskazywał konkretnie organów, które zobowiązane były do nadesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę jednakże z kontekstu całej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powinien przyjąć, że tymi organami są Rektor Politechniki L. oraz Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Do tych dwóch organów przesłane zostało bowiem w dniu 14 lipca 2010 r. pod numerem III KO 30/10 postanowienie Sądu Rejonowego dla W. – [...] VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 kwietnia 2010 r. oraz pozew/skarga Z. S. z dnia 16 marca 2009 r. w trybie art. 54 p.p.s.a. W razie wątpliwości Przewodniczący Wydziału III WSA w Lublinie, przy czynnościach wstępnych, powinien był dopytać skarżącego o dokładne określenie organu, którego dotyczy jego wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie akt. Przewodniczący Wydziału nie skorzystał jednak z tej możliwości i zadecydował, wydając zarządzenie z dniu 24 sierpnia 2010 r., o wpisaniu do repertorium III SO/Lu 4/10 sprawy z wniosku Z. S. o wymierzenie Rektorowi Politechniki L. grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie dokonując rozdzielenia wniosku z dnia 24 sierpnia 2010 r. na dwie oddzielne sprawy, jak stanowi art. 57 § 3 p.p.s.a. oraz nie zakładając akt sądowych w sprawie wymierzenia Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego grzywny za nieprzekazanie akt, naruszył prawo skarżącego do rozpoznania tej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W nadesłanej przez skarżącego korespondencji do III KO 30/10 (pismo z dnia 9 listopada 2010 r.), zawarta została informacja o ponowieniu wniosku z dnia 24 sierpnia 2010 r. w odniesieniu do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, który nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 54 § 1 p.p.s.a., jednakże i te sygnały pozostały bez właściwej reakcji Sądu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę stwierdził, że w opisanym wyżej postępowaniu sądowym nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu, jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, kwotę [...] złotych (art. 12 ust. 4 ustawy), mając na uwadze okoliczność, że od 11 miesięcy nie został nadany bieg sprawie o wymierzenie grzywny Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy, zalecił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie stosowne zarejestrowanie wniosku Z. S. z dnia 24 sierpnia 2010 r. i wykonanie wstępnych czynności w terminie 7 dni od daty zwrotu akt do Sądu. Wstępne czynności Sądu będą polegać na: wydaniu zarządzenia o rozdzieleniu wniosku, zarejestrowaniu sprawy, założeniu akt sądowych, sprawdzeniu wniosku pod względem formalnym oraz co do właściwości miejscowej sądu.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.