Postanowienie NSA z 28 sierpnia 2019 r., I OPP 49/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A.D. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu

Sprawa

w sprawie o sygn. akt II SA/Op 270/17 ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Elżbieta Kremer Zygmunt Zgierski

Uzasadnienie

W dniu 22 maja 2019 r. (data prezentaty) A.D. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem WSA w Opolu – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 270/17 na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego.

Z akt sprawy wynika, że ww. skarga A.D. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w dniu 14 czerwca 2017 r. Zarządzeniem z tego samego dnia sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Op 270/17, nadano symbol, wskazano strony i przedmiot postępowania, wyznaczono sędziego sprawozdawcę.

W dniu 27 czerwca 2017 r. sprawę skierowano na termin rozprawy na dzień 8 sierpnia 2017 r., o czym powiadomiono strony postępowania.

W związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy oraz wnioskiem o wyłączenie sędziów, w dniu 8 sierpnia 2017 r. odroczono rozprawę, a w dniu 18 sierpnia 2017 r. przesłano skarżącemu formularz wniosku typu PPF.

Następnie w dniu 29 września 2017 r. akta przesłano do Naczelnego Sądu Administracyjnego w związku ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania. W dniu 29 września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zarejestrował sprawę pod sygnaturą I OPP 54/17, a następnie w związku z oświadczeniem skarżącego, iż nie składał on skargi na przewlekłość zakreślono sprawę w Repertorium OPP jako przedstawioną błędnie. Jednocześnie sprawę wpisano do Repertorium OW celem wyznaczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Postanowieniem z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt I OW 288/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do rozpoznania wniosku A.D. o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy WSA w Opolu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt IV SO/Wr 39/17 odrzucił wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Następnie zarządzeniem z dnia 19 lipca 2018 r. wyznaczono w sprawie termin rozprawy na dzień 25 września 2018 r.

Z uwagi na konieczność rozpoznania złożonych przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz wyłączenia od orzekania całego składu sędziowskiego, rozprawę w dniu 25 września 2018 r. odroczono.

Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2018 r. pozostawiono wniosek A.D. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Op 270/17 odrzucono wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.

Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2019 r. ponownie pozostawiono wniosek A.D. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wobec nie złożenia przez niego wypełnionego formularza.

Zarządzeniem z dnia 20 lutego 2019 r. sprawę skierowano na termin rozprawy na dzień 26 marca 2019 r. o czym powiadomiono strony postępowania.

W dniu 26 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odroczył rozprawę na dzień 9 maja 2019 r. z uwagi na fakt, iż postanowienie z dnia 19 lutego 2019 r. nie było prawomocne.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Op 270/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...].

W tych okolicznościach, skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej, jako: "ustawa").

Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu (14 czerwca 2017 r.) do dnia wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania (22 maja 2019 r.) upłynął co prawda więcej niż rok, jednak należy mieć przy tym na uwadze, że WSA w Opolu zakończył postępowanie wyrokiem z dnia 9 maja 2018r. o oddaleniu skargi. W samym zaś postępowaniu prowadzonym przez Sąd I instancji, wszelkie czynności procesowe podejmowane były bez zbędnej zwłoki. Pierwszy termin rozprawy wyznaczono na dzień 8 sierpnia 2017 r., jednakże na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy termin ten został odwołany - odroczono rozprawę. Również kolejna rozprawa wyznaczona na dzień 25 września 2018 r. została odroczona z uwagi na konieczność rozpoznania złożonych przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz wyłączenia od orzekania całego składu sędziowskiego.

Podkreślić w tym miejscu należy, że nie zawsze długi czas trwania postępowania może być utożsamiany z przewlekłością postępowania. Jedynie nadmierne odstępstwo od czasu koniecznego do wykonania określonych czynności sądowych może być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Nie można bowiem uznać, że działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu były podejmowane nieprawidłowo i przewlekle. Odstępy czasu między poszczególnymi czynnościami Sądu mieściły się w granicach zwykłego procedowania nad sprawą a termin rozpoznania sprawy wynikał w dużej mierze z aktywności samego skarżącego, który wielokrotnie składał wnioski o przyznanie prawa pomocy, nie uzupełniając następnie ich braków oraz wnioski o wyłączenie sędziów.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia