Postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r., I OPP 94/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 30 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Z. R. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu

Sprawa

w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 560/13 ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (sprawozdawca)

Uzasadnienie

Pismem z dnia 14 maja 2015 r. Z. R. (dalej, jako: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego (za pośrednictwem WSA we Wrocławiu) skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu (dalej także, jako: "WSA we Wrocławiu") w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 560/13 ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej także, jako: "Kolegium") z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Z akt sprawy wynika, że Z. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2013 r.

Ww. skarga została przekazana przez organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w dniu 2 września 2013 r. (data prezentaty Sądu).

Zarządzeniem z dnia 3 września 2013 r. skarga Z. R. została zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Wr 560/13, wyznaczono sędziego sprawozdawcę.

Zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 4 listopada 2013 r. udzielono skarżącemu odpowiedzi na zawarty w skardze wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie w składzie trzech sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odpowiedź doręczono skarżącemu w dniu 19 listopada 2013 r.

Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2013 r. skierowano sprawę do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy.

Zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2013 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 16 stycznia 2014 r.

W dniu 27 grudnia 2013 r. (data prezentaty Sądu) skarżący złożył wniosek o zwieszenie postępowania sądowego z uwagi na wniesiony do organu wniosek o stwierdzenie nieważności m. in. zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 10 lipca 2013 r.

Rozprawa wyznaczona na dzień 16 stycznia 2014 r. została odroczona. WSA we Wrocławiu zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] o poinformowanie czy toczy się postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2013 r.

Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. (data prezentaty Sądu) Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wskazało, że wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. przekazany został według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...].

Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. (data prezentaty Sądu) Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wyjaśniło, że postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. Postanowienie to następnie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z dnia [...] grudnia 2013 r.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 560/13 WSA we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 56 w związku z art. 124 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a."), wskazując, że na postanowienie Kolegium z dnia [...] grudnia 2013 r. została wniesiona skarga do WSA we Wrocławiu, która dotychczas nie została rozpoznana (sygn. akt IV SA/Wr 134/14).

W dniu 11 marca 2014 r. (data prezentaty Sądu) skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 24 lutego 2014 r.

Postanowieniem z dnia 6 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 560/13 WSA we Wrocławiu, działając w trybie art. 195 § 2 P.p.s.a., uchylił postanowienie z dnia 24 lutego 2014 r., uznając, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania oraz oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego.

Zarządzeniem z dnia 14 lipca 2014 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień 7 sierpnia 2014 r.

Na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2014 r. skarżący ponownie wniósł o zawieszenie postępowania sądowego i podtrzymując swój poprzedni wniosek w tym zakresie, złożył dodatkowe dokumenty, które jego zdaniem przemawiać miały za zasadnością wniosku. WSA we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania w sprawie. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i wobec "bezradności prawnej" złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd I instancji odroczył rozprawę celem rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy.

Pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów.

Po złożeniu przez wskazanych sędziów stosownych oświadczeń (art. 22 § 2 P.p.s.a.) WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. oddalił wniosek o wyłączenie sędziów.

Pismem z dnia 7 października 2014 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 1 października 2014 r. oraz wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 października 2014 r. wniosek skarżącego złożony na rozprawie o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na niezłożenie go na urzędowym formularzu PPF.

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt I OZ 1030/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 1 października 2014 r.

Zarządzeniem z dnia 2 stycznia 2015 r. wyznaczono trzeci termin rozprawy na dzień 29 stycznia 2015 r.

Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. skarżący ponownie wystąpił o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Rozprawa została odroczona.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2015 r. umorzono postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wyjaśniając skarżącemu w uzasadnieniu, że zwolniony jest on z kosztów sądowych z mocy ustawy na podstawie art. 239 pkt 1 lit a P.p.s.a.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Zarządzeniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień 13 maja 2015 r.

W piśmie z dnia 7 maja 2015 r. skarżący domagał się m. in. odroczenia rozprawy oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, połączenia tej sprawy z innymi wymienionymi w tym piśmie, dopuszczenia dowodu z dokumentów, wezwania na rozprawę Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej [...], zawieszenia postępowania sądowego, wszczęcia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaistnienia przestępstwa.

Na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. WSA we Wrocławiu: nie uwzględnił wniosków zawartych w piśmie z dnia 7 maja 2015 r., postanowieniem umorzył postępowanie w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie adwokata i zwolnienie z kosztów sądowych oraz wyrokiem oddalił skargę.

W tych okolicznościach skarżący złożył pismo z dnia 14 maja 2015 r., w którym m. in. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 560/13. W piśmie tym skarżący wyraził swoje niezadowolenie ze wszystkich podjętych na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. czynności i rozstrzygnięć, uznając je za niezasadne. Dodatkowo w kolejnych pismach z dnia 14 maja 2015 r. skarżący wniósł o odtworzenie akt i przyznanie prawa pomocy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga na przewlekłość postępowania podlega oddaleniu, ponieważ nie doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym we Wrocławiu.

Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., dalej, jako: "ustawa"). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy.

W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy mimo, że postępowanie sądowe trwało ponad 12 miesięcy. Z przedstawionego stanu sprawy wynika, że po wpłynięciu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nadał jej niezwłocznie bieg. Sąd I instancji czterokrotnie wyznaczał terminy rozpraw, jednakże z uwagi na składane przez skarżącego liczne wnioski (m. in. o wyłączenie sędziów, o prawo pomocy, o zawieszenie postępowania sądowego) nie było możliwe wydanie orzeczenia kończącego sprawę. W pierwszej bowiem kolejności Sąd zobowiązany był do rozpoznania tychże wniosków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie uznać należy, że to działania skarżącego w dużej mierze przyczyniły się do przedłużenia postępowania sądowego. Z tych względów okresu oczekiwania na rozpoznanie sprawy o sygn. IV SA/Wr 560/13, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę sądu, tym bardziej, że sprawa ta została zakończona wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.