Uzasadnienie
Wyrokiem z 3 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Ol 622/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] maja 2015 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Miasta Mrągowa z [...] marca 2015 r. nr [...].
Decyzjami tymi przyznano D.P. zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 150 zł i odmówiono przyznania tego zasiłku w kwocie 150 zł na ten sam cel. Organy wyjaśniły: D.P., wnioskiem z [...] lutego 2015 r., wystąpił o przyznanie zasiłku celowego w kwocie 300 zł na zakup leków. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności do 31 grudnia 2016 r. i z tego tytułu otrzymuje zasiłek stały w kwocie 529 zł miesięcznie, zajmuje bez tytułu prawnego mieszkanie jednoizbowe o pow. użytkowej 14,3 m2, ogrzewane piecem kaflowym, bez energii elektrycznej, udzielane mu jest systematycznie wsparcie z pomocy społecznej w różnych formach, w 2014 r. kwota jej wynosiła 10.875,71 zł, zaś w miesiącu styczniu otrzymał zasiłek celowy na zakup butli gazowej 32 zł, na zakup leków 150 zł, zasiłki stałe za grudzień 2014 r. i styczeń 2015 r. po 529 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne 47,61 zł, co stanowi kwotę 1.335,22 zł. Przyznanie zasiłku celowego w żądanej wysokości nie jest możliwe wobec ograniczonych środków finansowych, jakim dysponuje pomoc społeczna i stale zwiększająca się liczba osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc. Posiadane środki są realnie niższe od potrzeb.
Oddalając skargę D.P., w której podniósł, iż nie ma środków na zakup leków, gdyż przyznane są niewystarczające, a w jej uzupełnieniu pełnomocnik podkreślił, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący wskazuje, iż pomoc powinna być przyznana we wnioskowanej wysokości, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem materialnym, stanowiącym podstawę ich wydania, jak i procesowym. Sąd podkreślił, że akta sprawy wskazują, że organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że D.P. spełnia przesłanki otrzymania zasiłku celowego, iż jakkolwiek przyznany został w niższej wysokości od żądanego, to jednak skarżący objęty jest różnymi formami pomocy, zaś zasiłek celowy ma jedynie wspomagać osoby potrzebujące wsparcia, natomiast wykazane zostanie, że udzielona pomoc jest w wysokości możliwej z uwagi na środki pozostające w dyspozycji organu pomocy społecznej, a z danych tej pomocy wynika nadto, że udzielona pomoc na zakup leków udzielona została w wyższej wysokości, aniżeli innym potrzebującym, ubiegającym się o taką pomoc.
Reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, D.P. wniósł skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku, domagając się jego uchylenia w części oddalającej skargę i w tym zakresie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
W skardze, na podstawie art. 174 ustawy z dna 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, "p.p.s.a.", zarzucono:
- I. naruszenie prawa materialnego:
- – art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182) przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie do sytuacji życiowej i materialnej skarżącego,
- – art. 3 ust. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym rozmiar przyznanego świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy,
- II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Nie podjęto bowiem, wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (tj. konsultacji z lekarzami przepisującymi skarżącemu leki, w przedmiocie konieczności bądź nie zażycia wszystkich leków o dofinansowanie zakupu których skarżący wniósł), zaś taki sposób prowadzenia postępowania nie budzi zaufania jego uczestników do władzy publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718), "p.p.s.a.", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, wymienione w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.
Podstawy te nie mogą być uznane za usprawiedliwione.
Przedmiotem sprawy był zasiłek celowy, przyznawany na podstawie art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i w jego świetle należało dokonać oceny wydanych rozstrzygnięć.
Artykuł 39 w ust. 1 tej ustawy stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Na to co jest niezbędną potrzebą życiową wskazuje ust. 2 tego artykułu, wymieniając w szczególności: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przepisy te wskazują, iż zasiłek celowy przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, na potrzeby przede wszystkim wymienione w ust. 2 art. 39, ale ponieważ nie jest to katalog zamknięty również na inne, w celu zapewniania godnego bytowania.
Orzekanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza dowolności organu w rozstrzyganiu sprawy. Organ jest bowiem związany przesłankami wskazanymi przepisami materialnymi, stanowiącymi podstawę orzekania oraz procesowymi, zgodnie z którymi wystąpienie tych przesłanek musi wykazać.
Udzielenie pomocy społecznej jest uzależnione przede wszystkim od sytuacji ubiegającego się o pomoc, tj. spełnienia kryterium dochodowego, wskazanego w art. 8 ustawy o pomocy, stanu zdrowia, o czym mowa w art. 7, ale także od możliwości pomocy społecznej – posiadanych środków finansowych i potrzeb podopiecznych, o czym art. 3 ustawy o pomocy.
W postępowaniu przesłanki te zostały wykazane. Organ pomocy społecznej pierwszej instancji, na podstawie wywiadu środowiskowego wykazał, że skarżący spełnia przesłanki otrzymania zasiłku celowego na zakup leków, zatem na potrzebę wymienioną w ww. art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast z danych, posiadanych przez organy wynika jakie ma możliwości finansowe, w jakiej wysokości udziela pomocy innym podopiecznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w zaskarżonym wyroku uznał, że działanie organów pomocy społecznej zachowało wymogi postępowania, zaś rozstrzygnięcie wynika z materiału dowodowego sprawy. Z oceną tą należy się zgodzić. W prawidłowo bowiem przeprowadzonym postępowaniu wykazano, iż udzielona pomoc społeczna i jej wysokość mieści się w granicach uznania administracyjnego, a granic tych nie przekracza, nie jest dowolna, ale uzasadniona stanem sprawy.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O wynagrodzeniu adwokata działającego z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.