Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 10/13

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 października 2012 r., I SA/Wa 392/12 oddalił skargę J. P. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny, czy organ wydając skarżoną decyzję poruszał się w granicach oznaczonych granicami prawa. W pierwszej kolejności należało więc ustalić to, w odniesieniu do jakiego aktu prawnego należało badać poprawność działania organu. Generalne zasady działania w przedmiocie postępowań dotyczących nadania stopnia doktora habilitowanego określa ustawa z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 ze zm.). W art. 29 ust. 1 tej ustawy znajduje się zaś odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego albo tytułu profesora. Zaś szczegółową regulację trybu postępowania organu, od którego pochodzi skarżona decyzja, zawiera Statut Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, uchwalony na podstawie art. 35 ust. 5 ustawy o stopniach naukowych (...). Statut ten ma charakter normatywny i mimo, że nie należy do źródeł prawa powszechnie obowiązującego w myśl art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, to jego stosowanie jest dopuszczalne w odniesieniu do Centralnej Komisji i jednostek organizacyjnych jej podległych. Postanowienia tego Statutu mają bowiem charakter przepisów wykonawczych o charakterze wewnętrznym, o jakich mowa w art. 93 Konstytucji RP (patrz wyrok NSA z 9 marca 2010 r., I OSK 1384/09).

Postanowienia Statutu Centralnej Komisji regulują m. in. tryb podejmowania przez ten organ uchwał. Uchwały Centralnej Komisji są zaś decyzjami administracyjnymi. Kwestię tę przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 2006 r., I OSK 191/06 stwierdzając, że: "przepis statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych określa w sposób jednoznaczny, jaka liczba członków organu kolegialnego jest niezbędna dla ważności podejmowanych przez ten organ uchwał – decyzji (bo w tym przypadku uchwała organu kolegialnego jest równoznaczna decyzji administracyjnej). Błędem jest więc twierdzenie, że dla ważności uchwały Prezydium Centralnej Komisji jest, by została ona podjęta, a co za tym idzie podpisana, przez cały skład osobowy tego organu (wszystkich jego członków)".

Po pierwsze wskazać należy, że zgodnie z § 15 ust. 3 Statutu Centralnej Komisji, uchwałę Prezydium Komisji podpisują wszyscy członkowie, którzy brali udział w jej powzięciu, z zastrzeżeniem § 22 ust. 1 Statutu, który stanowi, że uchwałę sekcji podjętą po przeprowadzeniu postępowania opiniodawczego, referuje na posiedzeniu Prezydium Komisji Przewodniczący Sekcji, a w razie jego nieobecności – Zastępca Przewodniczącego Sekcji, któremu równocześnie przysługują na tym posiedzeniu, we wszystkich rozpatrywanych sprawach, uprawnienia członka Prezydium. W związku z powyższym nieuzasadniony jest zarzut skargi, że badana decyzja dotknięta jest wadą nieważności, gdyż nie została podpisana przez wszystkich członków Komisji. Rozstrzygnięcie wydane przez Prezydium Centralnej Komisji winno być bowiem dla swej ważności podpisane przez wszystkich członków, którzy brali udział w jego powzięciu. Stąd brak podpisu prof. [A] pod spornym rozstrzygnięciem, nie wpływa na jego ważność. Mimo bowiem, że odnotował on swoją obecność na liście obecności Prezydium Centralnej Komisji w dniu [...] listopada 2011 r., to z akt administracyjnych nie wynika, aby brał udział w powzięciu skarżonej decyzji. Z tego faktu wypływa zaś taka konkluzja, że podpisu prof. [A] pod spornym rozstrzygnięciem nie tylko nie mogło, ale wręcz nie powinno być, skoro nie brał udziału w wydaniu tego rozstrzygnięcia. Bez wpływu na ważność badanej decyzji pozostaje również to, że podpisy pod nią, w zastępstwie prof. [B] – Przewodniczącego IV Sekcji, złożył Zastępca Przewodniczącego IV Sekcji, a w zastępstwie prof. [C] – Przewodniczącego V Sekcji, złożył Zastępca Przewodniczącego V Sekcji. Takie uprawnienie wynikało z treści § 22 ust. 1 Statutu, który znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z odesłaniem zawartym w § 15 ust.

3. W razie nieobecności Przewodniczącego, uprawnienia członka Prezydium przysługują bowiem Zastępcy Przewodniczącego Sekcji, we wszystkich rozpatrywanych sprawach. W świetle powyższego, skarżona decyzja została ona podjęta zgodnie z regulacjami zawartymi w Statucie Centralnej Komisji. Co się tyczy matematycznego sposobu liczenia głosów, to także nie budzi on zastrzeżeń.

Za pozostający bez wpływu na skarżoną decyzję należy uznać zarzut braku odniesienia się do wszystkich elementów odwołania. Zarzut taki mógłby mieć znaczenie jedynie w sytuacji, gdyby w tym postępowaniu przepisy K.p.a. stosowane były wprost. Jednakże, jak już wcześniej wskazano, w art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), znajduje się odesłanie do jedynie odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniu dotyczącym nadania stopnia doktora i doktora habilitowanego, albo tytułu profesora. Stąd też kryteria oceny uzasadnienia omawianej decyzji, są mniej rygorystyczne w porównaniu z regulacjami kodeksowymi, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych – por. np. wyrok NSA z 7 września 2011 r., I OSK 1078/11, gdzie Sąd stwierdził, że ograniczenie uzasadnienia decyzji Centralnej Komisji wynikające z odpowiedniego stosowania przepisu art. 107 § 3 k.p.a. nie stanowi naruszenia prawa. Komisja jest organem kolegialnym, rozstrzygnięcia podejmuje w głosowaniu tajnym, a zatem nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za utrzymaniem uchwały odmawiającej dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego. Charakter postępowania odwoławczego przed Centralną Komisją nie jest identyczny jak w przypadku postępowania odwoławczego prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. Wynika to przede wszystkim ze specyfiki postępowania w sprawie nadawania stopni i tytułów naukowych. Komisja poza oceną legalności zaskarżonej uchwały rady wydziału przeprowadza własne postępowanie, a podejmowana decyzja zapada w głosowaniu tajnym, co powoduje, że również przepisy dotyczące postępowania odwoławczego muszą być stosowane odpowiednio a nie wprost – por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2007 r., I OSK 1661/06.

Na poprawność skarżonego rozstrzygnięcia nie wpływa też to, że Rada Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi nie uzasadniła swego rozstrzygnięcia. Na tym etapie postępowania wystarczającym uzasadnieniem jest bowiem matematyczny wynik głosowania. Centralna Komisja rozpatrując odwołanie od uchwały odmawiającej otwarcie przewodu habilitacyjnego nie jest zaś legitymowana do oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o tytuł naukowy - por. wyrok NSA z 17 grudnia 2010 r., I OSK 1700/10. Nadto brak tego uzasadnienia został konwalidowany na etapie postępowania odwoławczego.

Niezasadny jest także zarzut dotyczący niejasności związanych z recenzją prof. [D]. Okolicznością niesporną w sprawie jest bowiem to, że prof. [D] podpisał jedynie opinię negatywną dla skarżącego. Stąd, skoro tylko ta recenzja była podpisana przez jej twórcę, to tylko ją mógł brać pod uwagę organ przy rozpoznawaniu sprawy. Druga recenzja prof. [D], idąca w konkluzjach w odmiennym kierunku, nie została bowiem podpisana. Tak więc brak było przesłanek umożliwiających potraktowanie jej jako wiążącej. Nadto podkreślić należy, że w związku z wątpliwościami, jakie pojawiły się u strony, co do rzeczywistej woli prof. [D], organ zwrócił się o wyznaczenie dodatkowego recenzenta (k. 56 akt adm.). Tak więc, organ dołożył wszelkich starań dla zapewnienia prawidłowego toku postępowania.

Za pozostający bez wpływu na skarżone rozstrzygnięcie uznać też należało zarzut dotyczący braku rzetelności protokołu Komisji Skrutacyjnej z [...] kwietnia 2011 r. (k. 93 akt adm.), powołanej przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Zmiany dokonane w tym protokole (nieparafowane przez wszystkich członków tego gremium), a polegające na zmianie liczby ogółu głosujących z 88 na 90 osób, oraz zmianie liczby wstrzymujących się od głosu z 17 na 19 osób, aby mogły stanowić podstawę do uchylenia skarżonej decyzji winny mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust.1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W realiach niniejszej sprawy wpływ ten nie występował. Zwiększenie liczby osób głosujących z 88 do 90 oraz osób, które wstrzymały się od głosu z 17 do 19, nie rzutowało na ogólny wynik przedmiotowego głosowania. Dokonana zmiana nie spowodowała bowiem istotnej zmiany w zakresie ustalenia kworum. Pozostawała też bez wpływu na końcowy wynik głosowania. Nie uległa bowiem zmianie okoliczność, że 57 głosów zostało oddanych na "nie", a jedynie 14 na "tak". Wnioski wywodzone przez stronę skarżącą, że dokonane zmiany poddają w wątpliwość rzetelność całego protokołu uznać więc należy za zbyt daleko idące. Protokół ten przed powyższymi zmianami, został bowiem przyjęty i podpisany przez wszystkich członków Komisji Skrutacyjnej. Stąd więc nawet przyjmując, że wiążące powinny być jedynie dane zawarte w protokole przed dokonaniem ingerencji w jego treść, to nie powoduje to zmiany wyniku całego głosowania.

Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. badany przez pryzmat przepisu art. 145 § 1 ust.1 lit. c p.p.s.a., także pozostawał w oderwaniu od wyniku niniejszego postępowania. Strona nie wykazała bowiem tego, aby przedmiotowe naruszenie miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Jako bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 18 ust. 2 pkt 3 i art. 20 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), co znalazło odzwierciedlenie we wstępnych wywodach przedmiotowego uzasadnienia.

Na skarżone rozstrzygnięcie nie wpłynął również fakt przeniesienia spornego postępowania z Wrocławia do Łodzi. Było to bowiem uzasadnione obiektywnymi przesłankami wynikającymi z zawieszeniem Radzie Wydziału [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu prawa do prowadzenia przewodów habilitacyjnych.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżył w całości J. P. opierając skargę kasacyjną na:

1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, tj.:

1. art. 18 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) przez przyjęcie, że w ogóle została wydana uchwała w niniejszej sprawie;
2. art. 35 ust. 3 tej ustawy przez jego niezastosowanie, gdy z akt sprawy nie wynika, czy faktycznie została sporządzona, chociaż jedna recenzja zlecona przez Centralną Komisję;
3. § 8 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Tytułów i Stopni Naukowych przez jego niezastosowanie i niepodjęcie uchwały w przedmiocie zatwierdzenia uchwały właściwej sekcji. Prezydium Centralnej Komisji zapoznało się jedynie ze stanowiskiem Sekcji Nauk Medycznych, a nie podjęło uchwały w przedmiocie jej zatwierdzenia;
4. § 15 pkt 3 Statutu przez niepodpisanie uchwały przez wszystkich członków komisji, którzy brali udział w jej podjęciu, co powoduje nieważność (art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.); oraz

2. naruszeniu przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a w szczególności odmowę przesłania protokołu z posiedzenia Rady Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz Centralnej Komisji;
2. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez niespełnienie wymogów wymaganych dla decyzji zarówno przez organ administracji, jak również przez Radę Wydziału [...] UM w Łodzi, która to Rada w ogóle nie uzasadniła swojej decyzji i nie podała podstawy prawnej, co zostało pominięte przez Centralną Komisję;
3. art. 7 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, a w szczególności, która z przedstawionych przez prof. [D] recenzji była podstawą podjęcia uchwały przez Radę Wydziału [...] UM w Łodzi w momencie, gdy nie ustalono, czy prof. [D] napisał recenzję pozytywną, czy też negatywną,
4. art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze a mianowicie a) zmiany kryteriów w trakcie oceniania pracy przez Radę Wydziału UM w Łodzi i b) nieustalenia, jaką recenzję prof. [D] ta Rada Wydziału przyjęła, jako podstawę swojej uchwały.

Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych.

W uzasadnieniu tej skargi kasacyjnej stwierdzono, że Uniwersytet Medyczny w Łodzi pismem z [...].04.2011 roku poinformował skarżącego, że Rada Wydziału [...] nie wyraziła zgody na dopuszczenie go do kolokwium habilitacyjnego. Jedyną informacją, którą otrzymał był wynik głosowania. Nie pouczono go miedzy innymi o prawie odwołania do Centralnej Komisji. Od tej uchwały zostało złożone odwołanie. Centralna Komisji decyzją z [...].11.2011 roku utrzymała w mocy uchwałę Rady Wydziału [...] UM w Łodzi z [...].04.2011 r. Zaskarżonym wyrokiem skarga na tą decyzję została oddalona. Nastąpiło to z naruszeniem norm prawa materialnego oraz zasad postępowania.

Uchwała Rady Wydziału [...] ma przymioty decyzji administracyjnej (art. 104 § 1 k.p.a.), ustawa o stopniach naukowych (...) nadaje jej formę uchwały. Jest to jednak z pewnością decyzja administracyjna i jako taka winna zawierać wszystkie elementy, o których mowa w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Pismo Uniwersytetu Medycznego w Łodzi z [...].04.2011 roku takich elementów nie zawiera. Co prawda orzecznictwo sądów administracyjnych stoi na stanowisku, że decyzje podejmowane w głosowaniu tajnym nie muszą być uzasadniane, to jednak nie oznacza, że wszystkie pozostałe elementy decyzji nie powinny być zachowane. Zarówno Centralna Komisja, jak i WSA w Warszawie ogóle pominęli tą kwestię. Jeżeli decyzja, a taką bez wątpienia podjęła Rada Wydziału [...] jest wadliwa, to winna być zmieniona lub uchylona. Mimo to, nie uczynił tego WSA w Warszawie. Brak uzasadnienia faktycznie uniemożliwia stronie stosowne odwołania, ale również uniemożliwia organowi wyższego stopnia sprawdzenie, czy wszystkie wymogi prawa zostały dochowane. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sąd jest zobowiązany do badania legalności całego trybu postępowania, a tego nie uczynił. WSA w Warszawie pominął nader istotną kwestię braku pouczenia o odwołaniu. Co prawda, mimo tak istotnego braku skarżący odwołał się od decyzji Rady Wydziału [...] UM w Łodzi. Skarżący wskazuje tą okoliczność jedynie z uwagi na to, że obrazuje ona cały tryb postępowania związany z niedopuszczeniem go do przewodu habilitacyjnego.

Do przedmiotowej decyzji załączono podpisy Prezydium Centralnej Komisji. Można przyjąć, że są to podpisy pod uchwałą albowiem Prezydium Centralnej Komisji podejmuje swoje decyzje w formie uchwał, co wynika z treści Statutu. W podjęciu uchwały brali udział wszyscy jego członkowie, co wynika z jej uzasadnienia, gdzie stwierdzono m.in., że "Prezydium Centralnej Komisji... i utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady (wynik głosowania: za przyjęciem odwołania - 1 głos, przeciw - 9 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów)". Po podliczeniu wszystkich tych głosów wynika, że głosowało 11 osób. Zgodnie z § 15 pkt 3 statutu uchwałę Prezydium Komisji podpisują wszyscy członkowie, którzy brali udział w jej powzięciu, z zastrzeżeniem § 22 pkt 1. Jeżeli zatem w głosowaniu nad uchwałą brało udział 11 osób, a uchwałę podpisało jedynie osiem (przy trzech osobach jest dopisek nieobecny), to jest ona nieważna z mocy prawa. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby zaistniała sprzeczność pomiędzy wynikami głosowania, a dokumentem potwierdzającym wyniki głosowania. Decyzja z [...] listopada 2011 r. musiała zostać podjęta w postaci uchwały. Analizując treść decyzji należy przyjąć, że w niniejszej sprawie, co jest nieprawdopodobne zostały podjęte dwie uchwały. Jedna o nieprzyjęciu odwołania skarżącego, a druga to zaskarżona decyzja. W inny sposób nie można wytłumaczyć braku trzech podpisów. Ze Statutu Centralnej Komisji nie wynika, aby taki tryb był przewidziany. Zatem decyzja został podjęta w niewłaściwym trybie, co również stanowi o jej nieważności. WSA analizując tą kwestię stanął jednak na stanowisku, że nie doszło do naruszenia Statutu, albowiem prof. [A] nie brał udziału w pracach komisji. Jeżeli nie brał udziału w jej pracach, to dlaczego widnieje jego podpis na liście obecności. W takim przypadku należałoby stwierdzić, że w ogóle dokumentacja Komisji może budzić wątpliwości.

WSA w Warszawie w ogóle nie odniósł się do zarzutu naruszenia § 8 Statutu Centralnej Komisji przez jego niezastosowanie i niepodjęcia uchwały w przedmiocie zatwierdzenia uchwały właściwej sekcji. W aktach sprawy administracyjnej brak jest uchwały stosownej Sekcji. Prezydium Centralnej Komisji zapoznało się jedynie ze stanowiskiem Sekcji Nauk Medycznych, a nie podjęło uchwały w przedmiocie jej zatwierdzenia.

Wbrew stanowisku WSA w Warszawie decyzja Centralnej Komisji zapadła również przy niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Dotyczy to w szczególności dwóch recenzji sprzecznych ze sobą, które przesłał prof. [D]. Wbrew temu, co znajduje się w uzasadnieniu wyroku, nie jest pewne, która z decyzji była prawidłowa. Gdyby tak było, to Prokuratura Rejonowa Wrocław-Wschód pod sygn. akt [...] nie prowadziłaby tej sprawy. Jest to okoliczność nader istotna w sprawie. Sąd administracyjny jest zobowiązany wyjaśnić dokładnie całość sprawy a tego nie uczynił. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że Centralna Komisja zwróciła się o wyznaczenie nowego recenzenta. Przy tym należy zauważyć, że WSA w Warszawie nie wskazał, czy recenzja ta była przedmiotem postępowania. Gdyby faktycznie miało dojść do powołania nowego recenzenta, to Centralna Komisja, winna to uczynić w formie uchwały i przekazać jej treść zainteresowanemu. Brak takiego dokumentu w aktach sprawy. Jeżeli faktycznie był nim prof. [D], to takie działanie z pewnością nie może zasługiwać na aprobatę. Nie może bowiem być następnym recenzentem pracy habilitacyjnej osoba, która już wcześniej przygotowała recenzję tej samej pracy.

WSA w Warszawie w ogóle nie odniósł się do zarzutu, że Centralna Komisja nie ustaliła, jakie kryteria były brane pod uwagę przy podejmowaniu uchwały przez Radę Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Pominął również zarzut, że przy nadawaniu tytułów i stopni naukowych stosowane są różne kryteria.

Wbrew stanowisku WSA nader istotny jest zarzut dotyczący braku rzetelności Komisji Skrutacyjnej z [...].04.2011 roku. Nie mają znaczenia rozważania dotyczące tego, czy dopisanie, skreślenie jakiejś ilości głosujących miało, czy też nie miało wpływu na wynik głosowania. Istotnym jest, że protokół komisji ze skreśleniami niezaparafowanymi przez wszystkich członków nie jest dokumentem, który mógłby stanowić podstawę do wydania decyzji (uchwały). Jest to brak formalny, który nie może być w żaden sposób konwalidowany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany brać pod uwagę nie tylko zaskarżoną decyzję, ale również decyzje wcześniejsze oraz sam tryb postępowania przy ich wydawaniu. Istotne jest, że przy orzekaniu w sprawach stopni naukowych stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Uregulowania odrębne nie uchylają w żadnym wypadku podstawowych reguł postępowania administracyjnego.

W piśmie z 12 grudnia 2012 r. uzupełniającym skargę kasacyjną z 29 listopada 2012 r. podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zupełnie pominął meritum rozpatrywanej sprawy, tj. nie ustalił i nie rozstrzygnął, że doszło do naruszenia interesu wnioskodawcy wskutek przeniesienia rozpatrywania sprawy odnośnie wszczęcia spornego przewodu habilitacyjnego przez Centralną Komisję z Rady Wydziału [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu do Rady Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, w której obowiązywały wówczas inne kryteria, niż w macierzystej uczelni skarżącego, które w odniesieniu do stawianych w Akademii Medycznej wymogów skarżący spełniał i dlatego Rada Wydziału [...] UM w Łodzi kierując się innymi kryteriami oddaliła przedmiotowy wniosek. Z uwagi na powyższe skarżący wnosi o uchylenie przywołanego wyroku i zobowiązanie Centralnej Komisji do przeniesienia rozpatrywania wszczęcia przewodu habilitacyjnego - do macierzystej dla skarżącego Rady Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, która odzyskała w wyniku załączonego postanowienia CK z [...] września 2012 roku uprawnienia do prowadzenia przewodów habilitacyjnych. Skarżący składając wniosek o wszczęcie przewodu habilitacyjnego we wrześniu 2007 roku w Radzie Wydziału [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu, spełniał stawiane tam wymogi do wszczęcia jego przewodu habilitacyjnego, gdzie obowiązywało wówczas kryterium 150 punktów oraz 2 punkty Impact Factor (IF) w ocenie dorobku naukowego, gdyż posiadał 270 punktów i 2,3 IF (a ponad 11 IF licząc łącznie z doniesieniami zjazdowymi), co dowodziło, że skarżący posiadał większy dorobek naukowy od wówczas wymaganego do wszczęcia w tej uczelni przewodu habilitacyjnego. Powyższe dowodzi, że gdyby Centralna Komisja nie zdecydowała o przeniesieniu postępowania habilitacyjnego wnioskodawcy do innej uczelni tj. UM w Łodzi, to nic by nie stało na przeszkodzie, aby w Radzie Wydziału [...] we Wrocławiu przy spełnieniu istniejących kryteriów, aby przewód habilitacyjny skarżącego został tam wszczęty.

W tym stanie rzeczy jest bezspornym, że skarżący poniósł szkodę z tytułu przekazania jego wniosku o wszczęcie przewodu habilitacyjnego do Rady Wydziału [...] UM w Łodzi, zwłaszcza, że jak wynika z załączonych protokołów z posiedzenia Rady Wydziału [...] AM we Wrocławiu z 17 czerwca 2011 r., aż do 16 grudnia 2011 r., rozpatrywane były w tym okresie sprawy nierzetelności naukowej w habilitacjach dr hab. Piotra Dzięgiela i dr hab. Andrzeja Wala. Sprawy te zostały ostatecznie rozpatrzone przez tę Radę Wydziału 16 grudnia 2011 r., czego dowodzą załączone "Wyciągi z Protokołu posiedzenia Rady Wydziału [...] z 16 grudnia 2011 r.". Miało to miejsce w sytuacji, gdy, cyt. za Protokołem w sprawie dr [...] "Pani Dziekan wyjaśniła, że nasza RWL ma tylko wyrazić swoje stanowisko (na prośbę CK), czy nastąpiło naruszenie dobrych obyczajów w nauce przez dr hab. [...] prof. nadzw.", mimo, że zawieszono na mocy Decyzji Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów z dniem [...] września 2010 roku uprawnienia tej Radzie Wydziału, cyt. "... do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego nauk medycznych".

W świetle powyższego zaszło nierówne traktowanie stron. Sprawy prof. [...] i dr hab. [...] były rozpatrywane na polecenie Centralnej Komisji przez Radę Wydziału [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu, a prostszą sprawę wszczęcia przewodu habilitacyjnego skarżącego przesłano do rozpatrzenia do innej uczelni - Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Jeśli zatem sekretarz Centralnej Komisji - prof. dr hab. [...] zabiegał o zajęcie się tymi sprawami przez Radę Wydziału [...] w rozmowie telefonicznej z ówczesną Dziekan Wydziału prof. dr hab. [...], o czym przywołana poinformowała członków tej Rady, to powyższe fakty jednoznacznie dowodzą, że nierówno traktowano strony ważąc sprawę skarżącego i wyżej przywołane sprawy prof. [...] i dr hab. [...], dlatego wskutek takich działań skarżący poniósł szkodę w postaci odmowy wszczęcia jego przewodu habilitacyjnego w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi, gdzie obowiązywały inne kryteria. Odnośnie negatywnego wyniku głosowania w sprawie wszczęcia przewodu habilitacyjnego wnioskodawcy w Radzie Wydziału [...] UM w Łodzi, któremu to zdarzeniu poświęca się tak dużo miejsca w zaskarżonym wyroku, wnioskodawca wskazuje, że trudno w istocie się dziwić, że przy niespełnieniu kryteriów wymaganych przez tę Radę Wydziału UM w Łodzi, jej członkowie z oczywistych, powodów musieli głosować w negatywny w skutkach dla wnioskodawcy sposób. Dlatego wszelkie podkreślenia z WSA w Warszawie o zdecydowanej przewadze głosów przeciwko wszczęciu przewodu habilitacyjnego dotyczące przedmiotowej sprawy nie są związane z sytuacją skarżącego w sensie merytorycznym, lecz stosowanych kryteriów, gdyż wszczęcie przewodu habilitacyjnego wnioskodawcy mogło się dokonać jedynie według kryteriów obowiązujących w Radzie Wydziału [...] AM we Wrocławiu.

Zamiana istoty przedmiotowego problemu i nie rozpatrywanie wszelkich aspektów tej sprawy, a zwłaszcza tego wywiedzionego wyżej, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie o niezachowaniu kryteriów obowiązujących w Radzie Wydziału [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu odnośnie wszczęcia przewodu habilitacyjnego wnioskodawcy, będące podstawową przesłanką w przedmiotowej sprawie, zadecydowała o tak niezasadnie orzeczonym wyroku na szkodę skarżącego. Z uwagi na powyższe przedmiotowa skarga kasacyjna zasługuje ze wszech miar na uwzględnienie, gdyż skarżący spełniając kryteria do wszczęcia jego przewodu habilitacyjnego, obowiązujące w uczelni, w której był zatrudniony - tj. Akademii Medycznej we Wrocławiu, miałby go wszczętym, gdyby Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów Naukowych nie przeniosła rozpatrzenia tego wniosku do Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, tak jak uczyniła to w przypadku rozpatrywanych spraw nierzetelności naukowych wobec prof. [...] i dr hab. [...] przyjmując wyniki tego postępowania prowadzonego w AM we Wrocławiu za swoje, nie bacząc, że w tym okresie na mocy Postanowienia CK z [...] września 2010 r. zawieszono prawo do nadawania stopnia doktora habilitowanego, ale nie do wszczynania tego postępowania.

W obecnym stanie rzeczy, gdy Centralna Komisja ds. Stopni i Tytułów przywróciła uprawnienia tej Radzie Wydziału [...] UM we Wrocławiu z dniem [...] września 2012 roku, nic nie stoi ma przeszkodzie, aby w wyniku przedmiotowej skargi kasacyjnej zobowiązać CK do przekazania sprawy wszczęcia przewodu habilitacyjnego skarżącego do wrocławskiej Rady Wydziału [...].

Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że przekazanie przewodu habilitacyjnego J. P. z Wydziału [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu do Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi nastąpiło z naruszeniem art. 104 k.p.a. i art. 3 p.p.s.a., ponieważ w aktach sprawy nie ma uchwały Centralnej Komisji nakazującej przeniesienie tej sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

1. W myśl art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.

2. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada tym wymaganiom. Po pierwsze, podstawy kasacyjne odnoszące się do prawa materialnego nie wskazują, czy wskazane przepisy zostały naruszone przez błędną ich wykładnię czy też niewłaściwe zastosowanie. Po drugie, podstawy kasacyjne odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania nie zawsze określają, na czym miałoby polegać dane naruszenie. Po trzecie, nie wszystkie podniesione zarzuty są sprecyzowane w stopniu umożliwiającym ustalenie granic skargi kasacyjnej (w szczególności autor skargi kasacyjnej nie podaje, naruszenia których przepisów dotyczy sformułowany przez niego zarzut), co jest niezbędne ze względu na wymaganie określone w art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a., któremu ma czynić zadość kontrola dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny. Po czwarte wreszcie, nie wszystkie przepisy wskazane jako przedmiot naruszenia przez Sąd I instancji miały zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Wskazane wady skargi kasacyjnej nie dyskwalifikują jej jednak w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie.
3. Jak już podniesiono wcześniej, zgodnie z art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te są wyznaczone przez podniesione w skardze kasacyjnej jej podstawy. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może objąć zakresem swojego rozpoznania zarzutów naruszenia prawa, które nie zostały zawarte w skardze kasacyjnej. Z tego powodu Sąd nie rozpoznawał sformułowanego na rozprawie zarzutu naruszenia art. 104 k.p.a. i art. 3 p.p.s.a., ponieważ został on podniesiony już po wyekspirowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaś po upływie tego terminu, strony mogą przytaczać jedynie nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych podniesionych w skardze kasacyjnej (art. 183 § 1 zd. 2 p.p.s.a.).
4. Przepis art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy o stopniach naukowych (...), obowiązujący w dacie podjęcia uchwały z [...].04.2011 r. przez Radę Wydziału [...] UM w Łodzi o odmowie dopuszczenia skarżącego do kolokwium habilitacyjnego stanowił, że "Czynności przewodu habilitacyjnego kończą się uchwałami rady jednostki organizacyjnej w przedmiocie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego". Z kolei art. 20 ust. 1 tej ustawy zawierał unormowanie, zgodnie z którym "Uchwały, o których mowa w art. 14 ust. 2 i art. 18 ust. 2, są podejmowane w głosowaniu tajnym i zapadają bezwzględną większością oddanych głosów przy obecności co najmniej połowy ogólnej liczby osób uprawnionych do głosowania". Jak wynika z akt sprawy (protokół komisji skrutacyjnej) uchwała taka została podjęta, a jej treścią była odmowa dopuszczenia skarżącego do kolokwium habilitacyjnego, wobec faktu, że wniosek o dopuszczenie go do kolokwium nie uzyskał w głosowaniu tajnym Rady Wydziału [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi bezwzględnej większości oddanych głosów przy obecności na Sali wymaganego quorum, tj. co najmniej połowy ogólnej liczby osób uprawnionych do głosowania. Zatem zarzut naruszenia 18 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 20 ust. 1 jest bezzasadny, ponieważ wszystkie z określonych w tych przepisach wymagań formalnych, warunkujących podjęcie uchwały kończącej trzeci etap przewodu habilitacyjnego zostały dopełnione. Wprowadzenie do protokołu komisji skrutacyjnej poprawki odnośnie liczby głosujących i liczby osób, które wstrzymały się od głosu podpisanej jedynie przez przewodniczącego komisji skrutacyjnej, nie stanowi naruszenia art. 20 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...), ponieważ pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Niezależnie od wprowadzenia tej poprawki, w głosowaniu spełniony był warunek wymaganego ustawą quorum, a skarżący w obu przypadkach nie uzyskał bezwzględnej większości oddanych głosów.
5. Nie można również uznać za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych (...), który stanowi, że Centralna Komisja podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. Po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela w pełni ocenę Sądu I instancji, że za opinię recenzenta w przewodzie habilitacyjnym można uznać jedynie taką opinię, która została podpisana. I ten warunek spełnia opinia, która została sporządzona i podpisana przez prof. [D], i który tą opinię zaprezentował podczas przewodu habilitacyjnego, a więc prof. [D] nie zakwestionował, że podpisana przez niego opinia zawiera jego ocenę pracy habilitacyjnej i dorobku naukowego skarżącego. Natomiast kwestia dotycząca wyjaśnienia, dlaczego w aktach sprawy znalazł się dokument niepodpisany przez prof. [D] pozostaje poza granicami rozpoznawanej sprawy. Tym samym za nietrafny należało również uznać zarzut naruszenia art. 7 k.p.a.

Po drugie, w toku postępowania odwoławczego zasięgnięto opinii dwóch, powołanych przez Centralną Komisję recenzentów, co z naddatkiem wypełnia wymagania określone w art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych (...).

6. Nie mógł być uwzględniony zarzut naruszenia § 8 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, ponieważ nie został on dostatecznie sprecyzowany. Powołany przepis składa się z kilkunastu jednostek systematycznych tekstu normatywnego, a mianowicie z 4 punktów, a dodatkowo punkty 1, 2 i 4 Statutu dzielą się jeszcze na kilka podpunktów każdy. Tymczasem sformułowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia nie może być ogólnikowe. W szczególności nie można się ograniczyć do stwierdzenia, że sąd pierwszej instancji naruszył prawo materialne przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub, że naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Formułując taki zarzut, należy określić przez wskazanie jednostki systematycznej aktu normatywnego, w którym został zawarty dany przepis, jaki konkretny przepis prawa został naruszony. Przy tym, jeżeli przepis, którego zarzut dotyczy, zawiera kilka czy kilkanaście unormowań (norm prawnych) – jak np. powołany § 8 Statutu – to trzeba wyraźnie zaznaczyć, która z zawartych w nim norm została naruszona i w jaki sposób. Ogólnikowe powołanie się na taki paragraf stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, ponieważ nie można w takim wypadku ustalić granic skargi kasacyjnej, co jest niezbędne dla rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Tym samym zarzut naruszenia tego przepisu nie mógł być rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ sporządzający skargę kasacyjną ograniczył się do ogólnikowego stwierdzenia, że § 8 Statutu Centralnej Komisji został naruszony przez "jego niezastosowanie i niepodjęcie uchwały w przedmiocie zatwierdzenia uchwały właściwej sekcji", przez co nie zostały wyznaczone granice rozpoznania skargi kasacyjnej w tym zakresie.
7. Zarzut naruszenia § 15 pkt 3 Statutu przez niepodpisanie uchwały przez wszystkich członków komisji, którzy brali udział w jej podjęciu, co powoduje nieważność decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.) nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy. Wynika z nich bowiem, że posiedzeniu Prezydium Centralnej Komisji brało udział 11 jej członków (lista obecności), a 10 z nich wzięło udział w głosowaniu nad uchwałą w sprawie (protokół komisji skrutacyjnej). Fakt, że jeden z członków Prezydium Centralnej Komisji, prof. [A] nie wziął udziału w głosowaniu pozostaje bez wpływu na ważność podjętej decyzji, ponieważ został zachowany zarówno wymóg quorum (§ 15 ust. 1 Statutu), jak i wymaganie podpisania uchwały przez wszystkich członków organu kolegialnego, którzy brali udział w jej powzięciu (§ 15 ust. 3 Statutu),
8. Nie można również podzielić zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że w tych sprawach zasadniczo ograniczony jest zakres i przebieg postępowania dowodowego, które szczególne przepisy ustawy o stopniach naukowych (...) oraz rozporządzenia wykonawczego do niej regulują w zasadzie samodzielnie. W postępowaniach w tych sprawach nie znajduje zastosowania zasada czynnego udziału strony w rozumieniu art. 10 k.p.a., która powinna się realizować uczestniczeniem kandydata w każdym stadium postępowania, w szczególności poprzez zapoznawanie go z całokształtem zgromadzonego materiału dowodowego, czy udziałem w postępowaniu dowodowym wraz ze zgłaszaniem przez kandydata wniosków dowodowych. Zasadniczym dowodem i podstawą podejmowanych decyzji w omawianych sprawach są recenzje i opinie przygotowywane przez powoływanych w tym celu recenzentów, a także oceny ekspertów, z których składa się rada naukowa (wydziału), podejmowane w toku przewodu doktorskiego lub habilitacyjnego - por. w szczególności wyrok NSA z 18 czerwca 2010 r., I OSK 420/10 oraz wyrok NSA z 2 grudnia 2010 r., I OSK 1614/10.
9. Nie jest także trafny zarzut uchybienia przepisom stanowiącym treść art. 107 § 1 i 3 k.p.a., ponieważ skarżący kasacyjnie myli decyzję (podjętą w formie uchwały z [...].04.2011 r. przez Radę Wydziału [...] UM w Łodzi) o odmowie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego od pisma powiadamiającego go o tej uchwale. Podkreślić jeszcze raz należy, że przepisy k.p.a. nie znajdują zastosowania w przypadkach, kiedy przepis szczególny reguluje daną kwestię odmiennie. Skoro w omawianym postępowaniu uregulowano odrębnie sposób zawiadamiania osoby zainteresowanej o treści podejmowanych rozstrzygnięć w przedmiocie nadania stopnia naukowego [z art. 21 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych (...) wynika bowiem, że takie zawiadomienie następuje poprzez powiadomienie o treści uchwały, o czym czyni się wzmiankę w protokole z przewodu doktorskiego], to z jednej strony wyłącza to stosowanie przepisów k.p.a. o doręczeniach, z drugiej zaś nie obejmuje wymogu doręczania uzasadnienia podjętej uchwały - zob. np. wyrok NSA z 12 grudnia 2008 r., I OSK 539/08.
10. Nie ma wreszcie usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, a mianowicie zmiany kryteriów w trakcie oceniania pracy przez Radę Wydziału UM w Łodzi. Skarżący – precyzując te zarzut na rozprawie – wyjaśnił, że Centralna Komisja ich nie porównała, a w konsekwencji jego przewód habilitacyjny był kontynuowany na innych zasadach niż te, na podstawie których go wszczęto. Na Wydziale [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu, żeby wszcząć przewód habilitacyjny trzeba spełnić pewne wymagania naukowe, które skarżący spełniał z naddatkiem. Po otwarciu przewodu habilitacyjnego już do tych kwestii się nie wraca na dalszych etapach tego przewodu, uznając sprawę posiadania przez habilitanta znacznego dorobku naukowego za przesądzoną. Odmienny tryb procedowania panuje na Wydziale [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, gdzie dorobek ten jest badany na etapie dopuszczenia do kolokwium habilitacyjnego.

Nie można podzielić tego stanowiska, bo kryteria wymagane do nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego wypływają wprost z ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, a nie są ustalane przez rady naukowe (wydziału) poszczególnych uczelni. W odniesieniu do skarżącego miały zastosowanie przepisy art. 16 i 17 ust. 1 tej ustawy w brzmieniu: "Do przewodu habilitacyjnego może być dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora i uzyskała znaczny dorobek naukowy lub artystyczny, a ponadto przedstawiła rozprawę habilitacyjną" (art.

16. i "Rozprawa habilitacyjna powinna stanowić znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej" (art. 17 ust. 1). Zatem kryteria, jakie musi spełnić habilitant są jednakowe dla wszystkich, bez względu na to przed jaką radą naukową (wydziału) toczy się jego przewód habilitacyjny. Odmienny tryb procedowania w tej kwestii na Wydziale [...] Uniwersytetu Medycznego w Łodzi i na Wydziale [...] Akademii Medycznej we Wrocławiu pozostaje więc bez wpływu na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.