Postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., I OPP 82/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. H. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach

Sprawa

w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1202/11 ze skargi M. H. na działanie Wojewody Śląskiego postanawia w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Zofia Flasińska (spr.) Marek Stojanowski

Sentencja

1. oddalić skargę na przewlekłość postępowania;
2. przyznać skarżącej M. H. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Uzasadnienie

Skarżąca M. H. w piśmie z dnia 6 listopada 2011 r. wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1202/11 oraz przyznanie odszkodowania za pozbawienie prawa do sądu i rażącego naruszenia praw skarżącej.

Jak wynika z akt sprawy, skarga M. H. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w dniu 30 sierpnia 2011 r. Zarządzeniem z dnia 19 września 2011 r. wezwano skarżącą do wskazania z imienia i nazwiska oraz adresu osoby, która podpisała się pod skargą jako pełnomocnik. W odpowiedzi skarżąca udzieliła stosownych wyjaśnień. Kolejnym zarządzeniem (z dnia 30 września 2011 r.) wezwano pełnomocnika skarżącej do wykazania, że należy on do kręgu osób wymienionych w art. 35 § 1 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. oraz do przedstawienia stosownego pełnomocnictwa. Wobec nie wykazania przez pełnomocnika podpisanego pod skargą uprawnienia do reprezentowania skarżącej w przedmiotowej sprawie, zarządzeniem z dnia 24 października 2011 r. zwrócono się do M. H. do własnoręcznego podpisania wniesionej skargi pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi skarżąca nadesłała pismo z dnia 6 listopada 2011 r., w którym m.in. wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach. Po przekazaniu akt sprawy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2011 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia opłaty od wniesionej skargi na przewlekłość postępowania w wysokości 100 zł. W odpowiedzi skarżąca wniosła o zwolnienie jej od ww. opłaty ze względu na trudną sytuację materialną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga o stwierdzenie, że nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wynika to z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienia NSA: z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPP 16/08 - Lex 479698, z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt I OPP 20/08 – Lex 479136, z dnia 24 lipca 2008 r. sygn. akt II OPP 20/08 – Lex 493700).

W przedmiotowej sprawie nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach przewlekłości postępowania, ponieważ poszczególne czynności sądowe podejmowane były prawidłowo i bez nieuzasadnionej zwłoki. Wydłużenie przedmiotowego postępowania nastąpiło z uwagi na braki formalne, jakimi dotknięta była skarga M. H. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy zobowiązany był bowiem w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestię nieczytelnego podpisu pod skargą osoby podającej się za pełnomocnika skarżącej, a następnie do wyjaśnienia tożsamości tej osoby, uprawnienia do występowania w charakterze pełnomocnika oraz zakresu udzielonego pełnomocnictwa. Wskazane okoliczności sprawiły wydłużenie postępowania w sprawie, ponieważ od ich przeprowadzenia uzależnione było nadanie sprawie dalszego biegu.

W przedstawionym stanie rzeczy należy zatem za niezasadny uznać zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Sąd ten wszystkie czynności podejmował terminowo dążąc do możliwie najszybszego zakończenia postępowania. Natomiast jego długość wynika w głównej mierze z obowiązku usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Z tego względu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia.

Z uwagi na złożony przez skarżącą wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi na przewlekłość postępowania, w którym to skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną, Naczelny Sąd Administracyjny przyznał skarżącej M. H. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uznając, iż skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania, o czym orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.