Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 995/08 oddalił skargę B. M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 25 lutego 2008 r. skarżąca B. M. B., reprezentowana przez radcę prawnego, zwróciła się do Prezydenta Miasta Łodzi z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 1986 r. znak [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w Urzędzie Dzielnicowym Łódź - Śródmieście wspólnego dla wszystkich dzielnic m. Łodzi, w sprawie przejęcia na rzecz Państwa bez odszkodowania działki gruntu o pow. 4,5 ha położonej w Łodzi przy ul. [...]. Skarżąca podnosiła we wniosku, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 1986 r. Ponadto skarżąca wskazała, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany, bowiem wnioskodawczyni powzięła wiadomość o wydaniu decyzji z dnia [...] czerwca 1986 r. w dniu [...] stycznia 2008 r., kiedy to jej pełnomocnik zapoznał się z treścią ksiąg wieczystych prowadzonych dla przedmiotowej nieruchomości.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Prezydent Miasta Łodzi wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 148, art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) odmówił B. M. B. wznowienia postępowania zakończonego powyższą decyzją z dnia [...] czerwca 1986 r. podnosząc, że wniosek o wznowienie został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 kpa. W decyzji wskazano, że w dniu 2 kwietnia 2008 r. zostało dostarczone do organu pełnomocnictwo, w którym skarżąca w dniu 12 listopada 2007 r. upoważniła radcę prawnego P. J. do reprezentowania jej w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 1986 r. Zdaniem organu treść pełnomocnictwa jednoznacznie wskazuje, że strona w dniu jego udzielania wiedziała o istnieniu spornej decyzji. To zaś oznacza, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 12 grudnia 2007 r.
Prezydent Miasta Łodzi wskazał dodatkowo, że pełnomocnik strony w piśmie z dnia 13 maja 2008 r. przedstawił pełen krąg następców prawnych zmarłego w dniu [...] sierpnia 1945 r. M. O., załączając do pisma poświadczone przez siebie kopie postanowień Sądów powszechnych. Zdaniem organu załączone do akt sprawy kopie postanowień nie stanowią dowodu w sprawie. Biorąc jednak pod uwagę treść sentencji, organ odstąpił od wezwania strony do przedłożenia oryginałów lub kopii dokumentów poświadczonych zgodnie z przepisami prawa i przyjął informacje złożone przez pełnomocnika wnioskodawczyni w piśmie z dnia 13 maja 2008 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej podniósł, że organ I instancji nie ustalił pełnego kręgu następców prawnych po zmarłym M. O. Skoro bowiem Prezydent Miasta Łodzi nie uznał za dowody kserokopii postanowień w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku przez kolejnych następców prawnych M. O., to nie wiadomo na czym oparł się uznając za strony osoby wskazane przez wnioskodawczynię. Dodał przy tym, że wnioskodawczyni nie złożyła do akt kserokopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po R. O., co oznacza, że Prezydent przyjął w tym zakresie twierdzenia wnioskodawczyni, choć nie ma pewności, że znani są jej wszyscy spadkobiercy.
Ponadto zdaniem pełnomocnika skarżącej organ naruszył art. 10 § 1 kpa bowiem nie doręczył skutecznie zawiadomienia o wszczęciu postępowania J. O., Z. M., E. M. - J. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że udzielenie pełnomocnictwa w dniu 12 listopada 2007 r. dla sprawy konkretnie oznaczonej znakiem i datą decyzji świadczy o tym, że wnioskodawczyni już w dacie udzielenia pełnomocnictwa wiedziała o istnieniu tej decyzji. Wobec tego uzasadnione jest stanowisko organu I instancji, że wniosek B. M. B. z dnia 25 lutego 2008 r. został złożony z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 148 kpa. Jednocześnie Kolegium wywiodło, że podniesione przez stronę zarzuty, co do braku dokonania przez organ I instancji pełnych ustaleń w sprawie oraz niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu nie zasługują na uwzględnienie bowiem okoliczności związane z przyczynami wznowienia mogą być wyjaśniane po wydaniu postanowienia w trybie art. 149 § 3 kpa i po uprzednim ustaleniu, czy wniosek o wznowienie postępowania spełnia wymogi formalne.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik B. M. B. wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 149 § 3 kpa, art. 61 § 4 w zw. z art. 61 § 1 kpa, art. 148 § 2 w zw. z art. 77 § 1 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że w przedmiotowej sprawie twierdzenie skarżącej, co do momentu powzięcia wiadomości o wydaniu spornej decyzji z dnia [...] czerwca 1986 r. okazało się nieprawdziwe. Pełnomocnik skarżącej złożył bowiem do akt sprawy udzielone mu przez skarżącą pełnomocnictwo procesowe, z którego wynika, że pełnomocnik, a co za tym idzie także skarżąca, posiadali wiedzę o spornej decyzji znacznie wcześniej, aniżeli został złożony wniosek o wznowienie postępowania. Przedmiotowym pełnomocnictwem, skarżąca w dniu 12 listopada 2007 r. umocowała radcę prawnego do reprezentowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 1986 r. znak. [...]. Treść pełnomocnictwa jest w przekonaniu Sądu pierwszej instancji jasna i nie budzi żadnych wątpliwości. Skoro zatem z przedmiotowego pełnomocnictwa wynika, że strona już w dniu 12 listopada 2007 r. wiedziała o decyzji, co do której domagała się wznowienia postępowania, znała bowiem z pewnością numer oraz datę jej wydania, to nie budzi wątpliwości fakt, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 2 kpa, nie został zachowany, co musiało skutkować wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania.
W przekonaniu Sądu pierwszej instancji również pozostałe zarzuty skarżącej odnoszące się do naruszenia art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 149 § 3 kpa oraz art. 61 § 4 w zw. z art. 61 § 1 kpa nie zasługują na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, że obowiązek ustalenia wszystkich następców prawnych zmarłego M. O. i co za tym idzie obowiązek powiadomienia tych podmiotów o toczącym się postępowaniu oraz zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu, obciążałyby organy orzekające tylko wówczas, gdyby w rozpoznawanej sprawie doszło do wznowienia postępowania w tym przedmiocie w trybie art. 149 § 2 kpa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie organ zobligowany był ustalić wyłącznie, czy wznowienie postępowania jest w ogóle dopuszczalne pod względem podmiotowym i przedmiotowym oraz czy wniosek skarżącej o wznowienie postępowania został złożony w przewidzianym do tego terminie.
Czynienie zaś ustaleń, co do kręgu następców prawnych M. O., tak jak żąda tego pełnomocnik skarżącej, na tym etapie postępowania było - zdaniem Sądu - niedopuszczalne. Wykraczałoby bowiem poza zakres niniejszego postępowania w ramach którego, co zostało już podkreślone badano wyłącznie kwestię dopuszczalności wznowienia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając wyrok w całości. Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję przepisów postępowania w zakresie w istotny sposób wpływającym na wynik sprawy, w szczególności: wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 10 § 1 kpa, art. 61 § 4 kpa, art. 77 kpa, art. 148 § 2 kpa oraz art. 149 § 1 i 3 kpa.
- 2) Art. 145 § 1 pkt 1 lit. 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi, pomimo istnienia w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją (nr [...]) okoliczności, dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności nieustalenia przez organ pełnego kręgu stron postępowania, a w konsekwencji - pozbawienia niektórych spośród stron prawa do uczestniczenia w postępowaniu bez winy stron (art. 145 § 1 pkt 4 kpa).
- 3) art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne niezastosowanie, polegające na oddaleniu skargi, pomimo, że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie na podstawie art. 182 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżąca zrzekła się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącej, zawartego w skardze kasacyjnej, o rozpoznanie tej skargi na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z norma zrekonstruowaną z przepisu art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jest ona oparta wyłącznie na podstawie art. 174 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a strona, która wniosła skargę kasacyjną, zrzekła się rozprawy, zaś pozostałe strony, w terminie czternastu dnia od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, pozostałe strony nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Główny zarzut skargi kasacyjnej dotyczy nieuwzględnienia skargi i nieuchylenia zaskarżonej decyzji, mimo że zdaniem skarżącej, w sprawie wystąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a także wystąpiły inne naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd w zaskarżonym wyroku w pełni prawidłowo zastosował art. 148 § 2 i art. 149 § 1 i § 3 oraz art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego wywodząc o terminie do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego i stosując wskazane przepisy do stanu faktycznego sprawy. W szczególności nie można uznać za zasadne twierdzenia przytoczone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a wskazujące na to, że w przedmiotowej sprawie to na organie administracji publicznej ciążył obowiązek zebrania całego materiału dowodowego dla rozpatrzenia, czy podanie o wznowienie postępowania zostało przez stronę złożone z zachowaniem ustawowego terminu.
Zachowanie terminu miesięcznego do wniesienia podania o wznowienie postępowania administracyjnego musi być udowodnione przez stronę. Natomiast organ swobodnie oceniając dowody w tej mierze, tłumaczy w uzasadnieniu dlaczego dał albo nie dał wiary stronie. Sąd pierwszej instancji w pełni prawidłowo wywiódł również, że obowiązek organu zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkie osoby będące stronami w sprawie obciążałby organ tylko wówczas, gdyby w rozpoznawanej sprawie doszło do wznowienia postępowania. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.