Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 425/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi Gminy Trawniki na czynność Starosty Świdnickiego w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów, uchylił czynność dotyczącą wykreślenia Urzędu Gminy Trawniki jako podmiotu władającego na zasadzie trwałego zarządu lub zarządu określonymi działkami w określonych obrębach.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił:
Starosta Świdnicki z urzędu wprowadził zmiany w ewidencji gruntów, polegające na wykreśleniu Urzędu Gminy Trawniki jako podmiotu, któremu przysługuje trwały zarząd lub zarząd, z tego względu, że analiza zapisów dotyczących działek będących drogami wskazuje, że nie odzwierciedlały one stanu prawnego. Z zapisów tych wynikało, że Skarb Państwa jest właścicielem lub samoistnym posiadaczem działek, a Urzędowi Gminy służy trwały zarząd, zaś nie istnieją żadne dokumenty to stwierdzające, a wobec tego konieczny był wpis "właściciel nieustalony". Gmina wniosła skargę po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszanie prawa, zarzucając dokonanie tych czynności bez podstawy prawnej, bowiem wprowadzenie zmian nie było oparte na żadnym dokumencie przewidzianym przepisami rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
Rozpoznając skargę Sąd wskazał:
W świetle akt sprawy i opisu zmian korekta właściciela spowodowana została brakiem dokumentów własnościowych oraz informacjami wynikającymi z rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego z 1987 r. Zdaniem Starosty analiza zapisów dotyczących dróg prowadziła do wniosku, że zapisy "właściciel lub samoistny posiadacz – Skarb Państwa, trwały zarząd – Urząd Gminy w Trawnikach" nie wynikają z dokumentów, bowiem przesądzających o takim stanie prawnym nie ma.
Jednak takie stanowisko Starosty nie może być zaakceptowane, gdyż podstawą wprowadzenia zmian mogą być tylko dokumenty wymienione w § 46 ust. 2 pkt 1-4 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), a takimi dokumentami Starosta, dokonując zmian, nie dysponował. Z opisu zmian nie wynika też, aby zapis o trwałym zarządzie był nieaktualny. Skargę Gminy należało zatem uwzględnić, ale może ona być skuteczna tylko do wpisów jej dotyczących, bowiem co do zapisów odnoszących się do Skarbu Państwa nie ma ona interesu prawnego.
Reprezentowana przez radcę prawnego, Gmina Trawniki wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku:
- 1) zaskarżając go w części, w której nie uchylono zaskarżonej czynności Starosty Świdnickiego polegającej na wykreśleniu z ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i wpisaniu nieustalonego właściciela,
- 2) domagając się uchylenia wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi i instancji w tym zakresie, bądź – po uchyleniu zaskarżonej części – uchylenie zaskarżonej czynności Starosty dotyczącej wykreślenia z ewidencji Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i wpisania nieustalonego właściciela.
- 3) zarzucając naruszenie:
- a) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- – art. 132 i 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie przez Sąd zasady związania sądu granicami sprawy wskazanej w skardze i nierozstrzygnięcie przez Sąd istoty sprawy, nierozpoznanie wszystkich zarzutów skarżącego,
- – art. 150 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuchylenie zaskarżonej czynności Starosty Świdnickiego w całości, w tym w zakresie dotyczącym wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i wpisania nieustalonego właściciela jako podmiotu ewidencyjnego działek ewidencyjnych położonych w granicach ww. obrębów, pomimo uznania przez Sąd, że czynność Starosty Świdnickiego w sposób istotny narusza prawo,
- – art. 50 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne uznanie, że Gmina Trawniki nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu czynności Starosty Świdnickiego dotyczącej wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i wpisania nieustalonego właściciela jako podmiotu ewidencyjnego działek ewidencyjnych położonych w granicach ww. obrębów,
- b) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie:
- – § 46 ust. 2 pkt 1-4, § 12 ust. 1 oraz § 49 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 454) poprzez nieuchylenie zaskarżonej czynności Starosty Świdnickiego w całości, w tym w zakresie dotyczącym wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i wpisania nieustalonego właściciela jako podmiotu ewidencyjnego działek ewidencyjnych położonych w granicach ww. obrębów, które to zmiany nie są oparte na żadnym z wymienionych w przepisach prawa dokumentach uzasadniających wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków,
- – art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez nieuchylenie zaskarżonej czynności Starosty Świdnickiego w całości, w tym w zakresie dotyczącym wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i wpisania nieustalonego właściciela jako podmiotu ewidencyjnego działek ewidencyjnych położonych w granicach ww. obrębów, które to zmiany nie są oparte na żadnym z wymienionych w przepisach prawa dokumentach uzasadniających wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków,
- – art. 22 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez nieuchylenie zaskarżonej czynności Starosty Świdnickiego w całości, w tym w zakresie dotyczącym wykreślenia z ewidencji gruntów Skarbu Państwa jako posiadacza samoistnego i wpisania nieustalonego właściciela jako podmiotu ewidencyjnego działek ewidencyjnych położonych w granicach ww. obrębów wprowadzonych w ewidencji gruntów i budynków z przekroczeniem kompetencji przyznanych przez prawo Staroście jako organowi ewidencyjnemu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a.", przewiduje możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego (§ 1), jednak prawo to przysługuje przede wszystkim, poza innymi podmiotami, stronie (§ 2). Stroną natomiast jest ten kto ma interes prawny w postępowaniu.
Przedmiotem sprawy, której dotyczyła czynność Starosty Świdnickiego jest wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków, zaś czynność ta dotyczyła dwóch podmiotów – Skarbu Państwa i Gminy Trawniki. Działanie bowiem z urzędu podjęte przez Starostę polegało na wykreśleniu tych dwóch podmiotów z ewidencji – Skarb Państwa jako właściciela lub samoistnego posiadacza, Urzędu Gminy Trawniki – jako trwałego zarządcy działek stanowiących drogi. Oba te podmioty są zatem stronami postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji, jednak każdy z nich w zakresie dotyczących tylko jego interesu prawnego. Inaczej mówiąc każdy podmiot tylko co do prawa jego dotyczącego – Skarb Państwa – własności lub samoistnego posiadania, Gmina Trawniki – trwałego zarządu.
Skarga Gminy Trawniki została przez Wojewódzki Sąd uwzględniona w zakresie jej dotyczącym, to jest wykreślenie jej prawa trwałego zarządu z ewidencji gruntów. Co do tej bowiem części czynności Starosty Gmina jest stroną postępowania. Jej skarga natomiast nie mogła być skuteczna jeśli idzie o wykreślenie z ewidencji Skarbu Państwa, bowiem ta część czynności Starosty nie dotyczyła żadnego prawa Gminy. Odnosiła się bowiem do prawa Skarbu Państwa.
Skarga kasacyjna Gminy Trawniki dotyczy wyłącznie tej części czynności Starosty, tym samym wyroku Wojewódzkiego Sądu, która odnosi się do wykreślenia prawa Skarbu Państwa do działek stanowiących drogi. W skardze kasacyjnej Gmina domaga się rozpoznania sprawy tylko w takim zakresie, w jakim nie została uwzględniona przez Wojewódzki Sąd jej skarga, tj. nieuchylenia czynności Starosty wykreślającej Skarb Państwa z ewidencji gruntów i wpisującej nieustalonego właściciela.
Jednak, jak powiedziano wyżej, ta część czynności Starosty nie dotyczy prawa Gminy, nie ma więc ona interesu prawnego jeśli idzie o tę część wpisu. Dotyczy on bowiem wyłącznie interesu Skarbu Państwa, gdyż to jego prawo zostało z ewidencji wykreślone.
Stwierdzić zatem należy, że jakkolwiek Gmina Trawniki jest stroną postępowania w sprawie zmian w ewidencji gruntów dokonanych przez Starostę Świdnickiego, to jednak tylko co do jej prawa w tej ewidencji wpisanego, a następnie wykreślonego. Natomiast skarga kasacyjna została wniesiona wyłącznie co do tej części, która dotyczy wykreślenia prawa Skarbu Państwa, zatem w sprawie niedotyczącej interesu prawnego Gminy. Tym samym została wniesiona przez podmiot niewymieniony w art. 173 § 2 P.p.s.a., bowiem niemający przymiotu strony.
Skoro skarga kasacyjna nie została wniesiona przez stronę postępowania nie może ona spowodować, aby Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do istoty sprawy, tj. prawidłowości bądź nie dokonanej czynności Starosty. Z kolei jeśli idzie o zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego to nie został on zaskarżony w części dotyczącej interesu Gminy, zatem i do niego Naczelny Sąd Administracyjny odnosił się nie będzie.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 P.p.s.a.