Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008r., sygn. II SA/Rz 943/07 oddalił skargę M. G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2007r., nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:
Przedmiotem skargi M. G. do WSA w Rzeszowie była decyzja Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2007 r., Nr [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną odwołaniem przez decyzję Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego z dnia [...]sierpnia 2007 r., Nr [...] odmawiającą przyznania M. G. prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W motywach decyzji organ odwoławczy m.in. podał, że wnioskodawczyni zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ropczycach - dalej PUP, w dniu 30 listopada 2001 r. i jednocześnie w tym dniu złożyła wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego.
Starosta Ropczycko-Sędziszowski decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., Nr [...] przyznał jej zasiłek przedemerytalny w kwocie 572,10 zł miesięcznie od dnia 1 grudnia 2001 r.
W dniu 12 maja 2005 r. wpłynęło do PUP w Ropczycach jej podanie w sprawie przyznania świadczenia przedemerytalnego zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy m. in. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154, poz. 1793). W sprawie tej powstał spór kompetencyjny między Starostą Ropczycko-Sędziszowskim, a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałem w Rzeszowie. Spór ten został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 9 maja 2007 r., sygn. akt I OW 1/07 wskazał, iż Starosta Ropczycko-Sędziszowski jest właściwy do rozpoznania wniosku M. G. w przedmiocie przyznania świadczenia przedemerytalnego.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. wymieniony powyżej Starosta odmówił przyznania M. G. świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 150a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a następnie Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego art. 150a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi, iż prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługuje osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniła warunki do jego nabycia, z zastrzeżeniem ust.
2. Stosownie do art. 37k ust. 1 pkt 1-4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku jeżeli: osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i posiada okres uprawniający do emerytury lub w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat kobieta oraz posiada okres uprawniający do emerytury lub do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet lub do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1, ze zm.). Powołany przepis art. 150a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia został wprowadzony do tej ustawy w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt K 19/02 (Dz. U. Nr 59, poz. 517) w którym stwierdzono, ze art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 17 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) w części w jakiej zawiera zwrot: "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Zdaniem organu stwierdzić należy, iż przepis art. 150a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia skierowany jest do osób, które do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniły warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, lecz nie mogły ich zrealizować z uwagi na niekonstytucyjne brzmienie art. 11 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 17 grudnia 2001 r. W ocenie organu do takich osób nie może być zaliczona M. G., bowiem decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. przyznano jej zasiłek przedemerytalny, a oprócz tego do dnia 12 stycznia 2002 r. nie spełniała wszystkich przesłanek nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, określonych w art. 37k ust. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. M. G. urodziła się w dniu 4 kwietnia 1951 r., zatem do dnia 12 stycznia 2002 r. nie osiągnęła wieku co najmniej 58 lat. W podanym zakładzie pracy była zatrudniona w okresie 1 maja 1971 r. - 29 listopada 2001 r., czyli legitymuje się okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym co najmniej 20 lat, ale w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany z nią stosunek pracy, nie ukończyła co najmniej 55 lat. Nie legitymowała się również w tym czasie okresem uprawniającym do emerytury w wymiarze 35 lat. Rozwiązanie z M. G. stosunku pracy nie nastąpiło z powodu niewypłacalności pracodawcy.
W odwołaniu M. G. zarzuciła, że decyzja organu I instancji została jej doręczona bezpośrednio z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Jednocześnie zaznaczyła, iż pełnomocnictwo zostało złożone wraz z odwołaniem wniesionym od poprzedniej decyzji Starosty. Odnosząc się do tego zarzutu, organ odwoławczy wyjaśnił, iż istotnym dla oceny zasadności podniesionego zarzutu jest ustalenie przedmiotu udzielonego przez stronę pełnomocnictwa. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 11 września 2006 r., tj. po otrzymaniu dnia 7 września 2006 r. decyzji Starosty Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego wydanej w dniu [...] września 2006 r., rozstrzygającej o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, M. G. udzieliła adwokatowi G. G., radcy prawnemu M. R.-M. i radcy prawnemu T. W. pełnomocnictwa do reprezentowania jej w postępowaniu odwoławczym przed Wojewodą Podkarpackim oraz w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie z jej wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Zgodnie z udzielonym pełnomocnictwem radca prawny M. R.-M. wniosła odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] września 2006 r. Udzielone przez M. G. pełnomocnictwo dotyczyło zatem wyłącznie postępowania odwoławczego od podanej decyzji i ewentualnego postępowania przed WSA w Rzeszowie. M. G. nie udzieliła więc pełnomocnictwa do reprezentowania jej w postępowaniu przed organem I instancji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem organu odwoławczego, skarżąca M. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i powtórzyła zarzut z odwołania, m.in. że decyzje I i II instancji zostały doręczone bezpośrednio stronie z pominięciem pełnomocnika ustanowionego w sprawie, tj. radca prawny M. R.-M.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008r. oddalił skargę M. G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2007r., w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego.
W ocenie Sądu przedstawiony stan faktyczny sprawy pokrywa się z ustaleniami organu odwoławczego, które były wystarczające do dokonania prawidłowej subsumcji z przepisami prawa materialnego. Skarżąca nie kwestionując ustalonego stanu faktycznego, żądanie o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w miejsce pobieranego od dnia 1 grudnia 2001 r. zasiłku przedemerytalnego opiera na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r., sygn. akt K 19/02 (OTK-A-2005/3/28) oraz na unormowaniu zamieszczonym w art. 150a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, ze zm.), który został wprowadzony do tej ustawy przez art. 1 pkt 76 noweli z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1366) i wszedł w życie z dniem 1 listopada 2005 r. Orzekające organy, a w szczególności organ odwoławczy prawidłowo oceniły na tle obowiązujących przepisów zebrany materiał dowodowy i właściwie umotywowały wydane rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji zdaniem Sądu I instancji należy jedynie powtórzyć ocenę prawną przytoczoną przez te organy. Zarzuty podniesione w skardze nie są zasadne.
Zarzut podnoszony również w odwołaniu dotyczący naruszenia art. 40, ust. 2 Kpa, bowiem według skarżącej decyzje organów zostały doręczone skarżącej, a nie ustanowionemu pełnomocnikowi r. pr. M. R.-M. Skarżąca w skardze wyjaśniła, iż pełnomocnictwo zostało złożone wraz z odwołaniem od poprzedniej odmownej decyzji Starosty Powiatu Ropczycko-Sędziszowskiego. Chodzi tu o decyzję tegoż organu z dnia [...] września 2006 r., obecnie nieistniejącą w obrocie prawnym (k. 20 akt adm.). Odwołanie od tej decyzji w imieniu skarżącej wniosła pełnomocnik r. pr. M. R.-M. i dołączyła pełnomocnictwo, opatrzone datą 11 września.2006 r. o treści: "Udzielam pełnomocnictwa adw. G. G., radcy prawnemu M. R.-M., radcy prawnemu T. W. do reprezentowania mnie w postępowaniu odwoławczym przed Wojewodą Podkarpackim oraz przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie z mojego wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego." Z treści tego pełnomocnictwa wyraźnie wynika, że zakres umocowania obejmował tylko postępowanie odwoławcze, czyli wniesienie odwołania od decyzji Starosty Ropczycko-Sędziszowskiego z dnia [...] września 2006 r., reprezentowanie M. G. w postępowaniu odwoławczym związanym z zaskarżeniem powyższej decyzji i ewentualnie wniesienie skargi do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] października 2006 r, którą uchylono decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2006 r. i umorzono postępowanie pierwszej instancji z powodu braku właściwości rzeczowej.
Wskazana decyzja organu II instancji nie była zaskarżona do sądu administracyjnego, czyli prawomocnie zakończyła postępowanie administracyjne. Po jej wydaniu doszło do sporu kompetencyjnego między ww. Starostą, a ZUS - Oddziałem w Rzeszowie, który został rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd II instancji wskazał, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. G. z dnia 12 maja 2005 r. jest Starosta Ropczycko-Sędziszowski. Tak więc zdaniem WSA w Rzeszowie zakres rzeczonego pełnomocnictwa nie obejmował postępowania administracyjnego, ani tez sądowego prowadzonego po rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła M. G. zarzucając naruszenie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej ppsa, jako podstawy prawnej odmowy uchylenia decyzji wobec braku przesłanek do jego zastosowania, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 150a ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z 17 dnia 2001 r. o zmianie ustawy (...) o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr I54, poz. 1793) oraz art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 14 grudnia 1994 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 6, poz. 56 ze zm.), poprzez błędne przyjęcie, iż Pani M. G. nie przysługuje świadczenie emerytalne oraz naruszenie art. 150a ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędne przyjęcie, iż Pani M. G. nie przysługuje świadczenie emerytalne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). NSA jako Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach wyznaczonych przez przyjęte w skardze kasacyjnej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstawy, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie są nietrafne.
Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 150a ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędne przyjęcie, iż Pani M. G. nie przysługuje świadczenie emerytalne. Wnosząca skargę kasacyjną zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ropczycach jako osoba uprawniona do zasiłku przedemerytalnego w dniu 30 listopada 2001 r. i w tym także dniu złożyła wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Do wniosku dołączyła wymagane dokumenty. Decyzją Starosty z dnia [...] listopada 2001r. przyznano jej prawo do zasiłku przedemerytalnego (od dnia 1 grudnia 2001 r.).
Następnie w dniu 12 maja 2005 r. wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w Ropczycach podanie M. G. o przyznanie (w miejsce zasiłku przedemerytalnego) świadczenia przedemerytalnego. Wniosek swój wnosząca skargę kasacyjną oparła na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r., sygn. K 19/02 oraz art. 150a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) w części, w jakiej zawiera zwrot: "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
Oznacza to, iż wyrok Trybunału odnosi się do osób, które do końca 31 grudnia 2001 r. spełniały warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego, ale do tego dnia nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy.
Ma rację Sąd I instancji, że wnoszącej skargę do tej grupy zaliczyć nie można, gdyż w dniu 30 listopada 2001 r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ropczycach i dalej z dniem 1 grudnia 2001 r. przyznany jej został zasiłek przedemerytalny.
Prawodawca w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego dokonał zmiany w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wprowadzając do niej art. 150a. Przepis ten m.in. stanowił, że prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., przysługiwał osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. spełniła warunki do jego nabycia, z zastrzeżeniem ust.
2. Prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w ust. 1, przysługiwała również osobie, która do dnia 12 stycznia 2002 r. nie spełniła warunku posiadania okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, jeżeli w dniu 31 grudnia 2001 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych i w wyniku zaliczenia okresu pobierania tego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego przysługiwała za okres od dnia spełnienia warunków do jego nabycia określonych w ustawie, o której mowa w art. 150a ust. 1, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r., nie wcześniej jednak niż od dnia 1 stycznia 2002 r., z zastrzeżeniem ust. 4 omawianego przepisu. Osobie, o której mowa w art. 150a ust. 2, prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, o którym mowa w art. 150a ust. 1, przysługiwało od dnia złożenia wniosku o jego przyznanie, o ile w dniu jego złożenia spełnia warunki do nabycia tego prawa określone w ustawie, o której mowa w ust. 1, tegoż przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. Osoba, o której mowa w art. 150a ust. 1 i 2, mogła złożyć wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego do dnia 28 lutego 2006 r., do właściwego dla jej miejsca zamieszkania powiatowego urzędu pracy. Starosta rozpatrując wnioski, o których mowa w art. 150a ust. 5, wydawał decyzję oraz wypłacał z Funduszu Pracy zasiłek przedemerytalny albo świadczenie przedemerytalne za okres do dnia 31 lipca 2004 r. Warunki zaś nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego zawarte zostały w przytoczonym powyżej art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Ze zgromadzonego materiału wynika, że wnosząca skargę kasacyjną nie spełnia warunków wynikających z art. 37k ust. 1 ww. ustawy, ponieważ choć posiada okres uprawniający do emerytury, to w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie miała 58 lat; w 2001 r., w którym rozwiązano z nią stosunek pracy, posiadała okres uprawniający do emerytury, lecz nie miała ukończonych 55 lat; do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, tj. 29 listopada 2001 r. legitymowała się okresem zatrudnienia wynoszącym 31 lat i 8 miesięcy, nie posiadała więc 35-letniego okresu uprawniającego do emerytury, a także do dnia 31 grudnia 2000 r. nie posiadała 34-letniego okresu uprawniającego do emerytury, a ponadto stosunek pracy nie został rozwiązany z powodu niewypłacalności pracodawcy. Poza tym - jak słusznie zauważa Sąd I instancji - w dniu 31 grudnia 2001 r. nie spełniała warunków uzyskania statusu bezrobotnego, gdyż otrzymywała zasiłek przedemerytalny.
Z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu osobą bezrobotną była osoba, która m.in. "nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub wychowawczego".
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny ponadto uznaje, że zarówno rozstrzygnięcie jak i uzasadnienie Sądu pierwszej instancji są adekwatne do rodzaju badania legalności jakie Sąd miał obowiązek przeprowadzić.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie przepisu art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.