Postanowienie NSA z 31 maja 2022 r., I OPP 9/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 31 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi W.G. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie

Sprawa

w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2165/19 ze skargi W.G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Skład

sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący, sprawozdawca
sędzia NSA Maciej Dybowski
sędzia NSA Marian Wolanin

Uzasadnienie

W dniu 11 lutego 2022 r. W.G. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 2165/19 ze skargi ze skargi W.G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków

Z akt sprawy wynika, że skarga M.S., którego następcą prawnym jest W.G., na ww. decyzję wpłynęła do WSA w Warszawie w dniu 29 grudnia 2016 r. i w tym samym dniu została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 3325/16.

Następnie w wykonaniu zarządzenia z 29 grudnia 2016 r. skarżący M.S. został wezwany do uzupełnienia braków fiskalnych skargi.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył pismem z dnia 1 lutego 2017 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. referendarz sądowy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata.

W wykonaniu zarządzenia z 27 marca 2017 r., pismem z 19 kwietnia 2017 r. zwrócono się od organu o udzielenie informacji w sprawie wniosku o wznowienie postępowania. W odpowiedzi organ przesłał pismo z 27 kwietnia 2017 r.

Zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 17 maja 2017 r. sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 31 maja 2017 r. w sprawie został wyznaczony termin rozprawy na dzień 8 sierpnia 2017 r.

Na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o wyłącznie sędziego orzekającego w sprawie.

Z uwagi na powyższe Sąd postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2017 r. wydanym na rozprawie odroczył rozprawę.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt I OZ 1779/17 oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie.

Zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 27 grudnia 2017 r. sprawa została skierowana do wyznaczenia terminu rozprawy.

Zarządzeniem z 29 grudnia 2017 r. w sprawie został wyznaczony termin rozprawy na dzień 16 lutego 2018 r.

Postanowieniem z 16 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na zgon uczestnika postępowania.

Postanowieniem z 28 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie sądowe z uwagi ustalenie następców prawnych zmarłej uczestniczki postępowania.

Zarządzeniem z 25 czerwca 2018 r. w sprawie został wyznaczony termin rozprawy na dzień 30 sierpnia 2018 r.

Postanowieniem z 30 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowe z uwagi na zgon skarżącego.

Postanowieniem z 16 lipca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie sądowe.

Zarządzeniem z 31 lipca 2019 r. w sprawie został wyznaczony termin rozprawy na dzień 13 września 2019 r.

Wnioskiem z dnia 4 września 2019 r. skarżąca W.G. wystąpiła o wyłączenie wskazanych sędziów od orzekania w sprawie.

Postanowieniem z dnia 9 września 2019 r. oraz z dnia 13 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie.

Postanowieniem z dnia 13 września 2019 r., wydanym na rozprawie, Sąd odroczył rozprawę z uwagi na złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie jej prawa pomocy.

Pismem z 20 września 2019 r. skarżącą złożyła zażalenia na postanowienia z dnia 9 i 13 września 2019 r.

W dniu 11 października 2019 r. sprawa została zarejestrowana pod sygn. I SA/Wa 2165/19 z uwagi na przekazanie sprawy wg właściwości do Wydziału I WSA w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 31 października 2019 r., sygn. I SPP/Wa 231/19, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W dniu 19 grudnia 2019 r. do akt sprawy wpłynęło pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie o wyznaczeniu pełnomocnika dla skarżącej.

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 9 września 2019 r.

Zgodnie z zarządzeniem z 10 lutego 2020 r. wszczęto postępowanie reklamacyjne celem ustalenia daty doręczenia stronom postępowania postanowienia z 30 grudnia 2019 r.

Wnioskiem z dnia 5 marca 2020 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2020 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił pełnomocnikowi przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W wykonaniu zarządzenia z 27 sierpnia 2020 r., pismem z 2 października 2020 r. akta z zażaleniem przekazano do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 listopada 2020 r. sygn. akt I OZ 957/20 oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 września 2019 r.

Zarządzeniem z 3 grudnia 2020 r. odnotowano zwrot akt z NSA.

Zgodnie z zarządzeniem z 4 stycznia 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2021 r. stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Zarządzeniem z 22 lutego 2021 r. zdjęto sprawę z posiedzenia niejawnego wyznaczonego na dzień 24 lutego 2021 r.

W dniu 22 lutego 2021 r. do akty sprawy wpłynął wniosek skarżącej W.G. z 16 lutego 2021 r. o zawieszenie postępowania sądowego.

W dniu 22 lutego 2021 r. do akty sprawy wpłynął wniosek skarżącej J.W. z 17 lutego 2021 r. o przyznanie prawa pomocy.

Zarządzeniem z dnia 4 maja 2021 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej J.W. o przyznanie prawa pomocy.

Zarządzeniem z 17 czerwca 2021 r. w sprawie wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 29 lipca 2021 r. stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Zarządzeniem z 26 lipca 2021 r. sprawę zdjęto z wokandy wyznaczonej na dzień 29 lipca 2021 r. i wezwano skarżących J.W. i M.S. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Postanowieniem z dnia 5 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania sądowego.

Następnie postanowieniem z dnia 5 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J.W. i M.S.

Wnioskiem z 28 października 2021 r. skarżąca W.G. wystąpiła o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 5 października 2021 r. o odmowie zawieszenia postępowania sądowego.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 5 października 2021 r. o odmowie zawieszenia postępowania sądowego.

Zarządzeniem z 18 listopada 2021 r. w sprawie wyznaczono termin posiedzenia niejawnego na dzień 26 listopada 2021 r. stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Wyrokiem z 26 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2165/19, oddalił skargę W.G.

Wnioskiem z 3 grudnia 2021 r. skarżąca W.G. wystąpiła o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

W wykonaniu zarządzenia z 22 grudnia 2021 r. przy piśmie z 14 stycznia 2022 r. przesłano pełnomocnikowi skarżącej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem.

W dniu 11 lutego 2022 r. skarżąca wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku.

W tych okolicznościach skarżąca w dniu 11 lutego 2022 r. złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wnosząc o stwierdzenie przewlekłości oraz zarzucając stronniczość składowi orzekającemu WSA, a także całkowite pomijanie dowodów, które zostały potwierdzone w toku sporu. Skarżącą wskazała, że został pominięty dowód w postaci decyzji [...], który potwierdza własność spornych gruntów. Natomiast ukrywanie tego stanowi rażące naruszenie prawa przez organ administracji i WSA.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o zasądzenie kwoty 20.000 zł, a także ukaranie jej pełnomocnika z urzędu, który odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej oraz skargi na przewlekłość postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. z 2018 r., poz. 75, dalej jako "ustawa").

Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Dokonując tej oceny, uwzględnia się zatem łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie NSA wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11, z 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie trwało od dnia wpływu skargi (29 grudnia 2016 r.) do dnia jej rozpoznania wyrokiem (26 listopada 2021 r.) prawie 5 lat. Przedłużenie tego postępowania spowodowane było jednak koniecznością rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a następnie wniosku o wyłączenie sędziego orzekającego w sprawie. To działanie spowodowało konieczność odroczenia pierwszej rozprawy w sprawie. Ponadto skarżący złożył zażalenie na postanowienie o oddaleniu wniosku wyłączenie sędziego, które zostało utrzymane postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r. Następnie postępowanie sądowe było zawieszone przez okres trzech miesięcy z uwagi na zgon uczestnika postępowania. Natomiast na kolejnej rozprawie sprawa została zawieszona z uwagi na śmierć skarżącego, a jej podjęcie nastąpiło po 11 miesiącach, co również miało wpływ na wydłużenie postępowania w sprawie. Dalej skarżąca W.G. wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie wskazanych sędziów do orzekania, a na rozprawie w dniu 9 września 2019 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy, co było powodem odroczenia trzeciej rozprawy wyznaczonej w tej sprawie. Po rozpoznaniu przez Sąd ww. wniosków skarżąca W.G. złożyła z kolei wniosek o zawieszenie postępowania, a druga skarżąca J.W. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dopiero po rozpoznaniu tych wniosków możliwe było wyznaczenie w sprawie terminu kolejnej rozprawy. Przedłużanie postępowania sądowego jest więc spowodowane w znacznej mierze zachowaniem strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Występowanie przez skarżących z wnioskami o wyłączenie poszczególnych sędziów oraz z wnioskami o przyznanie prawa pomocy na rozprawie lub kilka dni przed terminem rozprawy utrudnia rozpoznanie sprawy w rozsądnym terminie i stanowi nadużycie uprawnień procesowych strony. Należy także wskazać, że od marca 2020 r. zarówno Sądy, jak i wszystkie organy państwowe działały w reżimie sanitarnym w związku z epidemią COVID-19, co także miało wpływ na czas oczekiwania i było okolicznością niezależną od Sądu. Z uwagi na powyższe nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie przewlekłości postępowania w rozumieniu ww. ustawy.

Z uwagi na argumentację skargi na przewlekłość postępowania należy również wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania, stosownie do art. 12 ust. 3 zdanie drugie ustawy, nie może wkraczać w zakres oceny faktycznej i prawnej sprawy, a zatem nie ocenia prawidłowości podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć, zatem argumenty tego rodzaju podnoszone przez skarżącą, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w niniejszej sprawie nie można dopatrzyć się przewlekłości postępowania.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.