Uzasadnienie
Z.B. pismem z dnia 21 maja 2018 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt III SO/Kr 22/16. W związku z tym skarżący zażądał stwierdzenia, że nastąpiła przewlekłość postępowania oraz przyznania od Skarbu Państwa na jego rzecz sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł. Jednocześnie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt III SO/Kr 22/16 oddalił wniosek Z.B. o wymierzenie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego w [...] grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy.
Na powyższe postanowienie w dniu 27 lutego 2017 r. Z.B. wniósł zażalenie.
Postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek Z.B. o przyznanie prawa pomocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia 27 marca 2017 r.
Następnie zarządzeniem z dnia 16 maja 2017 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wezwał Z.B. do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z dnia 17 stycznia 2017 r.
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Z.B. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z dnia 11 maja 2017 r.
Postanowieniem z dnia 20 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 17 stycznia 2017 r. (pkt 1) oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 4 lipca 2017 r. (pkt 2).
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2017 r. referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r.
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z dnia 12 lutego 2018 r.
Pismem z dnia 21 maja 2018 r. Z.B. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 22/16 w zakresie nierozpoznania jego zażaleń na postanowienia z dnia 17 stycznia 2017 r. oraz z dnia 20 września 2017 r. Jednocześnie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu.
Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. z 2018 r. poz. 75). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona.
Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.
Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy.
W niniejszej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Zauważyć bowiem należy, że w tej sprawie to strona zarzucająca Sądowi I instancji przewlekłość zainicjowała postępowanie wpadkowe w zakresie przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji Sąd zobowiązany był w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, a postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r. WSA w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie referendarza. Dopiero po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy Sąd mógł przystąpić do rozpoznania wniesionego zażalenia, jednak skarżący złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia z dnia 12 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie był zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać tę skargę co uczynił postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. o odrzuceniu skargi. Po zakończeniu tego postępowania Z.B. pismem z dnia 21 maja 2018 r. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Z tych względów Sąd I instancji zobowiązany był do niezwłocznego przekazania do Naczelnego Sądu Administracyjnego tej skargi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego to działania skarżącego przyczyniły się do przedłużenia okresu niezbędnego na załatwienie jego zażalenia. Z tych względów nie można uznać, aby prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone.
Odnosząc się z kolei do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wskazać trzeba, iż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem z dnia 12 lutego 2018 r., sygn. akt III SO/Kr 22/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 grudnia 2017 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięto zatem już prawomocnie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wobec złożonego i rozpoznanego wcześniej wniosku o przyznanie prawa pomocy – należało więc obecnie wziąć pod uwagę treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jakkolwiek strona, po prawomocnej odmowie przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek w tym zakresie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Wprawdzie ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony.
W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy, skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie wykazał, aby nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stąd wniosek o przyznanie prawa pomocy należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w postanowieniu.