Uzasadnienie
OPP 53/04
M. M. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach, w której domaga się stwierdzenia, że nastąpiła przewlekłość postępowania oraz zasądzenia odszkodowania w kwocie 9.000 zł., a także zwolnienia od opłat sądowych.
Z akt sprawy wynika, że skarga na decyzję Rektora Uniwersytetu Śląskiego z dnia 3 listopada 2003 r. w przedmiocie odpłatności za studia, została wniesiona do sądu administracyjnego w dniu 10 grudnia 2003 r.
Po przywróceniu skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, postanowieniem z dnia 10 lutego 2004 r. odpis skargi został doręczony organowi, który w dniu 10 maja 2004 r. przekazał odpowiedź na skargę.
Pismem z dnia 3 września 2004 r. Sąd poinformował skarżącego, że sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy ponieważ sprawy rozpoznawane są według kolejności ich wpływu, a rozpoznanie sprawy poza kolejnością jest możliwe w uzasadnionych przypadkach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi na przewlekłość postępowania, Sąd pozostawił bez rozpoznania ponieważ wniosek na formularzu został złożony po upływie wyznaczonego terminu. Odnosi się to jednak do wniosku zawartego w skardze na przewlekłość postępowania. Wymaga natomiast rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na formularzy, który wpłynął do sądu dnia 8 grudnia 2004 r. Skarżący utrzymuje się z emerytury, która wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 912 zł. miesięcznie i prowadzi gospodarstwo domowe z córką, która otrzymuje alimenty. Uwzględniając wydatki na utrzymanie należało dojść do wniosku, że skarżący nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzasadnia to przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty od skargi na przewlekłość postępowania, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając skargę M. M. na przewlekłość postępowania w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki Dz.U. Nr 179, poz. 1843, zwanej dalej ustawą).
Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki.
W rozpoznawanej sprawie po terminowym i prawidłowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych (przesłaniu odpisu skargi organowi), sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy. Stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa skarżącego nie mogła być rozpoznana przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do Sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych wcześniej jest przyczyną oczekiwania, na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie skarżącego. Istnieje jednak podstawa do rozpoznania sprawy poza kolejnością w drodze zarządzenia prezesa sądu, jeżeli jest to uzasadnione (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia). Skorzystanie z tego trybu wymaga wystąpienia z takim wnioskiem przez stronę oraz podania okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ten tryb postępowania, mimo dużej liczby spraw oczekujących na rozpoznanie przez sąd, pozwala rozpoznać w szybszym terminie sprawy, w których ma to uzasadnione znaczenie dla strony.
Ze skargi na przewlekłość postępowania, ani też akt sprawy nie wynika, ażeby skarżący podejmował jakiekolwiek działania, aby skorzystać z możliwości rozpoznania jego sprawy poza kolejnością.
Należy także mieć na uwadze, że obowiązująca od 1 stycznia 2004 r. ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) przewiduje postępowanie uproszczone. Przepisy regulujące to postępowanie (art. 119-122 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) mają zastosowanie także w sprawach, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Przepis ten daje stronom możliwość rozpoznania ich sprawy przez sąd szybciej, pomimo dużej liczby spraw oczekujących na rozpoznanie, pod warunkiem wszakże, iż strona zgadza się na takie rozpoznanie sprawy. Celem tego przepisu jest między innymi stworzenie stronom możliwości szybszego rozpoznania ich sprawy w sytuacji, gdy ilość spraw wnoszonych do sadu jest większa niż możliwość ich rozpoznania. Jedynie od woli stron zależy wykorzystanie tego trybu postępowania w celu szybszego rozpoznania ich sprawy przez sąd. Stwarza to możliwość szybkiego rozpoznania zwłaszcza spraw, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a charakter sprawy i jej znaczenie dla strony przemawia za szybkim rozpoznaniem sprawy.
W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wystąpił z wnioskiem o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a tym samym skarżący nie wykorzystał środków pozwalających na szybsze rozpoznanie sprawy, bez oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu.
Z przytoczonych wyżej względów należało dojść do wniosku, że zarzut skarżącego, iż zostało naruszone prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki nie jest uzasadniony, a wobec tego skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy.