Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 745/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z [...] października 2020 r., nr [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z [...] lipca 2020 r., nr [...].
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.) - dalej jako u.ś.r., przez błędną wykładnię i uznanie, że wykładnię literalną ww. przepisu należy uzupełnić wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że posiadanie przez skarżącego prawa do renty nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego,
- 2) art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że posiadanie przez skarżącego prawa do renty nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego podczas, gdy żaden z przepisów prawa nie przewiduje możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, a także nie przewiduje możliwości jednoczesnego pobierania obydwu ww. świadczeń oraz nie przewiduje możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia i pobieranym świadczeniem emerytalno-rentowym,
- 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej ppsa, w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., przez nieuzasadnione uwzględnienie skargi, choć decyzja organu odwoławczego nie narusza ww. przepisu prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 141 § 4 ppsa, przez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które ma charakter ogólnikowy i pomija szereg okoliczności podnoszonych w decyzji organu, w szczególności brak odniesienia się przez Sąd do okoliczności, że przepisy prawa nie przewidują mechanizmu przyznawana jakiegokolwiek świadczenia w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a otrzymywaną rentą,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ppsa w zw. z art. 151 ppsa, z uwagi na uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji, podczas gdy skarga powinna zostać oddalona w całości, gdyż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują możliwości jednoczesnego pobierania renty oraz świadczenia pielęgnacyjnego, a także nie przewidują możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku posiadania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych oraz nie przewidują możliwości przyznana świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością tego świadczenia i pobieranym świadczeniem emerytalno-rentowym,
- 3) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 ppsa, przez nieuzasadnione, a wiążące dla organów wskazania odnośnie zastosowania się do oceny prawnej Sądu i przyjęcie, że posiadanie przez skarżącego uprawnienia do renty nie stanowi przeszkody do ustalenia mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy brak jest należytego sprecyzowania przez Sąd wytycznych co do sposobu wykonania wyroku, (tj. określenia czy organy np. miałyby przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne obok pobieranej przez niego renty /co wyklucza prawo/, czy też powinny poinformować skarżącego, że winien on wystąpić z wnioskiem o zawieszenie prawa do renty i dopiero po jej zawieszeniu przyznać świadczenie pielęgnacyjne, czy też powinny przyznać świadczenie w części stanowiącej różnicę między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a otrzymywaną rentą, a jeżeli tak to w jaki sposób powinny dokonać wyliczenia przysługującej kwoty oraz na jakiej podstawie prawnej lub wskazania innych wytycznych), co uniemożliwia organom wykonanie nieskonkretyzowanych zaleceń, oraz pomimo, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r..
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. M. wniósł o jej oddalenie podnosząc okoliczności mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
W rozpoznawanej sprawie, ubiegający się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, posiada prawo do przyznanego w drodze wyjątku przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenia - renty wypłacanej przez ZUS. Nie można jednak uznać, że fakt przysługiwania prawa do świadczenia rentowego wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w razie zawieszenia prawa do renty.
W świetle utrwalonej już praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych, osobie uprawnionej do emerytury, świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane jeżeli zawiesi ona prawo do emerytury. Wypłacana skarżącemu do Sądu I instancji renta jest świadczeniem społecznym, które w kontekście oceny dopuszczalności uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego należy uznać za tożsame z emeryturą. W niniejszej sprawie jest zarazem świadczeniem znacznie niższym od świadczenia pielęgnacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela, poparty powołanymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeniami sądów administracyjnych, pogląd i argumentację Sądu I instancji, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzi do niedopuszczalnego i niczym nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegającego na wyłączeniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie, w sytuacji, gdy świadczenie to jest niższe od świadczenia pielęgnacyjnego.
Przyjmując wykładnię Sądu I instancji zastosowanych przepisów prawa materialnego za prawidłową, zarzuty kasacyjne naruszenia tych przepisów, i w konsekwencji zarzuty naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nie dające podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.
W związku z powyższym, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.