Postanowienie NSA z 21 lutego 2019 r., I OPP 6/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 21 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R.W. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 335/16 oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2218/17 ze skargi kasacyjnej R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 335/16 w sprawie ze skargi R.W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący, sprawozdawca
Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący
Sędzia NSA Zofia Flasińska przewodniczący

Uzasadnienie

Pismem z dnia 25 stycznia 2019 r. R.W. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2218/17 oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SAB/Wa 335/16.

Z akt sprawy wynika, że R.W. pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Infrastruktury i Budownictwa skargę na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania w przedmiocie odwołania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Zarządzeniem z dnia 12 września 2016 r. skarga R.W. została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wa 335/16. Zarządzeniem z tego samego dnia Przewodniczący Wydziału przedstawił sprawę sędziemu sprawozdawcy celem zbadania dopuszczalności skargi.

Sędzia sprawozdawca zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2016 r. uznał, że skarga jest dopuszczalna i przedstawił sprawę Przewodniczącemu Wydziału celem wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi.

Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału IV WSA w Warszawie wezwał R.W. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Skarżący uzupełnił w terminie brak fiskalny.

Następnie zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2017 r. sędzia sprawozdawca skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz przedstawił akta sprawy Przewodniczącemu Wydziału celem wyznaczenia składu oraz terminu posiedzenia niejawnego.

Przewodniczący Wydziału IV WSA w Warszawie zarządzeniem z dnia 1 lutego 2017 r. wyznaczył skład orzekający w sprawie oraz wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień 6 marca 2017 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 335/16, oddalił skargę R.W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia odwołania w sprawie ustalenia odszkodowania.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł R.W.

Akta sprawy IV SAB/Wa 335/16 wraz ze skargą kasacyjną wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 15 września 2017 r. Zarządzeniem z tego samego dnia skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 2218/17. Zarządzono przedłożenie akt sprawy Przewodniczącemu Wydziału celem wyznaczenia rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu spraw do Sądu.

W tych okolicznościach, R.W. wywiódł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 2218/17, wnosząc o:

1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt I OSK 2218/17 oraz w sprawie IV SAB/Wa 335/16,
2. zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do zwrotu niesłusznie pobranego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej,
3. zobowiązanie Naczelnego Sądu Administracyjnego do niezwłocznego rozpatrzenia skargi kasacyjnej,
4. zasądzenie od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł,
5. zasądzenie kosztów niniejszego postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość podniesiono, że łączna przewlekłość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od momentu wniesienia skargi do dnia przekazania skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wynosi 7 miesięcy. Przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym trwa już od 16 miesięcy. W tym czasie Naczelny Sąd Administracyjny nie podjął w sprawie żadnych czynności. Uznać zatem należy, że doszło do naruszenia prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jak i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r. poz. 75 - dalej jako "ustawa"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Odnosząc się zatem do zarzutu przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wyjaśnić należy, że ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy.

Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie od dnia wpływu skargi do Sądu (12 września 2016 r.) do dnia wydania wyroku (6 marca 2017 r.) trwało 6 miesięcy. Postępowanie międzyinstancyjne przedłużyło się z uwagi na konieczność usunięcia braków fiskalnych skargi kasacyjnej. Taki okres oczekiwania na zakończenie sprawy z całą pewnością nie pozwala stwierdzić, aby prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działania Sądu I instancji w niniejszej sprawie podejmowane były sprawnie i bez zbędnej zwłoki.

Natomiast postępowanie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym trwa ponad 16 miesięcy. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył okres 12 miesięcy, lecz należy mieć na uwadze, że znaczna liczba spraw wpływających ze środkami odwoławczymi do Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi przyczynę długiego oczekiwania na rozpoznanie sprawy.

Stosownie do przepisu § 42 ust. 2uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie regulaminu wewnętrznego urzędowania Naczelnego Sądu Administracyjnego (M.P. Nr 86, poz. 1007 ze zm.) Przewodniczący Wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem spraw wymienionych w powołanym przepisie Regulaminu bądź spraw, w których szybszy termin rozpoznania wynika z przepisów szczególnych. Powyższe oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej.

Istnieją podstawy do szybszego rozpoznawania spraw wynikające z przepisów ww. Regulaminu regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, w których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością (§ 42 ust. 5 Regulaminu).

W kategorii spraw, do której należy niniejsza sprawa przepisy szczególne nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Z akt nie wynika, aby którakolwiek ze stron, w szczególności strona zarzucająca Sądowi odwoławczemu przewlekłość, złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy w trybie powołanego § 42 ust. 5 Regulaminu.

W związku z powyższym, mając na uwadze dużą liczbę spraw wpływających do Naczelnego Sądu Administracyjnego i konieczność ich rozpoznawania według kolejności ich wpływu, okresu oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w sprawie I OSK 2218/17 nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.