Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 27 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1001/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2051/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej, z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność polegającą na niepodjęciu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

M. K. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie. Na mocy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie zniesienia niektórych wojskowych sądów garnizonowych oraz zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia sądów wojskowych oraz określenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 32, poz. 175), Wojskowy Sąd Garnizonowy w Krakowie został zniesiony z dniem [...] lipca 2010 r., natomiast M. K. uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...], z dnia 9 czerwca 2010 r., został przeniesiony w stan spoczynku z dniem 2 lipca 2010 r. Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego w Lublinie, będący następcą prawnym Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. ustalił M. K. uposażenie sędziego w stanie spoczynku na 2010 r.

Pismem z dnia 1 kwietnia 2011 r. M. K. wniósł do Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w Lublinie, polegającą na niepodjęciu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, celem wyegzekwowania od Wojskowego Biura Emerytalnego w Krakowie pełnej realizacji decyzji Prezesa WSG w Lublinie z dnia [...] września 2010 r., wobec niewypłacenia wynikającego z niej uposażenia sędziego w stanie spoczynku za okres od 2 lipca do 30 września 2010 r.

Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. oddalił skargę. Powołał się na art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, po. 1954). Wskazał, że M. K. otrzymał za sporny okres uposażenie sędziego w pełnej wysokości. Stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty dwóch uposażeń za ten sam okres, stąd też niezasadne jest żądanie podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych względem WBE w Krakowie.

W zażaleniu M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Prezesa WSG w Lublinie do podjęcia wszystkich niezbędnych środków egzekucyjnych zmierzających do wyegzekwowania od WBE w Krakowie realizacji decyzji nr [...] Prezesa WSG w Lublinie, ustalającej wysokość uposażenia należnego mu w stanie spoczynku na rok 2010. Zarzucił naruszenie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych oraz Konstytucji RP.

Minister Obrony Narodowej, postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w zw. z art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a., utrzymał w nocy zaskarżone postanowienie. Minister wskazał, że przepis art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Natomiast zgodnie z treścią art. 6 § 1a powołanej ustawy, na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Organ stwierdził następnie, że w odniesieniu do sędziów sądów wojskowych (zarówno czynnych jak i w stanie spoczynku), nie można mówić o dwóch uposażeniach przysługujących zarówno z tytułu sprawowania urzędu sędziego (pozostawania w stanie spoczynku) oraz z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z przepisem art. 72 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), żołnierzowi zawodowemu z tytułu pełnienia służby wojskowej przysługuje jedno uposażenie, które w myśl ust. 1 składa się z uposażenia zasadniczego oraz dodatków.

Uposażenie żołnierzy zawodowych będących sędziami sądów wojskowych składa się z uposażenia zasadniczego (art. 78 ust. 1 powołanej ustawy), dodatku za długoletnią służbę wojskową (art. 80 ust. 1 pkt 3 tej ustawy) oraz dodatku wyrównawczego (art. 80 ust. 2 ustawy). Natomiast na podstawie art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 211 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), żołnierz – sędzia sądu wojskowego, przeniesiony w stan spoczynku w związku ze zmianą ustroju sądów lub zmianą granic okręgów sądowych, otrzymuje do czasu osiągnięcia wieku 65 lat uposażenie w wysokości wynagrodzenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku. Organ podkreślił, że sędziowie w stanie spoczynku pozostający w stosunku zawodowej służby wojskowej, nie nabywają uprawnienia do uposażenia z tytułu pełnienia służby wojskowej.

M. K. od lipca do września 2010 r. otrzymywał uposażenie należne żołnierzowi zawodowemu – sędziemu w stanie spoczynku, wypłacane przez dotychczasowego płatnika, natomiast od października 2010 r. wypłatę uposażenia przejęło wojskowe biuro emerytalne. Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji kwestia organu, który dokonał wypłaty uposażenia "spoczynkowego", bowiem została ona dokonana ze środków będących w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej, a rozliczenia pomiędzy płatnikami są wewnętrzną sprawą MON. Stąd też brak jest w niniejszej sprawie przedmiotu egzekucji administracyjnej. Minister podsumował, że Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie nie pozostaje w bezczynności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i stwierdzenie stanu bezczynności Prezesa WSG w Lublinie oraz zobowiązanie go do bezzwłocznego podjęcia wszystkich niezbędnych, przewidzianych ustawą, środków egzekucyjnych, zmierzających do wyegzekwowania od WBE w Krakowie realizacji decyzji z dnia [...] września 2010 r., nr 3/10/K Prezesa WSG w Lublinie, tj. spowodowania wypłaty należnego uposażenia sędziego w stanie spoczynku za okres od 2 lipca do 30 września 2010 r. Zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, 8, 16 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 123 § 2 w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 6 i 7 K.p.a. Ponadto sformułował zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 2, art. 78 ust. 1, art. 80 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, poprzez ich stosowanie do uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku, mimo, iż żaden przepis prawa na to nie zezwala oraz art. 100 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 70 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów wojskowych, poprzez przyjęcie, że przepis ten dotyczy żołnierzy, podczas gdy z perspektywy tej normy pełnienie bądź niepełnienie służby wojskowej przez sędziego w stanie spoczynku jest irrelewantne prawnie.

W obszernym uzasadnieniu podniósł w szczególności, iż pomimo przeniesienia w sędziowski stan spoczynku nie został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i do dnia 31 sierpnia 2010 r., tj. do dnia faktycznej likwidacji WSG w Krakowie, pełnił w nim służbę wykonując czynności związane z przekazywaniem akt, dokumentów i mienia jego następcom prawnym. Wskazał również, że Prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie i Minister Obrony Narodowej, działając w toku postępowania egzekucyjnego i rozpatrując skargę na bezczynność wierzyciela w przedmiocie wystąpienia o wszczęcie egzekucji przeciw zobowiązanemu do zapłaty, nie tylko dokonali oceny wydanej przez Prezesa WSG w Lublinie ostatecznej i wymagalnej decyzji, lecz w istocie zanegował jej treść, orzekając co do istoty sprawy.

Skarżący podkreślił ponadto, że w przypadku pełnienia służby wojskowej przez sędziego w stanie spoczynku, której pełnienie nie jest w żaden sposób powiązane z posiadaniem statusu sędziego w stanie spoczynku, mamy do czynienia z zupełnie od siebie niezależnym pod względem funkcjonalno-organizanyjnym pełnieniem służby wojskowej i sprawowaniem służby sędziego w stanie spoczynku (a więc urzędu), a tym samym istnieją oderwane od siebie tytuły do uposażenia z jednego i drugiego tytułu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoczął analizę od przytoczenia przepisu art. 2 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zgodnie z którym, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne inne niż wymienione w pkt 1 i 2 (podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu II ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, grzywny i kary pieniężne wymierzana przez organy administracji publicznej), jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Z uwagi na treść skargi, przytoczył także przepisy art. 6 § 1 i § 1a powołanej ustawy. Zgodnie z pierwszym z nich, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Natomiast w myśl drugiego, na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie. Za bezsporne przyjął, że Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego w Lublinie, decyzją nr [...], z dnia [...] września 2010 r., ustalił wysokość uposażenia należnego sędziemu w stanie spoczynku M. K. w wysokości 7422,36 zł. Uposażenie powyższe zostało ustalone w oparciu o przepis. art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), który na mocy art. 70 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), ma odpowiednie zastosowanie do sędziów sądów wojskowych.

Zgodnie z pierwszym z tych przepisów sędziemu, który został przeniesiony w stan spoczynku, w razie zmiany ustroju sądów lub zmiany granic okręgów sądowych, przysługuje do czasu osiągnięcia wieku 65 lat uposażenie w wysokości wynagrodzenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku. W myśl zaś art. 36a § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów wojskowych, uposażenie sędziów sądów wojskowych w stanie spoczynku i uposażenie rodzinne członków ich rodzin wypłaca wojskowy organ emerytalny. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przedmiotowe uposażenie w kwocie odpowiadającej wysokości wynagrodzenia, pobieranego przez skarżącego na ostatnio zajmowanym stanowisku sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w Krakowie, począwszy od miesiąca października 2010 r., wypłaca Wojskowe Biuro Emerytalne w Krakowie.

Natomiast za miesiące: lipiec, sierpień i wrzesień 2010 r. uposażenie w takiej samej wysokości było wypłacane przez jednostkę wojskową, na zaopatrzeniu finansowym której skarżący pozostawał. W ocenie Sądu, sędziemu sądu wojskowego, który został przeniesiony w stan spoczynku z uwagi na zmianę ustroju sądów lub zmianę granic okręgów sądowych, przysługuje jedno uposażenie, pomimo pozostawania przez niego dalej formalnie w stosunku zawodowej służby wojskowej. Dla sędziego sądu wojskowego, który jest jednocześnie żołnierzem zawodowym, co wynika z definicji zawartej w art. 6 pkt 15 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie zawodowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), to łączący go stosunek zawodowej służby wojskowej, którą pełni na stanowisku służbowym sędziego (wyjątkowo w rezerwie kadrowej lub dyspozycji), jest źródłem uprawnień do uposażenia, zaś stanowisko służbowe jest elementem składowym tego stosunku.

Natomiast w odniesieniu do sędziego w stanie spoczynku, to stan spoczynku rodzi uprawnienie do uposażenia. Zatem w każdym przypadku przysługuje zainteresowanemu tylko jedno uposażenie, jak stanowi art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, czy też wspomniany art. 100 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Sąd podzielił stanowisko organu, według którego bez znaczenia jest kwestia organu, który dokonał wypłaty uposażenia należnego w stanie spoczynku, gdyż wypłata w każdym przypadku nastąpiła ze środków będących w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej, zaś rozliczenia pomiędzy płatnikami są wewnętrzną sprawą MON. Brak jest zatem w niniejszej sprawie przedmiotu podlegającego egzekucji administracyjnej.

Nie można więc przyjąć, że Prezes Wojskowego Sądu Garnizonowego, jako wierzyciel, jest bezczynny w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. W tej sytuacji, zarzucane przez skarżącego naruszenie zarówno przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak też przepisów prawa materialnego, nie znajdują uzasadnienia. W szczególności niezrozumiała dla Sądu pierwszej instancji jest argumentacja skarżącego, że organy w niniejszej sprawie, działając w toku postępowania egzekucyjnego i rozpatrując skargę na bezczynność wierzyciela, nie tylko dokonały oceny zasadności wydanej przez Prezesa WSG w Lublinie decyzji, ale także zmienili jej treść, orzekając odmiennie co do istoty sprawy.

Skargę kasacyjną złożył M. K. Zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

1. I. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to:
2. 1. naruszenie art. 180 ust. 5 Konstytucji RP w związku z art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych zwanej dalej też w skrócie usw (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że uposażenie określone w tym przepisie nie przysługuje sędziemu w stanie spoczynku pełniącemu zawodową służbę wojskową w przypadku wypłacenia mu za ten sam okres uposażenia z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej;
3. 2. naruszenie art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tj. z dnia 27 kwietnia 2010 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 593) zwaną dalej pragmatyką wojskową w związku z art. 70 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów wojskowych polegające na błędnej jego wykładni i niewłaściwym zastosowaniu;
4. 3. naruszenie art. 180 ust. 5 Konstytucji, art. 100 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.) w związku z art. 70 § 1 i art. 32 § 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych zwanej dalej też w skrócie usw (Dz. U. Nr 98, z późn. zm.) polegające na błędnej ich wykładni i niewłaściwym zastosowaniu;
5. II. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:
6. 1. art. 149 P.p.s.a. i art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. DZ. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) – dalej powoływanej też jako upea poprzez brak stwierdzenia bezczynności Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w Lublinie w egzekucji decyzji z dnia [...] września 2010 r. pomimo zaistnienia ku temu wszystkich przesłanek;
7. 2. naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), art. 3 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7, 8, 9 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 tj.) zwana dalej upea i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy polegający na przyjęciu, iż nastąpiła wypłata skarżącemu uposażenia sędziego w stanie spoczynku za miesiące: lipiec, sierpień i wrzesień 2010 r.;
8. 3. naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7, 8 i 9 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o Postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy polegający na przyjęciu, iż sędziemu wojskowemu w stanie spoczynku pełniącemu formalnie zawodową służbę wojskową w okresie od 2 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2011 r., a więc pełniącemu zawodową służbę wojskową po dacie przeniesienia go w stan spoczynku, przysługuje tylko jedno uposażenie pomimo pozostawania dalej formalnie w stosunku zawodowej służby wojskowej;
9. 4. naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 7, 8 i 9 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach stanu faktycznego sprawy polegający na przyjęciu, iż w sprawie brak jest przedmiotu egzekucji i nie ma w sprawie dwóch podstaw uprawniających skarżącego do dwóch uposażeń;
10. 5. naruszenie art. 134 § 2 P.p.s.a. – poprzez orzeczenie na niekorzyść skarżącego przejawiające się uznaniem, iż uposażenie ustalone decyzją Prezesa WSG w Lublinie z dnia [...] września 2010 r. za sporny okres 2 lipiec - 30 wrzesień 2010 r., zostało wypłacone przez jednostkę wojskową na zaopatrzeniu finansowym której pozostawałem, pomimo, że decyzja ta wydana została w dniu [...] września 2010 r. a jej doręczenie WBE w Krakowie celem wypłaty uposażenia spoczynkowego musiało nastąpić znacznie później i co innego wynik z jej treści i stanowiska stron;
11. 6. naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy o Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 6 § 1 a upea w związku z art. 123 § 2 K.p.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów, a w konsekwencji wyjście poza granice sprawy polegające na:
12. - merytorycznym rozstrzyganiu istoty sprawy już rozstrzygniętej decyzją ostateczną w toku działań podjętych przez skarżącego mających na celu wyegzekwowanie przedmiotowej decyzji prezesa WSG w Lublinie z dnia [...] września 2010 r.,
13. - badaniu w niniejszej sprawie, czy ewentualnie dwa czy jedno uposażenie należy się skarżącemu po przejściu w stan spoczynku, zamiast zajęcie się zarzutem bezczynności w egzekucji administracyjnej decyzji Prezesa WSG w Lublinie z dnia [...] września 2010 r. ustalającej mi za sporny okres wysokość uposażenia w stanie spoczynku, to jest za okres od 2 lipca 2010 r. do 30 września 2010 r.;
14. 7. naruszenie art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 6 § 1 a upea w związku z art. 16 § 1 K.p.a. i art. 18 upea poprzez niezastosowanie tych przepisów, a w konsekwencji wyjście poza granice sprawy polegające na:
15. - merytorycznym rozstrzyganiu istoty sprawy już rozstrzygniętej ostateczną decyzją Prezesa WSG w Lublinie z dnia [...] września 2010 r. w toku działań podjętych przez skarżącego mających na celu wyegzekwowanie przedmiotowej decyzji,
16. - badaniu wbrew treści i mocy urzędowej ostatecznej decyzji Prezesa WSG w Lublinie w niniejszej sprawie, czy ewentualnie dwa czy jedno uposażenie należy się skarżącemu po przejściu w stan spoczynku, zamiast zajęcie się zarzutem bezczynności egzekucji administracyjnej decyzji Prezesa WSG w Lublinie z dnia [...] września 2010 r. ustalającej mi za sporny okres wysokość uposażenia w stanie spoczynku;
17. 8. naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 4 ustawy upea – poprzez jego niezastosowanie, co skutkowała rozpoznaniem skargi i jej oddaleniem, zamiast odrzuceniem, a z ostrożności procesowej;
18. 9. naruszenie art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – poprzez niezastosowanie przedmiotowego przepisu, a w konsekwencji:
19. - nie stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa WSG w Lublinie z dnia [...] września 2012 r. z uwagi, iż wysokość mojego uposażenia spoczynkowego została ustalona decyzją administracyjną wydaną w trybie przepisów K.p.a., pomimo, że uposażenie w stanie spoczynku nie ma charakteru administracyjnego, a więc jego wysokość nie powinna być ustalana w formie decyzji administracyjnej oraz
20. - nie stwierdzenie nieważności postanowień Prezesa Wojskowego Sądu Okręgowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. i Ministra Obrony Narodowej MON nr [...] z dnia 7 lipca 2011 r. pomimo, iż roszczenie o uposażenie w stanie spoczynku może być dochodzone wyłącznie na drodze sądowej przed sądem powszechnym, a więc nie może być dochodzone w trybie przepisów administracyjnych w tym, w trybie egzekucji administracyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.

Wobec postawienia zarzutów naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 4 ustawy 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 – poprzednio: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), w pierwszej kolejności należy odnieść się do zagadnienia dopuszczalności skargi. Rozpocząć wypada od uwagi, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznawał skargi na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Nadto, z art. 70 § 1 Prawa o ustroju sądów wojskowych w związku z art. 89 § 2 oraz art. 100 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych wynika, że roszczenia sędziów sądów wojskowych w stanie spoczynku ze stosunku służbowego, a więc także roszczenia o uposażenie, mają charakter cywilnoprawny. W sprawach o te roszczenia przysługuje droga sądowa, przy czym przez drogę sądową należy rozumieć drogę przed sądem powszechnym (patrz: postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 929/11, niepublikowane, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Z taką sytuacją procesową nie należy jednak utożsamiać aktów administracyjnych rozstrzygających o braku podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego. Przykładem takiego aktu jest decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego z uwagi na utratę administracyjnego charakteru sprawy w trakcie postępowania administracyjnego i objęcie żądania kognicją cywilnoprawną (por. Janusz Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 412 oraz powołany przezeń wyrok NSA z dnia 25 maja 1983 r., sygn. akt SA/Wr 185/83, ONSA 1983/1/37). Decyzja ta, oparta o art. 105 § 1 K.p.a., podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Tak samo, zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega ostateczne postanowienie o zwrocie podania, gdy z podania wynika, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny (art. 66 § 3 K.p.a.).

Do takiej kategorii aktów należy, w niektórych sytuacjach, także postanowienie oparte o art. 6 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl tego przepisu, na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie. Dodać jeszcze trzeba, że czynności, o których mowa w § 1, to czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Pojęcie środków egzekucyjnych zostało zdefiniowane w art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i odnosi się do wskazanego w art. 1 i 2 zakresu przedmiotowego tej ustawy. O ile skarga, w rozumieniu art. 6 § 1a, oparta jest o zarzut niepodejmowania czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, to jednym z warunków zasadności tej skargi jest podleganie obowiązku zakresowi przedmiotowemu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określonemu w art. 1 i 2 tej ustawy.

Skoro więc przedmiotem skargi na bezczynność złożonej w trybie art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji było uposażenie sędziego wojskowego w stanie spoczynku, które nie należy do zakresu przedmiotowego tej ustawy, to nie można było uwzględnić tej skargi. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 6 § 1 a zdanie drugie i trzecie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ wyższego stopnia wydaje postanowienie oddalające skargę.

Niezależnie od zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważań odnoszących się do zasadności żądania "podwójnego" uposażenia, odnotować trzeba, iż trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku w niniejszej sprawie przedmiotu egzekucji administracyjnej. Podleganie sprawy określonej w skardze z art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest, jak już wyżej zasygnalizowano, konieczną przesłanką uwzględnienia tej skargi. Wykraczające poza przedmiot sprawy motywy oddalenia skargi przez zaskarżony organ nie miały wpływu na rozstrzygnięcie skargi egzekucyjnej. Niezależnie zatem od trafności zarzutów skargi wniesionej do Sądu, w zakresie okoliczności obojętnych dla rozstrzygnięcia sprawy, skarga podlegała oddaleniu, wobec niespełnienia wymogu wpływu na wynik sprawy, ustanowionego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Omawiana kwestia związana jest z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie poza granicami sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddalając skargę Sąd pierwszej instancji nie naruszył nakazu rozstrzygania w granicach sprawy. Przedmiotem wyroku było jedynie postanowienie w przedmiocie skargi opartej o art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. To, czy zawarte w uzasadnieniu rozważania przekraczają ramy podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia może być oceniane w kontekście art. 141 § 4 P.p.s.a. W podstawie kasacji przepis ten został zaś powołany tylko w odniesieniu do błędnego ustalenia stanu faktycznego.

W konsekwencji, jedynie poza granicami skargi kasacyjnej można stwierdzić, że zajęcie w niniejszej sprawie stanowiska co do przysługiwania skarżącemu uposażenia z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, niezależnego od uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku, stanowiło naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. W myśl art. 184 P.p.s.a. nie upoważniało to do uwzględnienia skargi kasacyjnej, skoro zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.

Jak wynika z powyższych uwag, nie są usprawiedliwione materialne i proceduralne zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do zagadnień pozostających poza przedmiotem niniejszej sprawy. Niezależnie zaś od kontekstu powołania w podstawie kasacji przepisu art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdzić należy, że przepis ten miał w sprawie zastosowanie, oddalenie skargi przez organ było zastosowaniem prawidłowym, a częściowo błędna wykładnia tego przepisu przez organ i Sąd pierwszej instancji nie miała wpływu na wynik sprawy.

Na zakończenie dodać można, że o prawidłowości zaskarżonego wyroku świadczy i to, że skarżący nie miał legitymacji czynnej do wniesienia skargi, o której mowa w art. 6 § 1a. Skarżący nie jest organem zainteresowanym wykonaniem obowiązku. Nie jest także podmiotem, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku. Podmiotem takim może być osoba inna, niż wierzyciel, a więc tzw. osoba trzecia w postępowaniu egzekucyjnym (por. Wojciech Piątek, Andrzej Skoczylas [w:] red. R. Hauser, A. Skoczylas "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", C.H. Beck 2012, s. 60-61). W sprawie uposażenia sędziego wojskowego w stanie spoczynku wierzycielem jest sam sędzia. Skarga z art. 6 § 1a była więc bezzasadna także z tego powodu, że zaskarżony w tej skardze Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie nie był wierzycielem w rozumieniu art. 6 § 1a. Możliwość pełnienia przez organ administracyjny roli wierzyciela w rozumieniu tego przepisu dotyczyć może tylko egzekucji administracyjnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.